استعداد بدون انضباط کافی نیست؛ از درخشش رامین ۳۶ ساله تا هشدار بزرگ برای شکاری و سلمانی

عبارت «سن فقط یک عدد است» زمانی معنا پیدا می‌کند که بازیکن بتواند کیفیت فنی و آمادگی جسمانی خود را حفظ کند. تمرین مستمر، تغذیه، خواب، ریکاوری، پیشگیری از مصدومیت، انگیزه و سازگاری تاکتیکی عواملی هستند که می‌توانند دوران اوج یک فوتبالیست را طولانی‌تر کنند.

رامین رضاییان نمونه روشن این واقعیت است. او در جام جهانی ۲۰۲۶ و در ۳۶ سالگی مقابل نیوزیلند و مصر گلزنی کرد. فیفا نیز او را با سن ۳۶ سال و ۹۷ روز در میان مسن‌ترین گلزنان تاریخ جام جهانی قرار داد. رضاییان در دیدار نخست ایران برابر نیوزیلند عنوان بهترین بازیکن مسابقه را نیز به دست آورد.

این عملکرد ثابت نمی‌کند هر بازیکنی می‌تواند تا ۳۶ سالگی در بالاترین سطح بماند؛ اما نشان می‌دهد افت بازیکن الزاماً از یک سن مشخص آغاز نمی‌شود. کیفیت دوران پایانی فوتبال، نتیجه مجموعه‌ای از تصمیم‌هایی است که ورزشکار طی سال‌ها گرفته است.

آخرین وضعیت سه بازیکن مورد بحث

بنابراین نمی‌توان خروج شکاری و سلمانی را یک اتفاق مشابه دانست. جدایی شکاری رسمی شده، اما سلمانی پس از عذرخواهی از مدیران، کادر فنی و هواداران، برای بازگشت به مسیر تیم ابراز آمادگی کرده است.

رضا شکاری؛ استعدادی بزرگ که هنوز فرصت بازگشت دارد

رضا شکاری سال‌ها پیش یکی از مهم‌ترین استعدادهای نسل خود محسوب می‌شد. روزنامه گاردین در سال ۲۰۱۵ نام او را در فهرست ۵۰ استعداد برتر فوتبال جهان در رده سنی متولدین ۱۹۹۸ قرار داد. انتقال به روبین کازان روسیه نیز نشان می‌داد باشگاه‌های خارجی توانایی‌های او را زیر نظر داشتند.

اما استعداد دوران نوجوانی تضمین‌کننده موفقیت در بزرگسالی نیست. شکاری در فصل حضورش در پرسپولیس نتوانست به مهره‌ای ثابت و تعیین‌کننده تبدیل شود و سرانجام باشگاه در ۲۲ تیر ۱۴۰۵ رسماً اعلام کرد قرارداد دو طرف با توافق دوجانبه خاتمه یافته است. اطلاعیه رسمی هیچ توضیحی درباره مسائل انضباطی، سبک زندگی یا علت فنی تصمیم ارائه نمی‌دهد.

به همین دلیل، نسبت‌دادن جدایی او به زندگی شبانه، فعالیت در شبکه‌های اجتماعی یا کسب‌وکارهای خارج از فوتبال بدون ارائه سند، قضاوت منصفانه‌ای نیست. آنچه می‌توان براساس زمین مسابقه گفت این است که شکاری نتوانست انتظارات فنی ایجادشده از یک خرید مهم را برآورده کند.

او در ۲۸ سالگی هنوز زمان کافی برای بازسازی دوران حرفه‌ای خود دارد. این سن برای اعلام پایان فوتبال یک بازیکن زود است؛ اما تیم بعدی شاید آخرین فرصت جدی او برای بازگشت به جایگاهی باشد که سال‌ها برایش پیش‌بینی می‌شد.

