رضایت مجلس از تیم ملی حذف‌شده؛ تاج و قلعه‌نویی پاسخ دادند، مأموریت جام جهانی ۲۰۳۰ آغاز شد

جلسه کمیسیون فرهنگی مجلس با احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، بعدازظهر سه‌شنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵ در محل این وزارتخانه برگزار شد. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی، و مدیر رسانه‌ای تیم نیز در نشست حضور داشتند تا درباره نتایج، حاشیه‌ها و عملکرد رسانه‌ای ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ گزارش دهند.

براساس گزارش منتشرشده به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت ورزش، تاج گزارشی مدیریتی و قلعه‌نویی توضیحاتی فنی ارائه کردند. مدیر رسانه‌ای تیم ملی نیز درباره نحوه پوشش اخبار، فعالیت‌های ارتباطی و برنامه‌های فرهنگی کاروان ایران توضیح داد. متن عمومی خبر، جزئیات آماری گزارش فنی، ارزیابی بازیکنان یا جمع‌بندی دقیق نقاط ضعف تیم را منتشر نکرده است.

نمایندگان حاضر ضمن قدردانی از عملکرد تیم ملی و فعالیت‌های هویتی و فرهنگی کاروان ایران، خواستار آغاز برنامه‌ای بلندمدت برای جام جهانی آینده شدند. این بخش از جلسه نشان می‌دهد برخلاف بعضی گمانه‌زنی‌ها، موضوع اصلی نشست برکناری فوری سرمربی یا تغییر ریاست فدراسیون نبود و تمرکز اعلام‌شده روی ارزیابی عملکرد و برنامه چهارساله قرار داشت.

تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ چه نتیجه‌ای گرفت؟

ایران در گروه G با بلژیک، مصر و نیوزیلند هم‌گروه بود. ملی‌پوشان در مسابقه نخست مقابل نیوزیلند به تساوی ۲ بر ۲ رسیدند، برابر بلژیک بدون گل مساوی کردند و در آخرین دیدار نیز مقابل مصر به نتیجه یک بر یک دست یافتند. تیم قلعه‌نویی بدون شکست و با سه امتیاز در رتبه سوم گروه قرار گرفت، اما در جدول مقایسه تیم‌های سوم نتوانست یکی از هشت سهمیه صعود به مرحله یک‌سی‌ودوم نهایی را به دست آورد.

حذف ایران در شرایطی قطعی شد که نتیجه مسابقه اتریش و الجزایر می‌توانست سرنوشت تیم ملی را تغییر دهد. گل دیرهنگام الجزایر برای چند لحظه ایران را در جمع صعودکنندگان قرار داد، اما اتریش در آخرین ثانیه‌ها بازی را ۳ بر ۳ کرد و هر دو تیم بالاتر از ایران به مرحله بعد رسیدند. به این ترتیب، ایران بار دیگر برای صعود به نتایج سایر گروه‌ها وابسته ماند و در نهایت حذف شد.

نباختن مقابل بلژیک، مصر و نیوزیلند می‌تواند بخش مثبت کارنامه تلقی شود، به‌خصوص اینکه ایران با محدودیت‌های سفر، مشکلات صدور ویزا و استقرار در مکزیک روبه‌رو بود. با این حال، سه تساوی و ناتوانی در شکست نیوزیلند یا مصر باعث شد هدف تاریخی صعود محقق نشود. بنابراین تعبیر «نتیجه رضایت‌بخش» یک قضاوت مدیریتی و سیاسی است و نباید با موفقیت در رسیدن به مرحله حذفی اشتباه گرفته شود.

مطالبه مجلس؛ صعود نباید دوباره به «اما و اگر» برسد

احمد راستینه، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، مهم‌ترین خواسته نمایندگان از فدراسیون فوتبال را «تحول‌گرایی» برای جام جهانی آینده عنوان کرد. او گفت برنامه‌ریزی باید به‌گونه‌ای باشد که چهار سال بعد، صعود ایران از گروه دوباره به محاسبات، نتایج سایر مسابقات و اما و اگر وابسته نشود.

این مطالبه با اتفاقی که در جام جهانی ۲۰۲۶ افتاد ارتباط مستقیم دارد. ایران پس از سه تساوی، سرنوشت خود را در اختیار نداشت و برای صعود منتظر نتیجه گروه‌های دیگر ماند. اگر تیم ملی یکی از دیدارهایش مقابل نیوزیلند یا مصر را می‌برد، نیازی به دنبال‌کردن نتیجه اتریش و الجزایر نداشت. از این منظر، مسئله فقط بدشانسی در آخرین ثانیه نیست؛ تیم ملی فرصت تعیین سرنوشت خود را در سه مسابقه از دست داد.

مأموریت تحول می‌تواند چند بخش داشته باشد: جوان‌سازی تدریجی، افزایش تعداد بازی‌های تدارکاتی باکیفیت، توسعه فوتبال پایه، استفاده جدی‌تر از داده و آنالیز، پرورش بازیکنان در پست‌های کمبوددار و تعریف معیارهای قابل‌اندازه‌گیری برای کادر فنی. در گزارش عمومی جلسه، برنامه زمان‌بندی‌شده یا شاخص مشخصی برای سنجش این تحول اعلام نشده است؛ در نتیجه، مشخص نیست مجلس و وزارت ورزش چگونه اجرای وعده‌ها را در چهار سال آینده ارزیابی خواهند کرد.

