بازار خودرو قفل شد؟ پیش‌بینی‌ها از آینده قیمت‌ها پس از مذاکرات

بازار خودرو ایران در هفته‌های اخیر وارد مرحله‌ای متفاوت از رفتار قیمتی و معاملاتی شده است؛ مرحله‌ای که نه می‌توان آن را رکود کامل نامید و نه رونق. کاهش محسوس حجم معاملات، توقف نسبی رشد قیمت‌ها و احتیاط آشکار خریداران و فروشندگان نشان می‌دهد این بازار بیش از هر زمان دیگری در حالت انتظار به سر می‌برد. انتظاری که ریشه آن را باید در هم‌زمانی نااطمینانی‌های سیاسی، نوسان نرخ ارز، ابهام در سطح عرضه و تردید نسبت به آینده اقتصاد کلان جست‌وجو کرد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده بازار خودرو به‌طور هم‌زمان از سیاست و اقتصاد تأثیر می‌پذیرد و کوچک‌ترین تغییر در این دو حوزه می‌تواند مسیر آن را به‌سرعت دگرگون کند.

بازار خودرو در وضعیت تعلیق؛ نه صعودی نه نزولی

در شرایط کنونی، بازار خودرو نوعی ثبات نسبی را تجربه می‌کند که بیش از آن‌که نشانه آرامش پایدار باشد، بازتاب بلاتکلیفی فعالان بازار است. بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودروسازی، معتقد است وضعیت فعلی بازار به‌شدت تحت تأثیر مذاکراتی قرار دارد که در جریان است و نتیجه آن می‌تواند تعیین‌کننده مسیر آتی قیمت‌ها باشد. به گفته او، بازار فعلاً در حالت مکث قرار گرفته تا مشخص شود فضای سیاسی و اقتصادی کشور به چه سمتی حرکت می‌کند. این ثبات شکننده، بیشتر شبیه توقفی موقت پیش از انتخاب مسیر نهایی است تا نشانه‌ای از تعادل پایدار.

نقش مذاکرات سیاسی در شکل‌دهی انتظارات بازار خودرو

یکی از مهم‌ترین متغیرهایی که این روزها بر رفتار بازار خودرو سایه انداخته، روند مذاکرات سیاسی و پیامدهای احتمالی آن است. فعالان بازار به‌خوبی می‌دانند که نتیجه این مذاکرات می‌تواند به‌طور مستقیم بر نرخ ارز، سطح انتظارات تورمی و حتی سیاست‌های وارداتی اثر بگذارد. صدرایی بر این باور است که پس از روشن شدن نتیجه مذاکرات و مشخص شدن شرایط سیاسی، جهت حرکت بازار خودرو نیز شفاف‌تر خواهد شد. به همین دلیل، بسیاری از خریداران ترجیح داده‌اند خرید خود را به تعویق بیندازند و از ورود به معاملات پرریسک خودداری کنند.

تجربه موج‌های قیمتی و تردید خریداران

بازار خودرو در ماه‌های گذشته مقاطعی از افزایش قیمت را تجربه کرده است. معمولاً در آغاز چنین موج‌هایی، بخشی از خریداران و سرمایه‌گذاران که پیش‌تر دست نگه داشته بودند، با مشاهده روند صعودی قیمت‌ها وارد بازار می‌شوند. اما آنچه اکنون مشاهده می‌شود، متفاوت از این الگوی آشناست. صدرایی توضیح می‌دهد که با وجود سایه تنش‌های سیاسی و شکل‌گیری موج افزایشی در برخی مقاطع، احساس ثبات پایدار در میان مردم شکل نگرفته است. همین عامل باعث شده بازار توان حرکت جدی نداشته باشد و در سطوح قیمتی فعلی قفل شود، مگر آن‌که شرایط از حالت بلاتکلیفی خارج و به قطعیت برسد.

سناریوهای پیش‌روی بازار خودرو پس از مذاکرات

تحلیل سناریوهای محتمل نشان می‌دهد که بازار خودرو می‌تواند واکنش‌های متفاوتی به نتیجه مذاکرات نشان دهد. اگر مذاکرات به نتیجه برسد و فضای سیاسی به سمت کاهش تنش حرکت کند، احتمال دارد بازار خودرو تا حدی وارد مسیر کاهشی شود. این کاهش می‌تواند ناشی از افت انتظارات تورمی و تعدیل نرخ ارز باشد. در مقابل، اگر مذاکرات بی‌نتیجه بماند، بازار بار دیگر مستعد افزایش قیمت خواهد شد. صدرایی تأکید می‌کند که در چنین شرایطی، افزایش قیمت‌ها ابتدا جنبه روانی دارد و سپس با تأثیرپذیری از رشد نرخ دلار، شدت بیشتری پیدا می‌کند.