یاسین سلمانی؛ خروج رسمی نشده است

درباره یاسین سلمانی یک اصلاح اساسی لازم است: تا ۲۵ تیر ۱۴۰۵، باشگاه پرسپولیس خبر رسمی جدایی یا فسخ قرارداد او را منتشر نکرده است.

سلمانی در خردادماه با حضور در باشگاه از مدیریت، کادر فنی و هواداران عذرخواهی کرد. او پذیرفت که پس از پشت‌سرگذاشتن یک دوره مصدومیت طولانی، تصمیم‌های اشتباهی گرفته و از مسیر تیم فاصله داشته است. این بازیکن همچنین اعلام کرد یک فصل دیگر با پرسپولیس قرارداد دارد و آماده است برای جبران گذشته تلاش کند.

این سخنان نشان می‌دهد سلمانی خود نیز مسئولیت بخشی از مشکلات را پذیرفته است؛ اما پذیرش اشتباه با پایان‌یافتن فوتبال تفاوت دارد. او متولد ۸ اسفند ۱۳۸۰ است و هنوز ۲۴ سال دارد. در این سن، بازگشت به سطح اول کاملاً امکان‌پذیر است، به شرط آنکه فرصت تازه با آمادگی، تمرکز و استمرار همراه شود.

مصدومیت شدید می‌تواند سرعت، اعتمادبه‌نفس و ریتم مسابقه یک بازیکن را مختل کند. بازگشت از چنین دوره‌ای فقط با آمادگی بدنی کامل نمی‌شود و بازیکن به زمان بازی، ثبات ذهنی و برنامه مشخص کادر فنی نیز نیاز دارد.

آیا رفتن به اروپا انتخاب اشتباهی بود؟

نمی‌توان هر انتقال ناموفق به اروپا را از ابتدا یک تصمیم اشتباه دانست. حضور در فوتبال روسیه، ترکیه یا بلژیک برای یک بازیکن جوان می‌تواند فرصت پیشرفت باشد، اما موفقیت به عواملی بیشتر از نام لیگ وابسته است.

بازیکن باید به تیمی برود که برای او برنامه داشته باشد، فرصت بازی بدهد و امکان سازگاری تدریجی را فراهم کند. انتخاب تیم نامناسب، نیمکت‌نشینی طولانی، تغییر مداوم مربی یا ناتوانی در تطبیق با شرایط فرهنگی می‌تواند یک انتقال امیدوارکننده را به تجربه‌ای ناموفق تبدیل کند.

انتقال شکاری به روبین کازان نشان‌دهنده جاه‌طلبی او بود، نه اثبات پایان فوتبالش. مشکل اصلی این بود که استعداد بالای دوران نوجوانی در ادامه به حضور پایدار در سطح اول اروپا تبدیل نشد.

مرز نقد حرفه‌ای و قضاوت شخصی کجاست؟

یک فوتبالیست را می‌توان براساس آمادگی، میزان دوندگی، عملکرد فنی، حضور منظم در تمرین، رعایت مقررات باشگاه و تأثیرگذاری در مسابقه نقد کرد. اینها معیارهای قابل‌اندازه‌گیری یا دست‌کم قابل‌مشاهده هستند.

اما داشتن کافه، فعالیت اقتصادی، انتشار تصاویر شخصی یا حضور پررنگ در فضای مجازی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند بازیکن فوتبال را جدی نمی‌گیرد. بسیاری از ورزشکاران حرفه‌ای در کنار فوتبال، سرمایه‌گذاری یا کسب‌وکار دارند و همچنان در بالاترین سطح بازی می‌کنند.

مشکل زمانی آغاز می‌شود که فعالیت‌های جانبی به تمرین، استراحت، ریکاوری یا تعهد قراردادی لطمه بزند. برای اثبات چنین موضوعی نیز باید گزارش مستند باشگاه، کادر فنی یا شواهد معتبر وجود داشته باشد؛ نه صرفاً شایعات شبکه‌های اجتماعی.

