یک شوک سیاسی، یک هفته پرنوسان؛ آیا بورس دوباره جان میگیرد؟
بازار سرمایه ایران هفته گذشته را در حالی آغاز کرد که یک سیگنال سیاسی، فضای معاملات را بهطور ناگهانی دگرگون کرد. انتشار اخبار نسبتا مثبت از گفتوگوهای عمان، امیدی تازه در میان معاملهگران ایجاد کرد و باعث شد بورس تهران شنبهای سبز و پرقدرت را تجربه کند. ورود بیش از ۳.۵ همت پول حقیقی و مثبت بودن ۹۳ درصد نمادها، تصویری کمسابقه از خوشبینی کوتاهمدت در تالار شیشهای ساخت؛ تصویری که شاخص کل را با شتاب از قله چهار میلیون و ۱۰۰ هزار واحد عبور داد و بسیاری را به تداوم روند صعودی امیدوار کرد.
جهش اولیه بورس؛ واکنش سریع به سیگنال دیپلماسی
واکنش بازار به اخبار مذاکرات، بار دیگر نشان داد که بورس تهران تا چه اندازه به تحولات سیاسی حساس است. سرمایهگذاران که ماهها در فضای بیاعتمادی و رکود نسبی فعالیت کرده بودند، با دریافت یک نشانه مثبت از کاهش ریسکهای سیستماتیک، بهسرعت دست به خرید زدند. نمادهای بزرگ و شاخصساز در صدر تقاضا قرار گرفتند و ارزش معاملات خرد افزایش محسوسی را ثبت کرد. این جهش، بیش از آنکه ریشه در بهبود متغیرهای بنیادی داشته باشد، حاصل انتظارات سیاسی و امید به گشایشهای احتمالی در روابط خارجی بود.
فرسایش خوشبینی؛ وقتی بازار به عمق نگاه میکند
اما این فضای مثبت، دوام چندانی نداشت. از میانه هفته، ابهامها درباره سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا دوباره پررنگ شد. معاملهگران که تجربه نوسانات تند سیاسی در ماههای گذشته را در حافظه خود دارند، اینبار با احتیاط بیشتری رفتار کردند. کاهش تدریجی تقاضا و افزایش عرضه، نشانهای از تردید فعالان بازار نسبت به پایداری اخبار مثبت بود. بهتدریج بازار وارد فاز اصلاح شد و بخش عمدهای از رشد ابتدای هفته تخلیه شد؛ اتفاقی که نشان داد اعتماد شکلگرفته، هنوز عمق لازم برای ماندگاری ندارد.
نقش حافظه تاریخی معاملهگران در اصلاح بازار
یکی از عوامل کلیدی در تغییر جهت بازار، حافظه تاریخی سرمایهگذاران است. تجربه شوکهای سیاسی، تحریمها و شکست یا تعلیق مذاکرات در سالهای گذشته باعث شده است که فعالان بازار نسبت به اخبار خوشبینانه، رویکردی کوتاهمدت و محتاطانه داشته باشند. در چنین فضایی، هرگونه ابهام یا خبر متناقض میتواند ماشه فروش را فعال کند. همین رفتار جمعی، اصلاح شاخص را سرعت بخشید و مانع تثبیت بورس در سطوح بالاتر شد.
کوچ نقدینگی به بازارهای رقیب
همزمان با افزایش ریسکهای سیاسی، بازارهای ارز و طلا دوباره به کانون توجه سرمایهگذاران تبدیل شدند. رشد قیمتها در این بازارها، جذابیت نوسانگیری کوتاهمدت را افزایش داد و بخشی از نقدینگی فعال بورس را به سمت خود کشاند. این جابهجایی سرمایه، تعادل شکننده عرضه و تقاضا در بازار سهام را بر هم زد و فشار فروش را تشدید کرد. در نتیجه، بورس نتوانست از حمایت نقدینگی تازه برای تثبیت شاخص استفاده کند و بار دیگر تحت تأثیر بازارهای موازی قرار گرفت.
