فیفا راه فرار استقلال را بست؛ سه بازیکن آزاد هم قابل ثبت نیستند

علی تاجرنیا در چند مصاحبه گفته بود استقلال دو برنامه را به‌صورت هم‌زمان دنبال می‌کند: نخست تلاش حقوقی برای بازشدن پنجره و ثبت خریدهای جدید، و دوم حفظ نفرات فعلی و استفاده از سهمیه سه بازیکن آزاد پس از پایان مهلت نقل‌وانتقالات. این سخنان به هواداران امید داده بود که حتی در صورت شکست پرونده در CAS، امکان ترمیم محدود فهرست سهراب بختیاری‌زاده وجود دارد.

اما این استدلال دو وضعیت حقوقی متفاوت را با یکدیگر ترکیب می‌کرد. یک باشگاه ممکن است هیچ محرومیتی نداشته باشد، ولی به‌دلیل پایان مهلت عادی نقل‌وانتقالات نتواند بازیکن قراردادی ثبت کند. مقررات در چنین شرایطی برای برخی بازیکنان آزاد استثناهایی در نظر گرفته است. وضعیت استقلال متفاوت است؛ این باشگاه برای دو دوره کامل از ثبت بازیکن جدید محروم شده و ممنوعیت آن فقط به تاریخ باز و بسته‌شدن پنجره مربوط نیست.

پاسخ مقررات فیفا روشن است

ماده ۶ مقررات وضعیت و انتقال بازیکنان فیفا اصل را بر این قرار داده که بازیکنان فقط در دو دوره رسمی ثبت شوند. بند سوم همین ماده چند استثنا ایجاد می‌کند؛ از جمله بازیکنی که قراردادش پیش از پایان پنجره منقضی شده یا با توافق طرفین خاتمه یافته است، می‌تواند در شرایط مشخص پس از بسته‌شدن پنجره نیز ثبت شود.

بااین‌حال، بند چهارم ماده ۱۷ درباره باشگاهی که با محرومیت دوپنجره‌ای ناشی از نقض قرارداد مواجه شده، صراحت بیشتری دارد. چنین باشگاهی تنها پس از تحمل کامل مجازات و از دوره ثبت بعدی می‌تواند بازیکن جدید ثبت کند و حق ندارد برای ثبت زودتر بازیکنان از استثناهای ماده ۶ استفاده کند.

فیفا در توضیح عمومی خود درباره ممنوعیت‌های ثبت نیز اعلام کرده است باشگاه محروم، در تمام مدت اجرای حکم از ثبت بازیکن جدید در سطح داخلی و بین‌المللی و در دو رده حرفه‌ای و آماتور منع می‌شود. امکان ثبت دوباره تنها پس از پایان کامل مجازات یا رفع رسمی ممنوعیت ایجاد خواهد شد.

«جذب بازیکن» با «ثبت بازیکن» تفاوت دارد

استقلال می‌تواند با بازیکنان مذاکره کند و برای دوره‌ای که امکان ثبت ایجاد می‌شود، به توافق مشروط برسد. تاجرنیا نیز تأیید کرده بود بازیکنانی مانند یاسر آسانی و دوکنز نازون برای انجام مراحل حقوقی و امضای پیش‌قرارداد به ایران آمده بودند. اما قرارداد یا پیش‌قرارداد به‌تنهایی بازیکن را واجد شرایط حضور در مسابقه نمی‌کند.

برای بازی‌کردن، قرارداد باید در سامانه فدراسیون ثبت شود، مراحل انتقال بین‌المللی در صورت لزوم انجام گیرد، نام بازیکن وارد فهرست تیم شود و کارت بازی صادر شود. ممنوعیت فعلی دقیقاً همین مرحله ثبت را مسدود کرده است. بنابراین ممکن است استقلال با یک بازیکن به توافق برسد، اما تا زمان بسته‌بودن پنجره انضباطی نتواند از او در لیگ، جام حذفی یا رقابت‌های آسیایی استفاده کند.

به همین دلیل، استفاده از عبارت «استقلال سه بازیکن آزاد جذب می‌کند» بدون توضیح درباره ممنوعیت ثبت، گمراه‌کننده است. توافق برای آینده با ثبت فوری و اضافه‌شدن بازیکن به ترکیب سهراب بختیاری‌زاده یکسان نیست.

هشدار فریدونی درست از آب درآمد

مجتبی فریدونی که هنگام شکل‌گیری این اختلاف عضو هیئت‌مدیره استقلال بود، با انتشار شش استوری استدلال تاجرنیا را رد کرد. او نوشت سهمیه بازیکنان آزاد مربوط به باشگاه‌هایی است که ممنوعیت انضباطی ندارند و تکرار یک برداشت در مصاحبه‌ها یا کانال‌های خبری، متن روشن حکم را تغییر نمی‌دهد.

فریدونی توضیح داد محرومیت استقلال شامل «هر بازیکن جدید» است و آزادبودن بازیکن، ماهیت او را از منظر ثبت تغییر نمی‌دهد. گزارش‌های بعدی نیز همین تفسیر را تأیید کردند و توضیح عمومی فیفا درباره ممنوعیت‌های ثبت با موضع او همخوانی دارد.

البته نامه‌ای که گفته می‌شود در پاسخ به استعلام استقلال ارسال شده، به‌صورت عمومی و کامل منتشر نشده است. بنابراین نمی‌توان درباره واژه‌به‌واژه آن قضاوت کرد؛ اما نتیجه‌ای که رسانه‌ها از پاسخ فیفا نقل کرده‌اند، مستقیماً با مقررات رسمی این نهاد مطابقت دارد.