در پرونده رضا شکاری، پرسپولیس فقط از «فسخ توافقی» سخن گفته است. در پرونده سلمانی نیز خود بازیکن از تصمیم‌های اشتباه و فاصله‌گرفتن از مسیر تیم گفته، اما جزئیات بیشتری از سوی باشگاه منتشر نشده است.

باشگاه‌ها هم مسئول سوختن استعدادها هستند

تمام مسئولیت را نمی‌توان بر دوش بازیکن گذاشت. باشگاهی که یک استعداد جوان را جذب می‌کند باید برای رشد او برنامه داشته باشد.

بازیکن جوان به مربی مناسب، تمرین اختصاصی، مشاوره روان‌شناسی، برنامه تغذیه، مدیریت مصدومیت و فرصت بازی نیاز دارد. خرید بازیکن صرفاً به‌دلیل شهرت دوران پایه یا فشار هواداران، بدون آنکه نقش تاکتیکی مشخصی برای او وجود داشته باشد، می‌تواند به ضرر هر دو طرف تمام شود.

پرسپولیس هنگام جذب یاسین سلمانی، بازیکنی را به خدمت گرفت که کاپیتان تیم امید بود و از حضور در این باشگاه به‌عنوان «سکوی پرتاب» یاد می‌کرد. مصدومیت و اتفاقات بعدی اجازه نداد مسیر او مطابق انتظار پیش برود. اکنون باشگاه و بازیکن باید مشخص کنند آیا واقعاً برنامه‌ای برای احیای این همکاری دارند یا نه.

استعداد چه زمانی از بین می‌رود؟

استعداد معمولاً یک‌شبه ناپدید نمی‌شود. بازیکن ابتدا بخشی از آمادگی خود را از دست می‌دهد، سپس زمان بازی‌اش کاهش می‌یابد و در ادامه اعتماد مربیان و باشگاه‌ها را از دست می‌دهد. تکرار این چرخه ممکن است فوتبالیستی را که زمانی آینده بزرگی داشت، خیلی زود از سطح اول دور کند.

راه بازگشت نیز از شبکه‌های اجتماعی یا مصاحبه‌های احساسی نمی‌گذرد. بازیکن باید دوباره در تمرین و مسابقه ثابت کند که می‌تواند تفاوت ایجاد کند.

رامین رضاییان در ۳۶ سالگی به‌دلیل گذشته یا شهرتش در جام جهانی بازی نکرد؛ عملکرد روز مسابقه باعث شد همچنان در ترکیب باقی بماند. رضا شکاری و یاسین سلمانی نیز فقط با کیفیت فعلی خود ارزیابی خواهند شد، نه آنچه در نوجوانی درباره آینده‌شان گفته می‌شد.

جمع‌بندی؛ فوتبال به شناسنامه و شهرت رحم نمی‌کند

رضا شکاری رسماً از پرسپولیس جدا شده، اما دلیلی وجود ندارد که در ۲۸ سالگی پایان فوتبال او را اعلام کنیم. یاسین سلمانی نیز برخلاف برخی روایت‌ها هنوز بازیکن پرسپولیس است و یک فصل دیگر قرارداد دارد. او اشتباه‌های خود را پذیرفته و اکنون باید در زمین نشان دهد که این عذرخواهی آغاز یک تغییر واقعی بوده است.

رامین رضاییان در سوی دیگر این مقایسه قرار دارد؛ بازیکنی که در ۳۶ سالگی در بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبال جهان گل زد و نشان داد حفظ جایگاه، بیش از آنکه به سن وابسته باشد، به کیفیت فعلی و استمرار حرفه‌ای ارتباط دارد.

فوتبال به استعداد، نام بزرگ یا سابقه درخشان بدهکار نیست. بازیکن باید هر فصل و هر هفته جایگاه خود را دوباره به دست آورد. بااین‌حال، نقد افت یک فوتبالیست نیز باید براساس عملکرد و اسناد معتبر باشد، نه شایعه و ورود به حریم زندگی شخصی او.