سهامداران شوکه می‌شوند؟ پیش‌بینی حساس بورس دوشنبه

بازار سهام در نخستین روز کاری هفته با وضعیتی دوگانه و متناقض به کار خود پایان داد. هرچند شاخص کل بورس توانست با رشد بیش از ۱۰ هزار واحدی به رقم چهار میلیون و ۱۷۴ هزار واحد برسد، اما شاخص هم‌وزن با افت ۴۴۴۴ واحدی نشان داد که عموم نمادهای بازار در وضعیت منفی قرار داشته‌اند. حدود ۷۰ درصد از نمادهای بورسی در محدوده منفی دامنه نوسان معامله شدند و این موضوع بار دیگر تاکید کرد که تحرک مثبت شاخص کل عمدتاً مدیون رشد چند سهم بزرگ و شاخص‌ساز بوده است.

تحلیل‌گران این واگرایی را نشانه‌ای از ادامه ضعف تقاضا در کلیت بازار می‌دانند. در حالی که حجم و ارزش معاملات خرد نسبت به روز شنبه افزایش یافت، اما این افزایش ناشی از ورود پول تازه نبوده بلکه بیشتر حاصل جابه‌جایی نقدینگی میان گروه‌ها و خروج بخشی از سرمایه‌گذاران پیش از تعطیلات سه‌روزه پایان هفته است.

خروج نقدینگی حقیقی از بورس؛ استمرار بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران

در جریان معاملات یکشنبه بیش از ۱۲۴۲ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد. این خروج، هم سهام و هم صندوق‌های سهامی را در بر گرفت و بر فضای احتیاطی سهامداران افزود. خروج پیوسته سرمایه حقیقی طی روزهای اخیر به‌روشنی نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از معامله‌گران خرد همچنان اعتماد خود را به روند صعودی بازار بازنیافته‌اند.

کارشناسان معتقدند رفتار سرمایه‌گذاران در شرایط کنونی بیشتر مبتنی بر محافظه‌کاری و حفظ سرمایه است تا کسب بازدهی کوتاه‌مدت. تمایل فزاینده معامله‌گران به نقد‌کردن دارایی‌ها، نشانه‌ای از اولویت یافتن بازارهای موازی همچون ارز، طلا و اوراق بدهی است که در فضای مبهم سیاسی، جذابیت بیشتری از خود نشان داده‌اند.

نقش اخبار سیاسی در جهت‌دهی به معاملات بورس

طی هفته‌های اخیر، رصد بازار سهام بیش از هر عامل بنیادی یا اقتصادی، تحت تاثیر مستقیم اخبار سیاسی و مذاکرات عمان قرار گرفته است. فعالان بازار به‌خوبی آگاهند که هر خبر مثبت درباره پیشرفت مذاکرات یا کاهش تنش منطقه‌ای می‌تواند جرقه‌ای برای بازگشت تقاضا و تغییر فاز معاملات باشد. از سوی دیگر، انتشار هرگونه خبر ناامیدکننده در خصوص توقف گفت‌وگوها بلافاصله فضای بازار را منفی و صف‌های فروش را تقویت خواهد کرد.

این وابستگی روانی بازار سهام به اخبار سیاسی، عملاً مانع از شکل‌گیری یک روند مشخص و پایدار شده است. نتیجه چنین شرایطی، نوسانات فرسایشی و مقطعی شاخص‌هاست که طی هفته‌های اخیر به‌صورت مکرر تکرار شده و در نبود چشم‌انداز روشن، سرمایه‌گذاران را به انتظار و رصد واداشته است.

انتظارات برای معاملات دوشنبه؛ بورس میان نوسان و انتظار

با توجه به شرایط روز یکشنبه، انتظار می‌رود بازار در روز دوشنبه ۲۰ بهمن نیز رفتاری محتاط و نوسانی از خود بروز دهد. معامله‌گران در غیاب متغیرهای بنیادی قوی، شاخص‌ها را بر اساس جریان اخبار سیاسی هدایت می‌کنند. در صورت انتشار سیگنال‌های مثبت از روند مذاکرات و امید به توافق، می‌توان شاهد رشد ملایم نمادهای بزرگ و صنایع صادرات‌محور بود. در غیر این صورت، احتمال افزایش فشار عرضه در کلیت بازار وجود دارد.

به نظر می‌رسد تا زمان مشخص شدن نتیجه گفت‌وگوهای عمان، بازار سرمایه در چنبره تردید باقی بماند و نقدینگی به صورت موقتی در حاشیه بایستد. این وضعیت نه‌تنها مانع از ورود پول تازه می‌شود، بلکه حجم معاملات را نیز در سطحی ناپایدار نگه می‌دارد.

تشخیص روندهای درونی بازار؛ عبور از نوسان نیازمند اعتماد است

بررسی داده‌های بازار نشان می‌دهد که ارزش معاملات خرد در مقایسه با متوسط هفته گذشته افزایش یافته اما این رشد بیشتر ناشی از حجم مبادلات در نمادهای خاص بوده است. گروه‌های فلزات اساسی، پتروشیمی و بانک‌ها بیشترین سهم از گردش نقدینگی را داشتند؛ با این حال، عدم تعادل میان تقاضا و عرضه سبب شد تا بخش بزرگی از بازار همچنان در وضعیت رکودی بماند.

بازسازی اعتماد عمومی به بازار سهام، نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات سیاستی، اطلاع‌رسانی شفاف و حمایت هدفمند از صنایع مادر است. ایجاد فضای پیش‌بینی‌پذیر در حوزه سیاست خارجی و حذف نااطمینانی‌های داخلی می‌تواند نخستین گام برای بازگرداندن نقدینگی حقیقی به تالار معاملات باشد.

جمع‌بندی تحلیلی

بازار سهام ایران در روز یکشنبه، تصویری روشن از تردید عمیق فعالان خود ارائه داد؛ شاخص کل رشد کرد اما عموم نمادها عقب نشستند و پول حقیقی از بازار خارج شد. این تناقض، انعکاس دقیق فضایی است که در آن سیاست بیش از اقتصاد در تعیین مسیر سرمایه‌ها نقش دارد.

در چنین شرایطی، هرچند امکان رشد مقطعی شاخص‌ها در پی خبرهای مثبت وجود دارد، اما تا زمان دستیابی به اطمینان سیاسی و اقتصادی، بازار سهام در شاخه‌ای ناپایدار از نوسان باقی می‌ماند. آینده بورس در گرو بازگشت اعتماد و نقدینگی حقیقی است؛ مؤلفه‌ای که بدون چشم‌انداز روشن از توافقات دیپلماتیک، فعلاً دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد.