ثبات قیمت دام زنده در بازار؛ سیگنال آرامش یا رکود پنهان؟ + جدول

بازار دام زنده ایران در هفته‌های اخیر در وضعیتی ایستا قرار گرفته است؛ وضعیتی که در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای از آرامش تلقی شود، اما در لایه‌های پنهان خود حامل پیام‌هایی نگران‌کننده برای تولیدکنندگان و حتی مصرف‌کنندگان است. بر اساس آمار منتشرشده از سوی اتحادیه سراسری صنعت دامپروران همگام کشور، نرخ دام زنده تا لحظه تنظیم این گزارش تغییری نداشته و قیمت‌ها در سطوح پیشین تثبیت شده‌اند. این ثبات در حالی رخ داده که هزینه‌های تولید دام همچنان روندی صعودی دارند و بازار گوشت قرمز نیز با کاهش محسوس قدرت خرید خانوارها مواجه است. در چنین شرایطی، بررسی دقیق ارقام، توزیع قیمتی در استان‌ها و پیامدهای این وضعیت برای آینده صنعت دامپروری اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

وضعیت فعلی قیمت دام زنده در کشور

طبق آمار رسمی اتحادیه دامپروران، میانگین قیمت هر کیلوگرم گوسفند زنده در استان‌های مختلف کشور به ۵۶۱ هزار تومان رسیده است. این رقم در مقایسه با هفته‌ها و حتی ماه‌های گذشته تغییر محسوسی نداشته و بیانگر توقف نوسانات قیمتی در این بخش از بازار است. در بخش گوساله زنده نیز میانگین قیمت ۵۴۱ هزار تومان ثبت شده که آن هم بدون تغییر نسبت به دوره قبل گزارش می‌شود. این اعداد در ظاهر از تعادل عرضه و تقاضا حکایت دارند، اما فعالان صنفی معتقدند این تعادل بیش از آنکه حاصل رونق بازار باشد، نتیجه کاهش معاملات و افت مصرف است.

اختلاف قیمت گوسفند زنده در استان‌ها

بررسی توزیع استانی قیمت گوسفند زنده نشان می‌دهد که تهران همچنان در صدر جدول قرار دارد. بیشترین قیمت ثبت‌شده برای گوسفند زنده با رقم ۵۹۰ هزار تومان به پایتخت اختصاص یافته است. این موضوع تا حد زیادی به هزینه‌های بالاتر حمل‌ونقل، نگهداری و همچنین ساختار تقاضا در بازار تهران بازمی‌گردد. در مقابل، کمترین قیمت گوسفند زنده با نرخ ۵۲۵ هزار تومان در استان فارس به ثبت رسیده است. فاصله قیمتی میان این دو استان نشان می‌دهد که عوامل منطقه‌ای، از دسترسی به نهاده‌های دامی گرفته تا حجم تولید محلی، نقش مهمی در شکل‌گیری قیمت نهایی دارند.

قیمت گوساله زنده و شکاف استانی

در بازار گوساله زنده نیز الگوی مشابهی مشاهده می‌شود. تهران بار دیگر بالاترین نرخ را به خود اختصاص داده و قیمت هر کیلوگرم گوساله زنده در این استان به ۵۹۰ هزار تومان رسیده است. در سوی دیگر، استان‌های چهارمحال و بختیاری و خراسان رضوی با نرخ ۴۹۰ هزار تومان کمترین قیمت گوساله زنده را دارند. این اختلاف قابل توجه، از یک سو ظرفیت‌های بالای تولید دام سنگین در این استان‌ها و از سوی دیگر محدودیت‌های تقاضا در بازارهای محلی را منعکس می‌کند.

ثبات قیمت؛ نشانه تعادل یا هشدار رکود

ثابت ماندن قیمت دام زنده در شرایط فعلی، از دید بسیاری از کارشناسان اقتصادی و فعالان صنعت دامپروری، بیش از آنکه نشانه سلامت بازار باشد، زنگ هشداری برای رکود عمیق‌تر است. هزینه خوراک دام، دارو، واکسن، دستمزد نیروی انسانی و انرژی در ماه‌های گذشته افزایش یافته، اما دامداران امکان انتقال این هزینه‌ها به قیمت فروش را نداشته‌اند. نتیجه این وضعیت، کاهش حاشیه سود و در برخی موارد زیان‌ده شدن واحدهای دامداری است؛ مسئله‌ای که می‌تواند در میان‌مدت به کاهش عرضه و ایجاد شوک قیمتی منجر شود.

تأثیر کاهش قدرت خرید بر بازار دام

یکی از عوامل کلیدی در تثبیت قیمت دام زنده، افت محسوس قدرت خرید خانوارهاست. گوشت قرمز در سبد غذایی بسیاری از خانواده‌ها به کالایی لوکس تبدیل شده و مصرف سرانه آن کاهش یافته است. این کاهش تقاضا باعث شده دامداران برای جلوگیری از انباشت دام، ناچار به فروش با قیمت‌های ثابت یا حتی پایین‌تر از انتظار خود شوند. در چنین شرایطی، بازار دام زنده در نوعی تعادل شکننده قرار گرفته که با کوچک‌ترین تغییر در سیاست‌های حمایتی یا شرایط اقتصادی می‌تواند دستخوش نوسان شود.

نقش سیاست‌های حمایتی و نهاده‌های دامی

دامداران بارها تأکید کرده‌اند که ثبات قیمت دام زنده بدون حمایت مؤثر دولتی پایدار نخواهد بود. تأمین به‌موقع و با قیمت مناسب نهاده‌های دامی، تسهیلات بانکی ارزان‌قیمت و سیاست‌های تشویقی برای صادرات، از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند به بهبود وضعیت این صنعت کمک کنند. در غیاب این حمایت‌ها، ثبات فعلی بیشتر به معنای فشار مضاعف بر تولیدکننده و تضعیف زیرساخت‌های دامپروری کشور است.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار دام

با توجه به داده‌های موجود، انتظار می‌رود در کوتاه‌مدت قیمت دام زنده همچنان در محدوده فعلی باقی بماند. با این حال، نزدیک شدن به مناسبت‌هایی که تقاضای گوشت قرمز را افزایش می‌دهند یا هرگونه تغییر در نرخ نهاده‌ها و سیاست‌های ارزی می‌تواند معادلات بازار را بر هم بزند. کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر حمایت هدفمند از دامداران صورت نگیرد، ثبات کنونی جای خود را به نوسانات شدید خواهد داد.

جمع‌بندی

بازار دام زنده ایران در حال حاضر با ثبات قیمتی همراه است؛ میانگین قیمت گوسفند ۵۶۱ هزار تومان و گوساله ۵۴۱ هزار تومان اعلام شده و اختلاف قیمت‌ها در استان‌های مختلف همچنان قابل توجه است. با این حال، این ثبات بیش از آنکه نشانه رونق باشد، بازتابی از کاهش تقاضا و فشار هزینه‌ای بر دامداران است. اگرچه آرامش نسبی قیمت‌ها می‌تواند در کوتاه‌مدت مطلوب به نظر برسد، اما بدون اصلاح ساختارهای حمایتی و تقویت قدرت خرید مصرف‌کنندگان، این وضعیت می‌تواند به رکود عمیق‌تر و در نهایت بی‌ثباتی شدیدتر بازار دام منجر شود.