محمدمهدی زارع بالاخره پرسپولیسی شد؛ یک سال روسیه چه چیزی از «آقای پدیده» گرفت؟

باشگاه پرسپولیس روز ۲۵ تیر ۱۴۰۵ رسماً از جذب محمدمهدی زارع خبر داد. براساس اعلام رسمی سرخ‌پوشان، این مدافع میانی با قراردادی چهار ساله به تیم مهدی تارتار پیوسته است؛ مربی‌ای که پیش‌تر در گل‌گهر نقش مهمی در معرفی زارع به فوتبال ایران داشت و اکنون بار دیگر مسئول احیای او خواهد بود.

قرارداد بلندمدت چهار ساله، مهم‌ترین نکته این انتقال است. پرسپولیس برخلاف برخی خریدهای موقت گذشته، این بار بازیکنی جوان را برای چند فصل در اختیار دارد و در صورت بازگشت زارع به روند پیشرفت قبلی، علاوه بر استفاده فنی می‌تواند از انتقال احتمالی آینده او نیز درآمد کسب کند.

از تیم امید استقلال تا پدیده گل‌گهر

زارع فوتبال خود را در رده‌های پایه دنبال کرد و مدتی عضو تیم امید استقلال بود. او در دوره حضور ریکاردو ساپینتو حتی به تمرینات تیم بزرگسالان استقلال نیز رسید، اما فرصتی برای تثبیت جایگاهش پیدا نکرد و مسیر حرفه‌ای خود را در پارس جنوبی جم ادامه داد. حضور در لیگ دسته اول باعث شد این مدافع بلندقد فرصت بازی مستمر پیدا کند و خیلی زود مورد توجه مهدی تارتار قرار بگیرد.

زارع در فصل ۰۴-۱۴۰۳ به گل‌گهر پیوست و در ۲۳ مسابقه لیگ برتر به میدان رفت. عملکرد او در قلب خط دفاعی یکی از عوامل ثبت آمار مناسب دفاعی تیم سیرجانی بود و همین نمایش‌ها نامش را وارد فهرست امیر قلعه‌نویی کرد. او در مهر ۱۴۰۳ برای نخستین‌بار به اردوی تیم ملی بزرگسالان دعوت شد و در پایان فصل به یکی از مهم‌ترین چهره‌های بازار نقل‌وانتقالات تبدیل شد.

استقلال برای بازگرداندن محصول آکادمی خود نامه رسمی ارسال کرد و پرسپولیس نیز مذاکرات مستقیمی را با گل‌گهر آغاز کرد. گزارش‌های آن مقطع مبلغ رضایت‌نامه داخلی زارع را بین ۶۰ تا ۸۰ میلیارد تومان و رقم انتقال خارجی او را حدود یک میلیون دلار اعلام می‌کردند. برخی رسانه‌ها بعدها از پیشنهادهای بالاتر نیز نوشتند، اما باشگاه‌ها جزئیات مالی رسمی منتشر نکردند.

چرا زارع تابستان گذشته پرسپولیس را انتخاب نکرد؟

انتقال زارع به پرسپولیس در مقطعی بسیار نزدیک به نظر می‌رسید. حتی مدیران پرسپولیس اعلام کرده بودند توافقاتی با بازیکن و گل‌گهر انجام شده است، اما در نهایت پیشنهاد اخمت گروژنی روسیه معادلات را تغییر داد. باشگاه روسی مبلغی پرداخت کرد که طبق اظهارات خود زارع، از پیشنهاد پرسپولیس بیشتر بود و گل‌گهر نیز با انتقال خارجی موافقت کرد.

تصمیم زارع در آن زمان لزوماً غیرمنطقی نبود. لیگ برتر روسیه از نظر سرعت، برخوردهای فیزیکی و سطح رقابت شرایطی بالاتر از لیگ ایران دارد و می‌توانست سکوی انتقال او به باشگاه‌های مطرح‌تر اروپایی باشد. خود بازیکن نیز پس از پیوستن به اخمت گفته بود امیدوار است حضور در روسیه «پله ترقی» او باشد.

