طلای جهانی جهش کرد؛ دلار عقب نشست و خاورمیانه بازارها را نگران کرد

بازار جهانی طلا در آغاز هفته میلادی با موجی تازه از تقاضا روبه‌رو شد؛ موجی که ریشه آن را باید در ترکیبی از عوامل سیاسی، اقتصادی و روانی جست‌وجو کرد. رأی اخیر دیوان عالی آمریکا درباره لغو بخش عمده‌ای از تعرفه‌های اعمال‌شده در دوره دونالد ترامپ، تضعیف محسوس دلار و هم‌زمان تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی، به‌ویژه در خاورمیانه، فضایی فراهم کرده که سرمایه‌گذاران بار دیگر به سمت دارایی‌های امن از جمله طلا متمایل شوند. این شرایط سبب شد بهای هر اونس طلا به سطحی برسد که در بیش از سه هفته گذشته تجربه نشده بود و بازار معاملات آتی نیز افزایش قابل توجهی را ثبت کند.

جهش قیمت طلا در بازار نقدی و آتی

در معاملات روز دوشنبه، قیمت هر اونس طلا با افزایشی معادل 1.10 درصد به 5163 دلار و 61 سنت رسید؛ رقمی که نشان‌دهنده بازگشت قدرتمند تقاضا در بازار نقدی است. هم‌زمان در بازار معاملات آتی کامکس نیویورک نیز طلا با رشدی پرشتاب‌تر، 1.89 درصد افزایش یافت و در سطح 5176 دلار و 90 سنت معامله شد. این هم‌سویی بازار نقدی و آتی معمولاً نشانه‌ای از اعتماد سرمایه‌گذاران به تداوم روند صعودی در کوتاه‌مدت تلقی می‌شود، به‌ویژه زمانی که عوامل بنیادین متعددی در جهت تقویت قیمت‌ها عمل می‌کنند.

تضعیف دلار آمریکا پس از رأی دیوان عالی

یکی از مهم‌ترین محرک‌های افزایش قیمت طلا در معاملات اخیر، افت ارزش دلار آمریکا بود. رأی دیوان عالی این کشور که بخش عمده‌ای از تعرفه‌های تجاری اعمال‌شده در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ را لغو کرد، از سوی معامله‌گران به‌عنوان عاملی مثبت برای چشم‌انداز اقتصاد جهانی ارزیابی شد. این برداشت موجب شد فشار فروش بر دلار افزایش یابد و شاخص دلار در برابر سبدی از ارزهای معتبر کاهش پیدا کند. از آنجا که طلا به‌طور سنتی رابطه‌ای معکوس با ارزش دلار دارد، تضعیف اسکناس سبز به‌سرعت به رشد قیمت این فلز گران‌بها منجر شد.

تعرفه‌ها، تجارت جهانی و سایه عدم قطعیت

با وجود اینکه رأی دیوان عالی آمریکا توانایی رئیس‌جمهور پیشین این کشور برای اعمال فوری و گسترده تعرفه‌ها را تضعیف کرده، اما تحلیل‌گران معتقدند این تصمیم به‌طور کامل به عدم قطعیت در روابط تجاری جهانی پایان نمی‌دهد. شرکای تجاری آمریکا و شرکت‌های چندملیتی همچنان با فضایی مواجه‌اند که در آن امکان تغییر سیاست‌ها و بروز تنش‌های تازه وجود دارد. همین فضای مبهم، طلا را به‌عنوان یک دارایی امن در کانون توجه نگه داشته و مانع از بازگشت کامل سرمایه‌ها به دارایی‌های پرریسک شده است.

تنش‌های ایران و آمریکا؛ حمایت ژئوپلیتیکی از طلا

در کنار عوامل اقتصادی، تحولات سیاسی و ژئوپلیتیکی نیز نقش پررنگی در حمایت از قیمت طلا ایفا کرده‌اند. ادامه تنش‌ها میان ایران و آمریکا، به‌ویژه در حوزه برنامه هسته‌ای و تحریم‌ها، باعث شده بازارهای جهانی با احتیاط بیشتری رفتار کنند. ایران اخیراً اعلام کرده که آماده است در ازای لغو تحریم‌ها و به رسمیت شناخته شدن حق غنی‌سازی اورانیوم، امتیازاتی در برنامه هسته‌ای خود ارائه دهد. این اظهارات اگرچه می‌تواند در صورت تحقق به کاهش تنش‌ها منجر شود، اما در مقطع کنونی بیشتر به افزایش گمانه‌زنی‌ها و عدم قطعیت دامن زده و همین امر به نفع بازار طلا تمام شده است.