جمعبندی عملکرد هفتگی شاخصها
در پایان هفته سوم بهمن، شاخص کل بورس با افت ۰.۷۳ درصدی در سطح چهار میلیون و ۲۹ هزار واحد ایستاد؛ سطحی پایینتر از آغاز هفته و نشانهای روشن از بیثمری نوسانات پرهیجان ابتدایی. شاخص هموزن نیز ۰.۶۵ درصد کاهش یافت و به محدوده یک میلیون و پنج هزار واحد رسید. این آمارها نشان میدهد که بازار، علیرغم هیجان مقطعی، نتوانسته است روندی پایدار ایجاد کند و همچنان درگیر رفتوبرگشتهای فرسایشی است.
بورس در سایه سیاست؛ وابستگی بیسابقه
شرایط فعلی بازار سهام نشان میدهد که وزن متغیرهای سیاسی در تصمیمگیری سرمایهگذاران بهطور بیسابقهای افزایش یافته است. گزارشهای مالی، چشمانداز سودآوری شرکتها و حتی متغیرهای کلان اقتصادی، فعلا در حاشیه قرار گرفتهاند. تجربه هفته گذشته بهخوبی ثابت کرد که یک سیگنال مثبت سیاسی میتواند موج ورود نقدینگی ایجاد کند و شاخص را جهش دهد، همانطور که تردید و ابهام، همان رشد را در مدت کوتاهی خنثی میکند.
پیشبینی بورس شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴؛ بازار کاملا خبرمحور
با توجه به این فضا، معاملات شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ بیش از هر زمان دیگری به تیترهای سیاسی گره خورده است. سناریوهای پیشروی بازار، نه بر اساس تحلیل تکنیکال یا بنیادی، بلکه بر مبنای اخبار و شایعات سیاسی شکل میگیرد. اگر اخبار منتشرشده در جهت تقویت دیپلماسی باشد یا حتی نشانهای از باز بودن مسیر ادامه مذاکرات مخابره شود، میتوان انتظار داشت که تقاضا در بازار افزایش یابد و بخشی از پولهای پارکشده بار دیگر به بورس بازگردد.
سناریوی مثبت؛ بازگشت تقاضا به نمادهای شاخصساز
در صورت مخابره اخبار امیدوارکننده، نمادهای بزرگ و شاخصساز بار دیگر در کانون توجه قرار خواهند گرفت. این گروهها بهدلیل نقدشوندگی بالا و تأثیر مستقیم بر شاخص کل، نخستین مقصد نقدینگی تازه هستند. در چنین شرایطی، احتمال بازپسگیری کانالهای از دسترفته تقویت میشود و بازار میتواند چهرهای متعادلتر و حتی مثبت به خود بگیرد؛ هرچند پایداری این روند همچنان به تداوم اخبار سیاسی وابسته خواهد بود.
سناریوی منفی؛ تشدید ریسک و خروج سرمایه
در مقابل، اگر فضای خبری به سمت تشدید تنشهای نظامی حرکت کند یا احتمال شکست مذاکرات پررنگتر شود، بازار بار دیگر وارد مدار فروش خواهد شد. تجربه هفته قبل نشان داد که سرمایهگذاران در مواجهه با ریسک جنگ، بدون تعارف از بازار خارج میشوند و نقد شدن را به ماندن ترجیح میدهند. در این سناریو، فشار فروش میتواند بهسرعت افزایش یابد و شاخصها را به سطوح حمایتی پایینتر سوق دهد.
جمعبندی نهایی؛ بورس در انتظار تعیین تکلیف سیاست
در مجموع، بورس تهران در مقطع کنونی بازاری کاملا خبرمحور و حساس به تحولات سیاسی است. تا زمانی که تکلیف فضای دیپلماسی و ریسکهای ژئوپلیتیک روشن نشود، نمیتوان انتظار شکلگیری یک روند پایدار را داشت. بازار در وضعیت رفتوبرگشتی باقی میماند و واکنشها عمدتا کوتاهمدت خواهد بود. جهت حرکت معاملات شنبه و روزهای پیشرو را نه تابلو معاملات و نه صورتهای مالی شرکتها، بلکه تیترهای سیاسی و اخبار مذاکرات مشخص خواهد کرد.






