پشت‌پرده آتش‌سوزی بازارچه جنت

حادثه آتش‌سوزی در بازارچه جنت تهران، یکی از مهم‌ترین رویدادهای ایمنی شهری در زمستان ۱۴۰۴ بود که بار دیگر نگاه‌ها را به وضعیت زیرساخت‌های برق، ایمنی اماکن تجاری و آمادگی مدیریت بحران در پایتخت معطوف کرد. این حادثه که در ساعات ابتدایی روز ۱۴ بهمن رخ داد، نه تنها به تخریب گسترده غرفه‌ها انجامید، بلکه به دلیل وسعت و حساسیت محل، به سطحی از اهمیت رسید که معاون اول رئیس‌جمهور نیز به‌طور مستقیم خواستار پیگیری فوری آن شد. بررسی ابعاد این حادثه نشان می‌دهد که یک اتصالی ساده در سیم‌کشی برق چگونه می‌تواند به بحرانی پرهزینه برای اقتصاد خرد و امنیت شهری تبدیل شود.

آغاز حادثه در قلب یک بازار محلی

ساعت ۹ و ۵۵ دقیقه صبح ۱۴ بهمن ۱۴۰۴، گزارش وقوع حریق در بازارچه جنت به سامانه آتش‌نشانی تهران مخابره شد. بازاری با وسعت حدود دو هزار متر مربع که محل فعالیت ده‌ها غرفه و کسب‌وکار خرد بود و در آن زمان، شماری از کسبه و شهروندان حضور داشتند. شعله‌های آتش در مدت کوتاهی بخش قابل توجهی از بازارچه را دربر گرفت و به دلیل نوع سازه‌ها و تراکم غرفه‌ها، سرعت گسترش حریق بالا بود. همین شرایط باعث شد عملیات اطفای حریق از همان دقایق نخست در سطحی گسترده و چندمحوره طراحی و اجرا شود.

عملیات نفس‌گیر آتش‌نشانان تهران

با اعلام حریق، نیروهای آتش‌نشانی تهران از چند ایستگاه به محل حادثه اعزام شدند. گستردگی بازارچه و اتصال غرفه‌ها به یکدیگر، چالش اصلی نیروهای امدادی بود. آتش‌نشانان ناچار شدند همزمان از چند جهت وارد عمل شوند تا از سرایت آتش به بخش‌های سالم جلوگیری کنند. مهار شعله‌ها ساعت‌ها زمان برد و عملیات لکه‌گیری تا اطمینان کامل از خاموش شدن کانون‌های پنهان ادامه یافت. این عملیات نشان داد که آتش‌نشانی تهران در مواجهه با حوادث بزرگ شهری، توان عملیاتی و هماهنگی مناسبی دارد، اما در عین حال، حجم خسارت‌ها پرسش‌های جدی درباره پیشگیری مطرح می‌کند.

اعلام رسمی علت آتش‌سوزی بازارچه جنت

پس از پایان عملیات اطفا و آغاز بررسی‌های کارشناسی، کامران عبدولی، معاون پیشگیری و حفاظت سازمان آتش‌نشانی تهران، نتایج اولیه تحقیقات را اعلام کرد. بر اساس این گزارش‌ها، کانون حریق به‌طور دقیق شناسایی شده و علت اصلی آتش‌سوزی، اتصالی در سیم‌کشی برق مجموعه بوده است. این اتصالی باعث ایجاد جرقه و حرارت شده و در نهایت آتش به اطراف سرایت کرده است. اعلام این علت، بار دیگر خطرات سیم‌کشی‌های فرسوده و غیراستاندارد در اماکن تجاری را برجسته کرد؛ موضوعی که سال‌هاست در گزارش‌های ایمنی تکرار می‌شود اما همچنان قربانی می‌گیرد.

خسارت‌های سنگین به کسبه و اقتصاد محلی

بازارچه جنت برای بسیاری از کسبه، تنها منبع درآمد بود. سوختن کامل برخی غرفه‌ها به معنای از بین رفتن سرمایه، کالا و ابزار کار آن‌هاست. هرچند آمار دقیق خسارت‌های مالی هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده، اما شواهد میدانی از زیان قابل توجه حکایت دارد. این حادثه بار دیگر آسیب‌پذیری اقتصاد خرد شهری را در برابر حوادث غیرمترقبه نشان داد و ضرورت حمایت‌های فوری و هدفمند از آسیب‌دیدگان را به یک مطالبه جدی تبدیل کرد.

