بورس دو تکه شد؛ ۲۶.۷ همت معامله، بزرگان منفی و سهمهای کوچک سبز
دادههای مدیریت نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار نشان میدهد ارزش معاملات بازار خرد و مرحله معاملات پایانی یا TAL در روز شنبه به ۲۶ هزار و ۶۹۶ میلیارد تومان، معادل حدود ۲۶.۷ همت رسید. این رقم از باقیماندن گردش معاملات در سطوح نسبتاً بالا حکایت دارد، هرچند نسبت به ارزش بیش از ۲۷ همتی چهارشنبه هفته گذشته اندکی کمتر است.
همزمان، مجموع ارزش معاملات انجامشده در بازارهای بورس و فرابورس به حدود ۲۷۲ همت رسید و ارزش کل بازارهای سهام ایران شامل بورس تهران، فرابورس و بازار پایه در محدوده ۱۷ هزار و ۱۴۹ همت قرار گرفت. با وجود این ارقام بزرگ، شاخصها مسیر یکسانی نداشتند و بازار چهرهای دوگانه از خود نشان داد.
شاخص کل بورس تهران با افت حدود ۲۰ هزار و ۴۰۰ واحدی و کاهش ۰.۴ درصدی، در ارتفاع پنج میلیون و ۵۴ هزار و ۶۶۴ واحد ایستاد. در سوی مقابل، شاخص هموزن با رشد حدود ۶ هزار و ۷۰۰ واحدی یا نزدیک به ۰.۵ درصد، به سطح یک میلیون و ۴۳۹ هزار و ۵۰۳ واحد رسید. شاخص کل فرابورس نیز ۰.۰۸ درصد کاهش یافت و در محدوده ۴۰ هزار و ۹۳۷ واحد قرار گرفت.
ارزش معاملات ۲۶.۷ همتی چه پیامی برای بورس دارد؟
افزایش یا تثبیت ارزش معاملات خرد در سطوح بالا، معمولاً از فعالبودن معاملهگران و بهبود امکان خریدوفروش سهام حکایت دارد. بازارهایی که ارزش معاملات بسیار پایینی دارند، معمولاً با مشکل نقدشوندگی روبهرو هستند و حرکت قیمتها در آنها از عمق کافی برخوردار نیست.
رقم ۲۶.۷ همتی شنبه از این جهت مهم است که تنها حدود یک درصد پایینتر از سطح بیش از ۲۷ همتی چهارشنبه قرار دارد. بنابراین، با وجود افت شاخص کل، نمیتوان معاملات شنبه را روزی کاملاً کمرمق یا فاقد خریدار دانست. بخش قابل توجهی از سهام و واحدهای صندوقهای سهامی میان معاملهگران جابهجا شدهاند.
با این حال، ارزش معاملات نباید با ورود همین میزان پول تازه به بورس اشتباه گرفته شود. در هر معامله یک خریدار و یک فروشنده حضور دارد و رقم ۲۶.۷ همت، ارزش داراییهای دستبهدستشده را نشان میدهد؛ نه اینکه الزاماً ۲۶.۷ همت نقدینگی جدید وارد بازار شده باشد.
برای ارزیابی ورود سرمایه تازه باید در کنار ارزش معاملات، خالص خرید حقیقی، قدرت خریدار، وضعیت صفهای خریدوفروش و ترکیب صنایع مورد توجه نیز بررسی شود. ارزش بالای معاملات میتواند هم نتیجه افزایش تقاضا و هم حاصل فروش سنگین و جابهجایی سریع داراییها باشد.
چرا شاخص کل منفی و شاخص هموزن مثبت شد؟
حرکت خلاف جهت شاخص کل و هموزن، مهمترین پیام معاملات شنبه بود. شاخص کل به شرکتهای بزرگ و دارای ارزش بازار بالا وزن بیشتری میدهد؛ بنابراین افت چند نماد بزرگ فلزی، پالایشی، پتروشیمی یا بانکی میتواند این نماگر را منفی کند، حتی اگر تعداد زیادی از شرکتهای کوچکتر در محدوده مثبت معامله شوند.
شاخص هموزن، وزن نزدیکتری برای تمام شرکتها در نظر میگیرد و در نتیجه تصویر دقیقتری از وضعیت عمومی نمادهای کوچک و متوسط ارائه میدهد. رشد این شاخص در روزی که شاخص کل کاهش یافته، نشان میدهد فشار فروش در تمام بازار فراگیر نبوده است.
گزارشهای معاملات شنبه نشان میدهد حدود ۵۵ درصد نمادها در محدوده مثبت و ۴۵ درصد در محدوده منفی بسته شدند. بنابراین، قرمزشدن شاخص کل بیش از آنکه نتیجه سقوط کلیت بازار باشد، تحت تأثیر عملکرد ضعیفتر شرکتهای بزرگ و شاخصساز قرار داشت.