مشکل از جایی آغاز شد که این فرصت با بازی مستمر همراه نشد. برای بازیکن ۲۲ ساله‌ای که در آستانه جام جهانی قرار داشت، نام یک لیگ اروپایی به‌تنهایی کافی نبود؛ او بیش از هر چیز به صدها دقیقه حضور در ترکیب و تجربه مسابقات رسمی نیاز داشت.

نیمکت‌نشینی در روسیه؛ واقعیت چه بود؟

زارع در هفته دوم لیگ روسیه نخستین بازی خود را برای اخمت انجام داد، اما پس از تغییر سرمربی جایگاهش را از دست داد. پس از ۱۰ هفته، مجموع حضور او در لیگ تنها ۹۱ دقیقه گزارش شد؛ آماری که نشان می‌داد یکی از ثابت‌ترین مدافعان فصل قبل گل‌گهر، در تیم جدید به بازیکنی ذخیره تبدیل شده است.

البته توصیف کل فصل زارع با عبارت «سکونشینی مطلق» نیز دقیق نیست. او در نیمه دوم فصل فرصت‌های بیشتری پیدا کرد و تا اوایل آوریل ۲۰۲۶ هفت بار در لیگ روسیه به میدان رفت که سه مسابقه آن با حضور در ترکیب اصلی همراه بود. بنابراین، زارع کاملاً از برنامه اخمت کنار گذاشته نشده بود، اما هیچ‌گاه نتوانست به مدافع ثابت و مورد اعتماد تیم تبدیل شود.

همین تفاوت میان «عضویت در یک باشگاه اروپایی» و «بازی کردن در فوتبال اروپا» باید در ارزیابی این انتقال مورد توجه قرار بگیرد. زارع از نظر تمرینی، بدنی و تاکتیکی تجربه تازه‌ای به دست آورد، اما میزان حضورش برای بازیکنی در سن رشد کمتر از حد مطلوب بود.

آیا انتقال به روسیه جام جهانی را از زارع گرفت؟

نمی‌توان با قطعیت گفت اگر زارع در لیگ ایران می‌ماند حتماً در جام جهانی ۲۰۲۶ بازی می‌کرد. انتخاب فهرست نهایی به فرم بازیکن، رقابت در پست مدافع میانی، تصمیم کادر فنی و شرایط اردوها وابسته بود. بااین‌حال، نیمکت‌نشینی در اخمت بدون تردید موقعیت او را دشوارتر کرد.

او حتی پس از انتقال به روسیه کاملاً از تیم‌های ملی کنار گذاشته نشد. زارع در مهر ۱۴۰۴ در فهرست تیم ملی بزرگسالان قرار گرفت و در روسیه به تمرین ملی‌پوشان اضافه شد. او همچنین عضو تیم امید بود و در برنامه‌های مربوط به جام ملت‌های زیر ۲۳ سال آسیا حضور داشت. بنابراین، این ادعا که «دیگر حتی در تیم امید هم بازی نکرد» با گزارش‌های موجود سازگار نیست.

اما واقعیت بزرگ‌تر پابرجاست: زارع که تابستان ۱۴۰۴ یکی از نامزدهای بالقوه حضور در جام جهانی معرفی می‌شد، در فهرست نهایی جایی پیدا نکرد. بازیکنی که در صورت ماندن در گل‌گهر یا پیوستن به یکی از مدعیان لیگ ایران احتمالاً دقایق بیشتری بازی می‌کرد، مهم‌ترین تورنمنت دوران جوانی خود را از دست داد.

چرا پرسپولیس همچنان به زارع اعتماد کرد؟

مهم‌ترین امتیاز زارع برای پرسپولیس شناخت کامل مهدی تارتار از توانایی‌های اوست. تارتار در گل‌گهر به این مدافع فرصت داد و ساختار دفاعی تیمش را با حضور او شکل داد. زارع نیز زیر نظر همین مربی به تیم ملی رسید و ارزش نقل‌وانتقالاتی بالایی پیدا کرد.