ورود دولت و حساسیت در سطح ملی

ابعاد حادثه آن‌چنان گسترده بود که موضوع از سطح مدیریت شهری فراتر رفت. معاون اول رئیس‌جمهور در تماس تلفنی با محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، خواستار پیگیری فوری ابعاد آتش‌سوزی بازارچه جنت شد. این تماس نشان‌دهنده اهمیت موضوع برای دولت و لزوم رسیدگی سریع به وضعیت خسارت‌دیدگان و بررسی دقیق علل حادثه بود. ورود دولت به این پرونده، انتظارات عمومی را برای اقدامات عملی در حوزه جبران خسارت و ارتقای ایمنی افزایش داد.

بازارچه‌ها و چالش ایمنی زیرساخت‌ها

حادثه بازارچه جنت تنها یک نمونه از زنجیره حوادثی است که در سال‌های اخیر در بازارها و مراکز تجاری شهری رخ داده است. بسیاری از این اماکن، به‌ویژه بازارچه‌های محلی، با سیم‌کشی‌های قدیمی، بار مصرفی بالا و نظارت ناکافی مواجه هستند. اتصالی برق به‌عنوان یکی از شایع‌ترین علل آتش‌سوزی، نشان می‌دهد که پیشگیری هنوز حلقه مفقوده مدیریت ایمنی شهری است. تقویت نظارت، نوسازی زیرساخت‌ها و آموزش کسبه می‌تواند از تکرار چنین حوادثی جلوگیری کند.

نقش آموزش و بازرسی‌های پیشگیرانه

معاونت پیشگیری و حفاظت سازمان آتش‌نشانی بارها بر اهمیت بازرسی‌های دوره‌ای و آموزش ایمنی تأکید کرده است. حادثه بازارچه جنت نشان داد که این اقدامات اگر به‌طور مستمر و الزام‌آور اجرا نشوند، کارایی لازم را نخواهند داشت. آموزش نحوه استفاده از تجهیزات ایمنی، شناسایی علائم خطر در سیم‌کشی برق و الزام به رعایت استانداردها، می‌تواند خسارت‌های انسانی و مالی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.

مدیریت بحران و اعتماد عمومی

نحوه مواجهه با آتش‌سوزی بازارچه جنت، از سرعت حضور نیروهای امدادی تا اطلاع‌رسانی رسمی درباره علت حادثه، نقش مهمی در حفظ اعتماد عمومی داشت. اعلام شفاف علت آتش‌سوزی و پیگیری آن در سطح دولت، پیام روشنی به جامعه داد که مدیریت بحران به‌صورت جدی دنبال می‌شود. با این حال، اعتماد پایدار زمانی شکل می‌گیرد که اقدامات پیشگیرانه به‌طور ملموس در زندگی شهری دیده شود.

جمع‌بندی

آتش‌سوزی بازارچه جنت تهران، حادثه‌ای فراتر از یک حریق ساده بود؛ رویدادی که ضعف زیرساخت‌های ایمنی، آسیب‌پذیری اقتصاد خرد و اهمیت مدیریت یکپارچه بحران را آشکار کرد. اعلام رسمی علت حادثه به‌عنوان اتصالی در سیم‌کشی برق، بار دیگر ضرورت نوسازی و نظارت مستمر بر اماکن تجاری را یادآور شد. ورود مستقیم معاون اول رئیس‌جمهور به موضوع نیز نشان داد که چنین حوادثی می‌تواند به دغدغه‌ای در سطح ملی تبدیل شود. اگر این حادثه به نقطه عطفی برای اصلاح ساختارهای ایمنی شهری تبدیل شود، شاید بتوان از تکرار خسارت‌هایی مشابه در آینده جلوگیری کرد؛ در غیر این صورت، بازارچه جنت تنها یکی از حلقه‌های زنجیره حوادثی خواهد بود که با یک جرقه آغاز می‌شوند و با خسارت‌های سنگین پایان می‌یابند.