تأکید آقاتهرانی بر استفاده از مربیان ایرانی

مرتضی آقاتهرانی، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس، نتیجه تیم ملی در جام جهانی آمریکا را رضایت‌بخش دانست و از فدراسیون خواست از ظرفیت و دانش مربیان داخلی در ترکیب کادر فنی استفاده کند. این موضع را می‌توان حمایت از ادامه مسیر مربیان ایرانی دانست، اما در گزارش منتشرشده به‌صراحت از تمدید قرارداد امیر قلعه‌نویی یا تضمین حضور او تا جام جهانی بعدی سخنی گفته نشده است.

تفکیک این دو موضوع ضروری است. حمایت از مربیان داخلی لزوماً به معنای تأیید بدون شرط کادر فعلی نیست. فدراسیون باید مشخص کند ارزیابی عملکرد سرمربی بر چه اساسی انجام می‌شود، چه اهدافی برای جام ملت‌های آسیا و مقدماتی جام جهانی بعدی تعیین خواهد شد و در صورت محقق‌نشدن اهداف، چه تصمیمی گرفته می‌شود.

چرا از سفیر ایران در مکزیک تقدیر شد؟

در پایان جلسه، از ابوالفضل پسندیده، سفیر ایران در مکزیک، به دلیل همکاری در استقرار و پشتیبانی کاروان تیم ملی در تیخوانا قدردانی شد. ایران ابتدا قرار بود در آمریکا مستقر شود، اما در پی محدودیت‌های سیاسی و مشکلات روادید، پایگاه اصلی تیم به تیخوانای مکزیک منتقل شد.

سفیر ایران پیش از مسابقات اعلام کرده بود تیم ملی برای دیدارهای برگزارشده در خاک آمریکا باید روز مسابقه وارد این کشور شود و همان روز نیز خاک آمریکا را ترک کند. این شرایط، رفت‌وآمد و برنامه ریکاوری تیم را دشوار کرد و پس از حذف ایران نیز بازیکنان و کادر فنی از مشکلات لجستیکی انتقاد کردند.

تقدیر از سفیر بیش از آنکه به نتیجه فنی تیم مربوط باشد، ناظر به مدیریت اقامت، هماهنگی با مقام‌های مکزیکی و پشتیبانی از کاروان در شرایط غیرعادی بود. با وجود این مشکلات، مسئولیت فرصت‌های ازدست‌رفته داخل زمین همچنان از عملکرد فنی تیم جدا نیست.

ناگویا؛ آزمون بعدی وزارت ورزش

بخش دیگری از جلسه به کاروان‌های ایران در بازی‌های آسیایی و پاراآسیایی ۲۰۲۶ اختصاص داشت. بیستمین دوره بازی‌های آسیایی از ۱۹ سپتامبر تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶ در آیچی و ناگویا برگزار می‌شود. پنجمین بازی‌های پاراآسیایی نیز از ۱۸ تا ۲۴ اکتبر و با حضور حدود سه هزار ورزشکار در ۱۸ رشته برنامه‌ریزی شده است.

اعضای کمیسیون فرهنگی تأکید کردند بازی‌های آسیایی «میدان آزمون و خطا» نیست و وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک باید برای جبران نتایج دوره گذشته برنامه داشته باشند. ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو با ۱۳ طلا، ۲۱ نقره و ۲۰ برنز و مجموع ۵۴ مدال در رتبه هفتم قرار گرفت.

مدیر دفتر نظارت و برنامه‌ریزی وزارت ورزش و رئیس کمیته ملی پارالمپیک نیز درباره آمادگی ورزشکاران، پیش‌بینی مدال و برنامه‌های فرهنگی گزارش ارائه کردند. با این حال، تعداد نهایی ورزشکاران اعزامی، هدف رسمی مدالی و رشته‌هایی که بیشترین شانس کسب مدال دارند در گزارش عمومی اعلام نشده است.

جمع‌بندی

جلسه وزارت ورزش و کمیسیون فرهنگی، حمایت سیاسی و مدیریتی از تیم ملی و مربیان ایرانی را نشان داد، اما پرسش فنی اصلی همچنان باقی است: آیا سه تساوی و حذف در مرحله گروهی، حتی با توجه به مشکلات سفر و ویزا، باید نتیجه‌ای رضایت‌بخش تلقی شود؟

ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ شکست نخورد، اما برنده هم نشد. سه امتیاز برای صعود کافی نبود و تیم ملی بار دیگر در انتظار نتیجه مسابقه‌ای خارج از گروه خود ماند. آنچه از جلسه اخیر اهمیت بیشتری دارد، نه تقدیرها و روایت‌های مثبت، بلکه مطالبه‌ای است که خود نمایندگان مطرح کردند: جام جهانی بعدی نباید دوباره به «اما و اگر» برسد.

برای تحقق این هدف، فدراسیون فوتبال باید برنامه‌ای شفاف با زمان‌بندی، شاخص‌های فنی و سازوکار پاسخ‌گویی ارائه کند. در غیر این صورت، عبارت «تحول از امروز» ممکن است مانند بسیاری از وعده‌های قبلی باقی بماند و چهار سال دیگر، فوتبال ایران بار دیگر برای رسیدن به مرحله حذفی مشغول محاسبه نتایج دیگران باشد.