پرسپولیس با جذب او مدافعی ۲۳ ساله، بلندقد و دارای تجربه لیگ برتر روسیه را در اختیار گرفته است. زارع از نظر بازی هوایی، قدرت بدنی و پوشش عمق دفاع ظرفیت بالایی دارد، اما برای رسیدن به ترکیب اصلی باید ریتم مسابقه، اعتمادبه‌نفس و تصمیم‌گیری سریع خود را بازیابی کند.

قرارداد چهار ساله به باشگاه فرصت می‌دهد بدون فشار فروش فوری، روی پیشرفت بازیکن سرمایه‌گذاری کند. در مقابل، زارع نیز باید بپذیرد که با اعتبار فصل درخشان خود در گل‌گهر وارد ترکیب نمی‌شود و برای پس گرفتن جایگاه قبلی ناچار است دوباره از ابتدا رقابت کند.

دلال‌ها مقصرند یا تصمیم خود بازیکن؟

نسبت دادن تمام پیامدهای منفی انتقال به واسطه‌ها بدون انتشار قراردادها و جزئیات مذاکرات منصفانه نیست. مدیر برنامه ممکن است در انتخاب مقصد نقش داشته باشد، اما تصمیم نهایی حاصل خواست بازیکن، خانواده، باشگاه فروشنده و پیشنهاد تیم خریدار است.

مشکل ساختاری فوتبال ایران این است که گاهی «خارجی شدن» به‌عنوان هدف نهایی معرفی می‌شود، نه آغاز یک مرحله دشوارتر. انتقال به اروپا تنها زمانی باعث پیشرفت می‌شود که سطح باشگاه با توان بازیکن تناسب داشته باشد، مسیر حضور در ترکیب روشن باشد و تصمیم ورزشی بر رقم قرارداد غلبه کند.

تجربه زارع می‌تواند برای دیگر استعدادهای جوان درس مهمی باشد: بازی ثابت در یک تیم مناسب گاهی ارزشمندتر از نیمکت‌نشینی در لیگی معتبرتر است.

فرصت دوباره آقای پدیده در پرسپولیس

یک سال حضور در روسیه برای محمدمهدی زارع کاملاً بی‌فایده نبود. او با محیط حرفه‌ای متفاوت، فوتبال فیزیکی‌تر و فشار لژیونر بودن آشنا شد. بااین‌حال، هزینه فرصت این تجربه بالا بود؛ دقایق محدود بازی، کاهش توجه رسانه‌ای و از دست دادن جام جهانی مهم‌ترین پیامدهای آن محسوب می‌شوند.

اکنون زارع در ۲۳سالگی فرصت کافی برای جبران دارد. قرارداد چهار ساله با پرسپولیس می‌تواند او را دوباره به یکی از مدافعان اصلی لیگ و تیم ملی تبدیل کند، به شرط آنکه انتقال اخیر را ایستگاه موقت دیگری برای رسیدن سریع به پیشنهاد بعدی نبیند.

پرسپولیس نیز باید از اشتباه رایج باشگاه‌های ایرانی فاصله بگیرد؛ بازیکن جوان را احیا کند، به او فرصت واقعی بدهد و در صورت درخشش، تنها تحت یک برنامه ورزشی و مالی منطقی اجازه جدایی دهد. محمدمهدی زارع هنوز بیش از یک دهه امکان بازی در سطح اول فوتبال را دارد، اما این بار باید ثابت کند از تجربه تلخ روسیه مهم‌ترین درس را گرفته است: مسیر پیشرفت همیشه از قرارداد دلاری نمی‌گذرد؛ گاهی از زمینی می‌گذرد که بازیکن واقعاً در آن بازی می‌کند.