کاهش نوسانات با وجود ریسک‌های منطقه‌ای

با وجود افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال درگیری در خاورمیانه، بازارهای مالی شاهد نوسانات شدید و هیجانی نبوده‌اند. تحلیل‌گران معتقدند بخشی از این آرامش نسبی به این دلیل است که سرمایه‌گذاران سناریوهای مختلف را از پیش در قیمت‌ها لحاظ کرده‌اند. با این حال، همین ریسک‌های بالقوه کافی بوده تا مانع از افت قیمت طلا شود و آن را در سطوح بالاتر تثبیت کند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد بازار همچنان نسبت به تحولات سیاسی حساس است.

تعطیلات سال نو چین و کاهش حجم معاملات

یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر بازار طلا در روزهای اخیر، بسته بودن بازار چین به‌دلیل تعطیلات سال نو بوده است. چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان طلا در جهان، نقش مهمی در تعیین جهت بازار دارد و تعطیلی بازارهای این کشور معمولاً به کاهش حجم معاملات جهانی منجر می‌شود. این کاهش نقدشوندگی می‌تواند احتمال نوسانات مقطعی را افزایش دهد، هرچند انتظار می‌رود با بازگشایی بازار چین از روز سه‌شنبه، تصویر روشن‌تری از میزان تقاضای فیزیکی نمایان شود.

واکنش مقامات تجاری آمریکا

در پی رأی دیوان عالی، جیمیسون گریل نماینده تجاری آمریکا اعلام کرد هیچ‌یک از کشورهایی که با ایالات متحده به توافق‌های تجاری دست یافته‌اند، قصد عقب‌نشینی از این توافقات را ندارند. این اظهارات تا حدی به آرامش بازارها کمک کرد، اما نتوانست نگرانی‌ها درباره آینده سیاست‌های تجاری آمریکا را به‌طور کامل از بین ببرد. همین تداوم تردید، فضای مناسبی برای حفظ تقاضا در بازار طلا فراهم کرده است.

داده‌های اقتصادی آمریکا و تصویر دوگانه از اقتصاد

اطلاعات اقتصادی منتشرشده از آمریکا نشان می‌دهد رشد اقتصادی این کشور در سه‌ماهه پایانی سال گذشته میلادی بیش از حد انتظار کاهش یافته است. افت شدید هزینه‌های دولت، که تحت تأثیر تعطیلی سال گذشته قرار داشت، بیشترین کاهش خود را از سال 1972 به ثبت رسانده است. با این حال، تداوم هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها نشان می‌دهد اقتصاد آمریکا همچنان از درجه‌ای از تاب‌آوری برخوردار است. این تصویر دوگانه باعث شده بازارها در ارزیابی مسیر آینده سیاست‌های پولی فدرال رزرو با احتیاط عمل کنند.

انتظارات از فدرال رزرو و تأثیر آن بر طلا

در شرایط کنونی، بازارهای مالی انتظار دارند فدرال رزرو در سال جاری میلادی سه بار نرخ بهره را کاهش دهد و هر بار 25 واحد پایه از نرخ‌ها بکاهد. چنین انتظاری به‌طور سنتی به نفع طلاست، چرا که این فلز گران‌بها دارایی بدون بازده محسوب می‌شود و در محیط نرخ بهره پایین جذابیت بیشتری پیدا می‌کند. کاهش نرخ‌ها همچنین می‌تواند فشار بیشتری بر دلار وارد کند و از این مسیر نیز به تقویت قیمت طلا بینجامد.

عملکرد سایر فلزات گران‌بها

روند صعودی تنها به بازار طلا محدود نماند و سایر فلزات گران‌بها نیز از فضای مثبت بازار بهره‌مند شدند. قیمت نقره با جهشی قابل توجه 5.76 درصد افزایش یافت و به 87 دلار و 78 سنت رسید؛ رشدی که نشان‌دهنده افزایش تقاضا برای فلزات صنعتی-سرمایه‌ای در کنار طلاست. پلاتین نیز با افزایش 0.74 درصدی در سطح 2174 دلار و 69 سنت معامله شد و نشانه‌هایی از بهبود نسبی تقاضا را به نمایش گذاشت.

جمع‌بندی

مجموعه‌ای از عوامل هم‌زمان، از تضعیف دلار آمریکا پس از رأی دیوان عالی گرفته تا تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی میان ایران و آمریکا و انتظارات کاهشی نسبت به نرخ بهره فدرال رزرو، باعث شده بازار جهانی طلا بار دیگر در مسیر صعودی قرار گیرد. هرچند کاهش حجم معاملات به‌دلیل تعطیلات چین و برخی نشانه‌های تاب‌آوری در اقتصاد آمریکا می‌تواند از شدت نوسانات بکاهد، اما فضای کلی بازار همچنان به نفع دارایی‌های امن است. در چنین شرایطی، طلا نه‌تنها جایگاه خود را به‌عنوان پناهگاه سرمایه حفظ کرده، بلکه بار دیگر نشان داده در دوره‌های عدم قطعیت اقتصادی و سیاسی، همچنان یکی از گزینه‌های اصلی سرمایه‌گذاران جهانی باقی می‌ماند.