تأثیر تنش‌های امنیتی بر توقف معاملات

یکی دیگر از متغیرهای مهم، سطح تنش‌های منطقه‌ای و امنیتی است. به اعتقاد این کارشناس صنعت خودرو، در صورت بروز حمله یا تشدید ناگهانی تنش‌ها، بازار خودرو وارد وضعیت توقف می‌شود و تمایل به خرید به‌شدت کاهش می‌یابد. در چنین فضایی، نه‌تنها خریداران بلکه فروشندگان نیز از انجام معامله خودداری می‌کنند و بازار عملاً در حالت انجماد قرار می‌گیرد. با این حال، صدرایی معتقد است با در نظر گرفتن شرایط فعلی، جهش شدید قیمتی در کوتاه‌مدت محتمل به نظر نمی‌رسد و بازار کشش افزایش قابل توجه قیمت‌ها را در این مقطع ندارد.

قیمت خودروهای مونتاژی و وارداتی در کانون توجه

در میان بخش‌های مختلف بازار خودرو، خودروهای مونتاژی و وارداتی شرایط متفاوتی را تجربه می‌کنند. صدرایی معتقد است قیمت شرکتی این خودروها احتمالاً با افزایش محدودی مواجه خواهد شد، زیرا قیمت‌گذاری آن‌ها همچنان بر مبنای ارز ۱۳۰ هزار تومانی به‌طور کامل تعیین نشده است. در این بخش، امکان نزدیک شدن قیمت کارخانه به قیمت بازار وجود دارد. با این حال، حتی در صورت بروز نوسان، این تغییرات به‌هیچ‌وجه قابل مقایسه با جهش‌های شدید پاییز و زمستان نخواهد بود؛ دوره‌ای که در برخی خودروها رشدهای ۵۰ تا ۷۰ درصدی ثبت شد.

آیا بازار شب عید شکل می‌گیرد؟

یکی از پرسش‌های پرتکرار این روزها، احتمال رونق بازار خودرو در آستانه شب عید است. برخلاف سال‌های گذشته، نشانه‌های چندانی از شکل‌گیری بازار پررونق شب عید دیده نمی‌شود. صدرایی بر این باور است که در بازه یک ماه آینده، جهش شدید قیمتی دور از ذهن است و احتمال دارد تنها در برخی خودروهای خاص تحرک‌های محدودی مشاهده شود. شرایط سیاسی و اقتصادی سال جاری، همراه با تهدیدها و نااطمینانی‌های موجود، باعث شده بخش قابل توجهی از خریداران از ورود به بازار منصرف شوند و تقاضای مصرفی نیز محتاطانه عمل کند.

نرخ ارز؛ متغیر کلیدی تعیین‌کننده مسیر بازار

پس از هر موج شدید افزایش قیمت، بازار خودرو معمولاً وارد دوره‌ای از رکود می‌شود و سپس تحت تأثیر نرخ ارز جهت‌گیری تازه‌ای پیدا می‌کند. کاهش نرخ دلار به‌طور مستقیم می‌تواند به افت قیمت خودرو منجر شود و افزایش آن نیز زمینه‌ساز رشد قیمت‌هاست. این رابطه مستقیم، یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده انتظارات در بازار خودرو به شمار می‌رود و باعث شده معامله‌گران بیش از هر چیز چشم به تحولات بازار ارز بدوزند.

عرضه خودرو و محدودیت‌های کنترل قیمت

در کنار نرخ ارز، میزان عرضه نقش تعیین‌کننده‌ای در روند بازار خودرو دارد. افزایش عرضه یا واردات می‌تواند تا حدی مانع رشد قیمت‌ها شود؛ موضوعی که در برخی مقاطع گذشته مانند سال ۱۴۰۳ نیز تجربه شده است. با این حال، در شرایط فعلی نشانه‌ای از ورود گسترده خودرو به بازار دیده نمی‌شود که بتواند کنترل جدی بر قیمت‌ها ایجاد کند. محدودیت‌های تولید داخلی، ابهام در سیاست‌های وارداتی و هزینه‌های بالای تأمین ارز، همگی عواملی هستند که دست بازار را برای تنظیم خودکار قیمت‌ها بسته نگه داشته‌اند.

جمع‌بندی

بازار خودرو ایران در مقطع کنونی بیش از آن‌که تحت تأثیر عوامل درون‌بازاری باشد، از متغیرهای کلان سیاسی و اقتصادی فرمان می‌گیرد. رکود انتظاری، کاهش معاملات و ثبات نسبی قیمت‌ها نشانه‌ای از احتیاط گسترده فعالان بازار است. نتیجه مذاکرات سیاسی، مسیر نرخ ارز و سطح عرضه خودرو سه ضلع اصلی مثلثی هستند که آینده این بازار را شکل می‌دهند. در کوتاه‌مدت، نه جهش شدید قیمتی محتمل است و نه رونق گسترده معاملاتی، اما به‌محض خروج بازار از وضعیت بلاتکلیفی، می‌توان انتظار داشت واکنش‌ها سریع و جهت‌دار باشد. بازار خودرو همچنان در برزخ سیاست و اقتصاد قرار دارد و سرنوشت آن به تصمیم‌هایی گره خورده که خارج از مرزهای این بازار گرفته می‌شود.