استقلال چند پنجره محروم شده است؟

براساس گزارش‌های موجود، استقلال در پرونده منتظر محمد با محرومیت از ثبت بازیکن در دو پنجره متوالی روبه‌رو شده است. پنجره زمستانی گذشته، دوره نخست اجرای مجازات بود و پنجره تابستانی جاری دومین و آخرین دوره محسوب می‌شود. در صورت پابرجاماندن رأی، پنجره سومی به مجازات اضافه نخواهد شد.

این نکته از آن جهت اهمیت دارد که در برخی گزارش‌ها به اشتباه از محرومیت سه‌پنجره‌ای سخن گفته شده است. اگر رأی فعلی بدون تغییر اجرا شود، استقلال بعد از تحمل کامل دوره دوم و با آغاز پنجره بعدی مجاز به ثبت بازیکنان جدید خواهد بود؛ مگر آنکه پرونده یا محرومیت دیگری ایجاد شود.

تنها راه باقی‌مانده؛ رأی مؤثر CAS

استقلال پرونده را به دادگاه حکمیت ورزش برده است. تاجرنیا روز چهارشنبه گفت باشگاه دو بار برای دریافت دستور موقت اقدام کرده و درخواست‌های قبلی پذیرفته نشده‌اند. به گفته او، پس از ارائه دفاعیات فیفا، وکلای استقلال اکنون منتظر تصمیم تازه دادگاه هستند و احتمال می‌دهند نتیجه درخواست ظرف سه تا پنج روز اعلام شود. این زمان‌بندی، برآورد مدیر استقلال است و اطلاعیه عمومی از سوی CAS درباره تاریخ دقیق صدور تصمیم منتشر نشده است.

سه سناریو پیش روی باشگاه قرار دارد:

1. صدور دستور موقت: اجرای محرومیت تا رسیدگی نهایی متوقف می‌شود و استقلال می‌تواند در فرصت باقی‌مانده بازیکنان آماده ثبت را وارد فهرست کند.

2. لغو یا اصلاح رأی اصلی: پنجره به‌طور کامل یا جزئی باز می‌شود.

3. رد درخواست و تأیید حکم: استقلال باید دوره دوم محرومیت را کامل تحمل کند و بازیکنان آزاد نیز قابل ثبت نخواهند بود.

صدور دستور موقت فقط زمانی فایده عملی دارد که پیش از پایان فرصت ثبت بازیکنان انجام شود. هر روز تأخیر، زمان لازم برای ثبت قرارداد، دریافت گواهی انتقال بین‌المللی و تکمیل فهرست را کاهش می‌دهد.

سهراب با چه نفراتی می‌تواند فصل را آغاز کند؟

اگر پنجره باز نشود، استقلال می‌تواند از بازیکنانی استفاده کند که از قبل به‌طور معتبر در باشگاه ثبت شده‌اند. تمدید همکاری با نفرات موجود نیز با خرید و ثبت یک بازیکن کاملاً جدید تفاوت دارد، هرچند هر پرونده باید با مقررات داخلی و وضعیت ثبت قبلی بازیکن تطبیق داده شود.

استفاده از بازیکنان رده پایه نیز تنها زمانی بدون مانع است که آن نفرات پیش‌تر در ساختار باشگاه و سامانه‌های مربوط ثبت شده و از نظر مسابقات داخلی واجد شرایط باشند. محرومیت اجازه نمی‌دهد استقلال بازیکن تازه‌ای را با عنوان جوان، آماتور یا محصول آکادمی از بیرون باشگاه ثبت کند؛ زیرا توضیح رسمی فیفا ممنوعیت را شامل بازیکنان حرفه‌ای و آماتور می‌داند.

ادامه محرومیت، قدرت چانه‌زنی بازیکنان فعلی را نیز افزایش می‌دهد. تاجرنیا اذعان کرده است بسته‌بودن پنجره باعث شده بعضی نفرات تحت قرارداد یا در آستانه تمدید، انتظارات مالی بیشتری پیدا کنند؛ زیرا می‌دانند باشگاه گزینه جایگزین محدودی دارد.

جمع‌بندی

برداشت اولیه مدیران استقلال درباره جذب سه بازیکن آزاد، تفاوت میان پایان عادی پنجره و محرومیت انضباطی از ثبت بازیکن را نادیده می‌گرفت. ماده ۶ برای برخی بازیکنان آزاد استثنا ایجاد می‌کند، اما ماده ۱۷ به باشگاه دوپنجره‌ای اجازه استفاده از این استثناها را نمی‌دهد. توضیح عمومی فیفا نیز روشن می‌کند که ممنوعیت ثبت، همه بازیکنان جدید داخلی و خارجی، حرفه‌ای و آماتور را پوشش می‌دهد.

استقلال می‌تواند مذاکره کند، پیش‌قرارداد مشروط بگیرد و برای آینده برنامه‌ریزی کند؛ اما تا زمانی که CAS دستور موقت صادر نکند یا رأی فیفا تغییر نکند، امکان ثبت قرارداد، صدور کارت و استفاده از بازیکن آزاد وجود ندارد.

به این ترتیب، برنامه جایگزین «حفظ نفرات فعلی به‌اضافه سه بازیکن آزاد» عملاً به «حفظ نفرات فعلی و استفاده از بازیکنان از قبل ثبت‌شده پایه» تقلیل پیدا کرده است. سرنوشت فهرست فصل آینده استقلال اکنون نه به بازار بازیکنان آزاد، بلکه به تصمیم چند روز آینده دادگاه حکمیت ورزش وابسته است.