آیا بورس تهران دوباره جان می‌گیرد؟ سیگنال‌های سیاسی که معادلات بازار را تغییر داد

بازار سرمایه ایران در هفته‌های گذشته یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت؛ دوره‌ای که در آن، متغیرهای سیاسی بیش از هر عامل اقتصادی دیگر بر رفتار معامله‌گران سایه انداخت. افزایش سطح نااطمینانی، تشدید تنش‌های منطقه‌ای و ابهام در چشم‌انداز روابط خارجی، باعث شد بورس تهران با موجی از بی‌اعتمادی و احتیاط مواجه شود. سهیلا نقی‌پور، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگویی تحلیلی تأکید می‌کند که آنچه در این مقطع زمانی بیش از هر چیز بازار را تحت فشار قرار داد، غلبه ریسک‌های غیراقتصادی بر منطق سرمایه‌گذاری بود؛ ریسک‌هایی که مستقیماً خود را در رفتار هیجانی سهامداران نشان داد.

سقوط شاخص کل در فضای نااطمینانی سیاسی

بررسی دقیق روند معاملات هفته‌های اخیر نشان می‌دهد که شاخص کل بورس تهران در پی تشدید تنش‌های سیاسی و افزایش نگرانی‌ها نسبت به آینده، با افتی سنگین مواجه شد. کاهش محسوس تقاضا و افزایش عرضه‌های شتاب‌زده، در نهایت به ریزش بیش از ۵۵۰ هزار واحدی شاخص انجامید؛ ریزشی که عقب‌نشینی دماسنج اصلی بازار به زیر کانال روانی ۴ میلیون واحدی را رقم زد. نقی‌پور معتقد است این سقوط نه از ضعف بنیادین شرکت‌ها، بلکه از فضای روانی منفی و احتیاط بیش از حد معامله‌گران ناشی شد؛ فضایی که تالار شیشه‌ای را وارد یک فاز رکودی کم‌سابقه کرد.

در این دوره، بسیاری از فعالان بازار ترجیح دادند نقدینگی خود را از سهام خارج کرده و به دارایی‌های کم‌ریسک‌تر منتقل کنند. صندوق‌های درآمد ثابت و بازار طلا به پناهگاه سرمایه‌هایی تبدیل شدند که در برابر نوسانات سیاسی، امنیت بیشتری طلب می‌کردند. این رفتار جمعی، فشار فروش را تشدید کرد و باعث شد حتی نمادهای بنیادی و ارزنده نیز از موج ریزش در امان نمانند.

تغییر لحن دیپلماسی و ارسال سیگنال‌های متفاوت به بازار

با این حال، به گفته این کارشناس بازار سرمایه، تحولات اخیر در عرصه دیپلماسی معادلات پیشین را تا حدی تغییر داده است. برگزاری مذاکرات جدید و تأکید همزمان ایران و ایالات متحده بر ادامه مسیر گفت‌وگو، نشانه‌هایی از گشایش در بن‌بست‌های گذشته را به همراه داشت. گزارش‌ها از رضایت نسبی طرفین نسبت به نتایج مذاکرات حکایت دارد و اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر امکان پذیرش توافقی محدود به موضوع هسته‌ای، افق تازه‌ای را پیش روی تحلیل‌گران قرار داده است.

نقی‌پور تأکید می‌کند که بازار سرمایه به شدت نسبت به تغییرات لحن سیاسی حساس است و حتی نشانه‌های اولیه کاهش تنش می‌تواند انتظارات فعالان را دگرگون کند. از نگاه او، همین تغییر در فضای ذهنی معامله‌گران، نخستین گام برای بازگشت اعتماد به بورس محسوب می‌شود؛ اعتمادی که در هفته‌های اخیر به شدت تضعیف شده بود.

پالس‌های مثبت سیاسی و احتمال واکنش تهاجمی بازار

این تحلیل‌گر بازار سرمایه با اشاره به پالس‌های مثبت مخابره‌شده از سوی دیپلماسی، معتقد است احتمال کاهش سطح تنش‌های نظامی در آینده نزدیک افزایش یافته است؛ عاملی که می‌تواند به عنوان مهم‌ترین محرک برای احیای بازار عمل کند. به باور نقی‌پور، بازار سرمایه در روزهای آتی ممکن است واکنشی تهاجمی به کاهش ریسک‌های غیراقتصادی نشان دهد؛ واکنشی که بازگشت شاخص کل به بالای کانال ۴ میلیون واحدی، نخستین نشانه آن خواهد بود.

عبور دوباره شاخص از این سطح روانی، نه تنها از نظر تکنیکال اهمیت دارد، بلکه می‌تواند اثر قابل توجهی بر ذهنیت سهامداران بگذارد. شکسته شدن این سد روانی، پیام روشنی به بازار ارسال می‌کند مبنی بر اینکه فاز بدبینی مطلق رو به پایان است و امکان بازگشت به مسیر صعودی وجود دارد.

