توقف طرح اسقاط خودرو در میانه‌ی تورم/ شکاف عمیق میان قیمت بازار و نرخ‌های دولتی

 در حالی که قیمت کارخانه‌ای و آزاد خودرو‌ها در سه سال گذشته چند برابر شده و به مرز‌های چند میلیاردی رسیده، نرخ گواهی اسقاط خودرو‌های سواری فرسوده همچنان روی مبلغ ۳۵ میلیون تومان تثبیت شده و در اطلاعیه اخیر ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل نیز آمده است. تناقضی که بی شک انگیزه مالکان برای تحویل خودرو‌های فرسوده و جایگزینی آن را به کمترین میزان می‌رساند.

در روز‌های اخیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودرو‌های فرسوده طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که نرخ گواهی اسقاط تا اطلاع ثانویه بر اساس نرخ مصوب سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان یعنی همان نرخ قبلی (۳۵ میلیون تومان) برای خودور‌های سواری باقی خواهد ماند.

در این اطلاعیه آمده است:

«عطف به مکاتبه انجمن صنفی مراکز اسقاط بازیافت در خصوص نرخ جدید گواهی اسقاط خودرو‌های فرسوده به اطلاع کلیه مراکز اسقاط و بازیافت میرساند تا زمان تعیین و تکلیف برورزرسانی یا عدم به‌روز‌رسانی نرخ گواهی‌های اسقاط موجود در مخازن مراکز اسقاط مراکز اسقاطی که تمایل به عرضه گواهی اسقاط با نرخ فعلی گواهی سواری ۳۵ میلیون تومانی را داشته باشند می‌توانند با اولویت بالا در مکانیزم عرضه و تقاضا سامانه نوسازی ناوگان قرار گرفته و نسبت به فروش نقدی گواهی‌های اسقاط خود اقدام کنند.

این در حالی است که در اواخر بهمن ماه سال ۱۴۰۴، فرشاد مقیمی - رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران - اعلام کرد که در خصوص موضوع به‌روزرسانی قیمت گواهی‌های اسقاط نیز جلسات نهایی با سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان برگزار شده و یک نشست جمع‌بندی در پیش است و با توجه به افزایش قابل‌توجه قیمت خودرو طی دو سال گذشته و تاثیر آن بر انگیزه مالکان خودرو‌های فرسوده، تصمیم‌گیری نهایی در این زمینه پس از برگزاری جلسه مذکور اعلام خواهد شد.

با این حال، با وجود آنکه قیمت خودرو از زمان ابلاغ قانون ساماندهی صنعت خودرو در خرداد ماه سال ۱۴۰۱ تا امروز هم در قیمت کارخانه و هم در قیمت بازار آزاد با افزایش چشمگیری رو‌به‌رو شده است، اما قیمت گواهی اسقاط خودرو تا امروز همان نرخ ۳۵ میلیون تومان است که می‌تواند یکی از مهمترین انگیزه‌های عدم مراجعه مالکان خودرو‌ها برای جایگزینی خودرو فرسوده خود با خودرو‌های نو باشد.

برای مثال در خرداد ماه ۱۴۰۲ یعنی سه سال پیش قیمت کارخانه پژو ۲۰۷ دنده‌ای با سقف شیشه‌ای ۳۴۰ میلیون تومان و در بازار ۶۶۰ میلیون تومان، قیمت کارخانه دنا پلاس توربوشارژ ۵۴۰ میلیون تومان و در بازار ۸۷۰ میلیون تومان، قیمت کارخانه تارا دنده‌ای ۳۹۰ میلیون تومان و در بازار ۶۷۵ میلیون تومان، قیمت کارخانه ساینا ۲۸۰ میلیون تومان و در بازار ۳۳۰ میلیون تومان، قیمت کارخانه کوئیک اس ۲۷۰ میلیون تومان و در بازار ۳۵۰ میلیون تومان و قیمت شاهین دنده‌ای در کارخانه ۴۲۵ میلیون تومان و در بازار ۵۷۵ میلیون تومان بود.

اما قیمت گواهی اسقاط خودرو از آن زمان تا امروز نه تنها افزایش نداشته بلکه بدون هیچ تغییری ثابت مانده است که خود عاملی برای کاهش یا عدم انگیزه مالکان خودرو‌های فرسوده برای جایگزینی و اسقاط خودرو‌های خود با خودرو نو است.

با وجود آنکه قیمت خودرو از زمان ابلاغ قانون ساماندهی صنعت خودرو در خرداد ماه سال ۱۴۰۱ تا امروز هم در قیمت کارخانه و هم در بازار با افزایش چشمگیری رو‌به‌رو شده است، اما قیمت گواهی اسقاط خودرو تا امروز همان نرخ ۳۵ میلیون تومان است که می‌تواند یکی از مهمترین انگیزه‌های عدم مراجعه مالکان خودرو‌ها برای جایگزینی خودرو فرسوده خود با خودرو‌های نو باشد.

طبق قانون ساماندهی صنعت خودرو، سازمان حمایت موظف است به‌صورت دوره‌ای قیمت‌ها را بازنگری کند، اما با وجود گذشت سه سال از آن زمان، هیچ به‌روزرسانی‌ای صورت نگرفته و این در حالی است که خودروسازان تقریبا به‌صورت فصلی و ماهانه افزایش قیمت داشته‌اند.

برای مثال در خرداد ماه سال جاری قیمت کارخانه پژو ۲۰۷ دنده‌ای با سقف شیشه‌ای یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان و در بازار دو میلیارد تومان، قیمت کارخانه دنا پلاس توربوشارژ یک میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان و در بازار دو میلیارد و ۶۵۰ میلیون تومان، قیمت کارخانه تارا دنده‌ای یک میلیارد و ۴۷۰ میلیون تومان و در بازار دو میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان، قیمت کارخانه ساینا ۷۲۰ میلیون تومان و در بازار یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان، قیمت کارخانه کوئیک اس ۷۳۰ میلیون تومان و در بازار یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان و قیمت شاهین دنده‌ای در کارخانه یک میلیار و ۱۲۰ میلیون تومان و در بازار دو میلیارد تومان بود.

بدون قیمت گواهی اسقاط باید همواره متناسب با رشد قیمت خودروی نو افزایش داشته باشد تا نقشی «محرک» را برای خروج خودرو‌های فرسوده ایفا و اگر در شرایط فعلی این سازوکار اجرا شود، یک خودروی فرسوده بالای مدل ۸۰ می‌تواند ارزشی در حدود ۲۷۰ میلیون تومان پیدا کند که در این صورت، مالکان با رغبت بیشتری برای تحویل خودرو اقدام خواهند کرد و این در حالی است که بر اساس محاسبات در حال حاضر یک خودروی فرسوده مدل ۸۰ ارزشی حدود ۱۱۰ میلیون تومان بیشتر ندارد.

در سال ۱۴۰۳ آمار اسقاط خودرو‌ها نسبت به سال قبل آن یعنی (۱۴۰۲) جهش چشمگیری داشت و رکورد اسقاط بیش از ۳۴۹ هزار خودرو فرسوده شکسته شد. اما به نظر می‌رسد با توجه به شرایط فعلی و نرخ گواهی اسقاط خودرو وجود برنامه‌های جایگزینی و تشویقی برای مالکان خودرو‌های فرسوده آنگونه که باید مناسب نیست و شاید در انتشار آمار‌های مربوط به سال ۱۴۰۴ و حتی سال جاری، در آینده نزدیک گواهی بر این مسئله باشد.