چرخش ناگهانی قیمت نفت؛ برنت پس از سقوط به ۸۸ دلار دوباره ۹۰ دلاری شد

ارقام اعلام‌شده در گزارش اولیه، به ساعات ابتدایی معاملات جمعه مربوط بود. در آن مقطع، برنت با افت ۱.۰۳ دلاری به ۸۸ دلار و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت با کاهش ۱.۵۰ دلاری به ۸۲.۰۹ دلار رسیده بود.

اما براساس نسخه به‌روزشده گزارش رویترز، تا ساعت ۱۷:۲۶ به وقت گرینویچ، برنت با یک دلار و یک سنت افزایش نسبت به قیمت پایانی پنجشنبه، در سطح ۹۰.۰۴ دلار معامله شد. نفت آمریکا نیز با رشد ۱.۲۸ دلاری به ۸۴.۸۷ دلار رسید. این ارقام نرخ میان‌روزی هستند و ممکن است تا پایان رسمی معاملات تغییر کنند.

این تغییر جهت نشان می‌دهد بازار نفت در شرایط فعلی بیش از آنکه یک روند ثابت داشته باشد، به هر خبر تازه درباره عبور کشتی‌ها، حملات نظامی و وضعیت تنگه‌های استراتژیک واکنش نشان می‌دهد.

چرا قیمت نفت ابتدا کاهش یافت؟

عامل اصلی افت صبحگاهی، انتشار اطلاعاتی درباره افزایش جریان محموله‌ها از مسیرهای دریایی مهم بود. عبور چند نفتکش از تنگه هرمز و افزایش تعداد شناورهای تجاری در باب‌المندب، این تصور را ایجاد کرد که محدودیت عرضه ممکن است کمتر از نگرانی اولیه بازار باشد.

براساس داده‌های رهگیری کشتی‌ها، دو نفتکش غول‌پیکر حامل نفت بارگیری‌شده در خلیج فارس روز جمعه از تنگه هرمز خارج شدند. همچنین ۲۹ شناور حامل کالا روز پنجشنبه از تنگه باب‌المندب عبور کردند. ترافیک هرمز همچنان محدود است، اما حرکت همین تعداد شناور برای کاهش موقت حق بیمه ریسک در قیمت نفت کافی بود.

پیشنهاد عربستان برای تشکیل یک ائتلاف چندملیتی با هدف افزایش امنیت دریایی در دریای سرخ، باب‌المندب و خلیج عدن نیز پیش‌تر فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کرده بود. برنت در پایان معاملات پنجشنبه با افت ۱.۸۸ درصدی به ۸۹.۰۳ دلار و WTI با کاهش ۱.۰۳ درصدی به ۸۳.۵۹ دلار رسیده بود.

چه چیزی بازار را دوباره صعودی کرد؟

روند نزولی زمانی متوقف شد که گزارش‌هایی از اختلال تازه در تنگه هرمز منتشر شد. براساس گزارش رویترز، نیروهای ایرانی دو نفتکش را از عبور متوقف کردند و چهار شناور دیگر نیز مسیر خود را تغییر دادند. این خبر باعث شد معامله‌گران دوباره ارزیابی کنند که افزایش تردد مشاهده‌شده تا چه اندازه پایدار و قابل اتکاست.

اوله هوالبیه، تحلیلگر بازار در مؤسسه SEB Research، شرایط را این‌گونه توصیف کرده است که بازار دیگر صرفاً خود جنگ را معامله نمی‌کند، بلکه به‌صورت مستقیم داده‌های حمل‌ونقل دریایی را زیر نظر گرفته است. به بیان دیگر، هر نفتکش عبوری یا هر تغییر مسیر می‌تواند در چند دقیقه قیمت‌ها را جابه‌جا کند.

تداوم حملات متقابل آمریکا و ایران نیز حق بیمه ژئوپلیتیکی نفت را حفظ کرده است. درگیری‌های روزهای اخیر وقفه کوتاه در حملات را پایان داده و بار دیگر خطر اختلال در صادرات خاورمیانه را افزایش داده است.

رشد ماهانه نفت ۲۰ درصد است یا ۲۴ درصد؟

گزارش اولیه از رشد ماهانه نزدیک به ۲۰ درصد سخن می‌گفت. این برآورد در ساعات ابتدایی و زمانی انجام شده بود که قیمت برنت و WTI پایین‌تر قرار داشت.

با بازگشت قیمت‌ها در ادامه معاملات، رویترز اعلام کرد هر دو شاخص در مسیر رشد ماهانه حدود ۲۴ درصدی قرار گرفته‌اند؛ قوی‌ترین افزایش یک‌ماهه آنها از ماه مارس تاکنون.

این تفاوت چهار واحد درصدی ناشی از تغییر سریع قیمت در طول روز است، نه الزاماً اشتباه محاسباتی. در بازارهای جهانی باید میان «رشد ماهانه در لحظه انتشار گزارش» و «بازده قطعی در پایان آخرین جلسه معاملاتی ماه» تفاوت قائل شد.

رشد سنگین ژوئیه عمدتاً نتیجه بازگشت نگرانی درباره امنیت عرضه، محدودشدن عبور محموله‌ها از هرمز و ایجاد تهدید هم‌زمان در مسیر باب‌المندب بوده است. برنت روز چهارشنبه نیز با تشدید حملات در خاورمیانه نزدیک به هشت درصد رشد کرده و به ۹۰.۷۴ دلار رسیده بود.

تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین متغیر بازار است

پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد. کاهش شدید ترافیک این مسیر، صادرات تولیدکنندگان بزرگ خلیج فارس را محدود کرده و میلیون‌ها بشکه عرضه روزانه را در معرض اختلال قرار داده است.