تمرکز تقاضا بر نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز

نقی‌پور در ادامه تحلیل خود به ترکیب احتمالی تقاضا در روزهای پیش رو اشاره می‌کند. به اعتقاد او، در مرحله نخست، تمرکز خریداران بر نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز خواهد بود؛ به‌ویژه شرکت‌های پتروپالایشی و فلزات اساسی که بیشترین آسیب را از تحریم‌ها و تنش‌های سیاسی متحمل شده‌اند. این گروه‌ها، به دلیل وزن بالا در شاخص کل و برخورداری از مزیت‌های بنیادی، معمولاً اولین مقصد نقدینگی در دوره‌های بازگشت اعتماد محسوب می‌شوند.

پس از تثبیت نسبی در نمادهای بزرگ، انتظار می‌رود جریان تقاضا به تدریج به سمت نمادهای کوچک و متوسط بازار سرایت کند. این فرآیند، الگویی آشنا در رالی‌های صعودی بورس تهران است؛ الگویی که در آن، ابتدا لیدرهای بازار حرکت می‌کنند و سپس سایر گروه‌ها از این موج منتفع می‌شوند.

کاهش ریسک نظامی و اثر آن بر ارزش‌گذاری سهام

از منظر تحلیلی، کاهش احتمالی سطح تنش‌های نظامی می‌تواند اثرات عمیقی بر متغیرهای کلیدی بازار سرمایه داشته باشد. نقی‌پور توضیح می‌دهد که با کاهش ریسک‌های غیراقتصادی، نرخ تنزیل مورد استفاده در مدل‌های ارزش‌گذاری کاهش می‌یابد و این موضوع به طور مستقیم ارزش ذاتی سهام را افزایش می‌دهد. در کنار آن، تثبیت نسبی بازار ارز می‌تواند از شدت نگرانی‌ها درباره شوک‌های تورمی بکاهد و افق سودآوری شرکت‌ها را شفاف‌تر کند.

در چنین شرایطی، بخشی از نقدینگی که طی ماه‌های گذشته در صندوق‌های درآمد ثابت و بازار طلا پارک شده بود، ممکن است دوباره به سمت خرید سهام حرکت کند. این بازگشت نقدینگی، در صورت تداوم سیگنال‌های مثبت سیاسی، می‌تواند سوخت لازم برای یک حرکت صعودی معنادار را فراهم کند.

چشم‌انداز میان‌مدت بورس در سایه مذاکرات

این کارشناس بازار سرمایه با نگاهی فراتر از نوسانات کوتاه‌مدت، به سناریوی میان‌مدت بورس تهران نیز می‌پردازد. به باور نقی‌پور، اگر روند مذاکرات از مرحله ابراز رضایت اولیه به سمت تدوین پیش‌نویس توافق حرکت کند، می‌توان انتظار داشت که بازار سرمایه با اصلاح نسبت P/E کل بازار مواجه شود. چنین اصلاحی، زمینه‌ساز آغاز یک رالی صعودی پایدار خواهد بود؛ رالی‌ای که نه صرفاً بر پایه هیجان، بلکه بر مبنای بهبود انتظارات تورمی و افق سودآوری شرکت‌ها شکل می‌گیرد.

او تأکید می‌کند که خوش‌بینی دیپلماتیک، در صورت تداوم و تبدیل شدن به دستاوردهای ملموس، قادر است تقاضای خرید را در سطوح قیمتی فعلی به شکل قابل توجهی تقویت کند. این فرآیند می‌تواند بورس تهران را از وضعیت شکننده کنونی خارج کرده و به سمت یک صعود معتبر و قابل اتکا هدایت کند.

جمع‌بندی

تحلیل سهیلا نقی‌پور نشان می‌دهد که آنچه امروز بیش از هر عامل دیگری مسیر بازار سرمایه ایران را تعیین می‌کند، تحولات سیاسی و دیپلماتیک است. ریزش سنگین اخیر بورس، بیش از آنکه ناشی از ضعف بنیادین شرکت‌ها باشد، بازتابی از نااطمینانی‌های سیاسی و غلبه هیجان منفی بر رفتار معامله‌گران بود. در مقابل، پالس‌های مثبت مذاکرات و احتمال کاهش تنش‌ها، می‌تواند نقطه عطفی برای بازگشت اعتماد به بازار باشد. اگر این سیگنال‌ها تقویت شود و به نتایج عملی نزدیک گردد، بورس تهران این ظرفیت را دارد که با عبور از سطوح روانی مهم، وارد فاز جدیدی از رشد پایدار شود؛ فازی که در آن، منطق اقتصادی بار دیگر جایگزین ترس و احتیاط افراطی خواهد شد.