بازار در هفته‌های گذشته نشان داده که حتی خبر مذاکره درباره مدیریت یا بازگشایی تنگه می‌تواند قیمت را چند دلار کاهش دهد. در مقابل، توقف یک کشتی یا انتشار خبر حمله به تأسیسات و شناورها ممکن است موج خرید جدیدی ایجاد کند.

مذاکرات ایران و عمان درباره مدیریت تنگه ادامه دارد، هرچند پیشنهاد مربوط به مدیریت مشترک منطقه‌ای از سوی تهران پذیرفته نشده است. تا زمانی که عبور ایمن و منظم نفتکش‌ها تضمین نشود، بخشی از ریسک جنگ در قیمت نفت باقی خواهد ماند.

باب‌المندب و کانال سوئز؛ مسیر جایگزین هم امن نیست

محدودشدن هرمز باعث شده مسیرهای جایگزین دریای سرخ اهمیت بیشتری پیدا کنند. بااین‌حال، فعالیت نیروهای حوثی در یمن و تهدید عبور کشتی‌ها از باب‌المندب، این مسیر را نیز با نااطمینانی مواجه کرده است.

حمله پهپادی به دو کشتی گاز در بندر دمیاط مصر نیز نگرانی درباره امنیت کانال سوئز را افزایش داده است. این مسیر یکی از گزینه‌های مهم باقی‌مانده برای انتقال بخشی از نفت عربستان و سایر تولیدکنندگان منطقه محسوب می‌شود.

در نتیجه، بازار فقط تعداد بشکه‌های تولیدشده را ارزیابی نمی‌کند؛ امکان انتقال واقعی آن بشکه‌ها به مشتری نیز اهمیت دارد. ممکن است نفت در مخازن موجود باشد، اما افزایش هزینه بیمه، طولانی‌شدن مسیر کشتی و خطر حمله، قیمت تحویل نهایی را بالا ببرد.

ذخایر پایین آمریکا از قیمت‌ها حمایت کرد

عامل صعودی دیگر، کاهش ذخایر تجاری نفت خام آمریکا به پایین‌ترین سطح چندساله است. رویترز با استناد به داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا گزارش داده که ذخایر تجاری این کشور به پایین‌ترین میزان از سال ۲۰۱۸ رسیده است.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز پیش‌تر اعلام کرده بود اختلال در جریان نفت خاورمیانه، قیمت‌ها را در سه‌ماهه دوم سال افزایش داده و ذخایر تجاری آمریکا را به سطوح پایین فصلی رسانده است.

تولید نفت آمریکا در ماه مه نسبت به رکورد ماه آوریل حدود دو درصد کاهش یافت، اما صادرات برای دومین ماه متوالی رکورد تازه‌ای ثبت کرد. در سوی دیگر، افزایش قیمت انرژی مصرف نفت خام و فرآورده‌ها را بیش از ۳.۵ درصد کاهش داد و تقاضا را به حدود ۲۰.۰۷ میلیون بشکه در روز رساند.

این آمار تصویری دوگانه ارائه می‌کند: عرضه و ذخایر محدودتر از قیمت نفت حمایت می‌کنند، اما افزایش قیمت ممکن است مصرف و رشد اقتصادی را کاهش دهد و در نهایت مانع جهش بی‌پایان بازار شود.

چرا نفت با وجود جنگ به ۱۵۰ دلار نرسیده است؟

با آغاز جنگ، برخی پیش‌بینی‌ها از احتمال رسیدن نفت به ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلار حکایت داشت. بااین‌حال، افزایش تولید آمریکا، استفاده از ذخایر راهبردی، کاهش واردات چین، صادرات بیشتر از بندر ینبع عربستان و وجود محموله‌های فیزیکی در بازار، بخشی از شوک عرضه را خنثی کرده است.

کاهش تقاضای چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان نیز اجازه نداده است محدودیت عرضه به یک بحران قیمتی کنترل‌ناپذیر تبدیل شود. در عین حال، معامله‌گران به دلیل تغییرات ناگهانی مواضع سیاسی و توقف‌های کوتاه جنگ، تمایل کمتری به ایجاد موقعیت‌های بزرگ صعودی دارند.

بنابراین بازار میان دو سناریو گرفتار شده است: اختلال شدیدتر در مسیرهای صادراتی می‌تواند نفت را به‌سرعت گران کند، اما افزایش جریان محموله‌ها و کاهش تقاضا امکان عقب‌نشینی چنددلاری را نیز فراهم می‌کند.

چشم‌انداز قیمت نفت در ماه اوت

بررسی رویترز از دیدگاه ۳۱ اقتصاددان و تحلیلگر نشان می‌دهد متوسط قیمت برنت در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۵.۲۲ دلار پیش‌بینی شده است؛ رقمی بالاتر از برآورد ۸۴.۵۰ دلاری ماه قبل.

برخی تحلیلگران محدوده ۸۰ تا ۱۰۰ دلار را بازه محتمل نوسان کوتاه‌مدت برنت می‌دانند؛ زیرا هر مرحله تشدید یا کاهش تنش می‌تواند قیمت را به یکی از دو سوی این دامنه هدایت کند.

بازار جمعه نمونه روشنی از همین بی‌ثباتی بود. نفت ابتدا به‌دلیل افزایش عبور محموله‌ها بیش از یک درصد کاهش یافت، اما چند ساعت بعد با انتشار خبر توقف و تغییر مسیر نفتکش‌ها دوباره صعودی شد. در چنین فضایی، مهم‌ترین شاخص برای پیش‌بینی قیمت، نه صرفاً نتیجه مذاکرات سیاسی، بلکه تعداد واقعی کشتی‌هایی است که می‌توانند با امنیت از هرمز، باب‌المندب و کانال سوئز عبور کنند.