در میان صنایع نیز گروه فرآوردههای نفتی با ارزش معامله حدود دو هزار و ۶۱۳ میلیارد تومان، یکی از پرگردشترین گروههای بازار بود. نمادهایی مانند فملی، شپنا و شبندر از اثرگذارترین سهمها بر شاخص کل معرفی شدند.
نقدینگی به سمت سهمهای کوچک رفت؟
رشد شاخص هموزن در برابر کاهش شاخص کل میتواند نشانه چرخش بخشی از نقدینگی به سمت شرکتهای کوچک و متوسط باشد. در دورههایی که سهام بزرگ با ریسکهای سیاسی، قیمتهای جهانی یا نگرانیهای مربوط به نرخ خوراک، انرژی و صادرات روبهرو میشوند، بخشی از معاملهگران به دنبال سهمهایی میروند که وابستگی کمتری به این متغیرها دارند.
همچنین ممکن است برخی نمادهای کوچک پس از عقبماندن از رشد بازار، از دید معاملهگران ارزندهتر تلقی شوند. این رفتار باعث میشود شاخص هموزن عملکرد بهتری داشته باشد، حتی زمانی که نماگر اصلی بورس کاهش یافته است.
با این حال، ادامه این روند نیازمند ورود تقاضای پایدار است. سهمهای کوچک بهدلیل ارزش بازار پایینتر، گاهی با نقدینگی محدودتری رشد میکنند و در صورت تغییر جو بازار نیز میتوانند با سرعت بیشتری وارد مسیر اصلاح شوند. بنابراین، مثبتبودن شاخص هموزن بهتنهایی تضمینکننده آغاز یک دوره صعودی فراگیر نیست.
تفاوت ۲۷۲ همت معامله با ۲۶.۷ همت معاملات خرد
یکی از ارقامی که ممکن است باعث ابهام شود، فاصله زیاد میان مجموع ارزش معاملات ۲۷۲ همتی بورس و فرابورس با ارزش ۲۶.۷ همتی بازار خرد سهام و صندوقهای سهامی است.
ارزش معاملات خرد تنها بخش مشخصی از دادوستدهای روزانه، شامل سهام و صندوقهای سهامی را پوشش میدهد؛ اما مجموع معاملات بازارها میتواند معاملات اوراق بدهی، صندوقهای درآمد ثابت، معاملات بلوکی و دیگر ابزارهای مالی را نیز دربر بگیرد.
بنابراین رقم ۲۷۲ همت نباید بهعنوان ارزش خریدوفروش روزانه سهام شرکتها تفسیر شود. برای تحلیل میزان تحرک سرمایهگذاران در سهام، رقم معاملات خرد معیار مرتبطتری است؛ در حالی که مجموع معاملات، تصویری از گردش مالی تمام ابزارهای معاملهشده در بورس و فرابورس ارائه میدهد.
ارزش ۱۷ هزار و ۱۴۹ همتی بازار نیز با این دو عدد تفاوت دارد. این رقم ارزش روز تمام شرکتهای پذیرفتهشده در بورس، فرابورس و بازار پایه را نشان میدهد و به معنای وجود چنین میزان پول نقد در بازار نیست.
معاملات پایانی TAL چیست؟
در مرحله معاملات پایانی یا Trading At Last، معاملهگران پس از پایان جلسه اصلی بازار میتوانند سفارشهای خود را با قیمت پایانی همان روز ثبت و اجرا کنند. بر اساس دستورالعمل بورس تهران، این مرحله ۱۵ دقیقه پایانی جلسه معاملاتی را دربر میگیرد و تغییر قیمت در آن امکانپذیر نیست.
در معاملات شنبه، ۱۴۰ نماد وارد مرحله TAL شدند و ارزش دادوستدهای این بخش به ۱۵۹ میلیارد تومان رسید. این مبلغ تنها حدود ۰.۶ درصد از مجموع ۲۶ هزار و ۶۹۶ میلیارد تومان معاملات خرد و پایانی را تشکیل میدهد؛ بنابراین سهم اصلی گردش بازار همچنان مربوط به جلسه عادی معاملات بوده است.
مرحله TAL از ساعت ۱۲:۴۵ تا ۱۳ برای نمادهای واجد شرایط برگزار میشود و هدف آن ایجاد فرصت تکمیلی برای معامله در قیمت پایانی و افزایش نقدشوندگی عنوان شده است. اجرای مجدد این مرحله برای همه نمادهای سهامی بازار اول و دوم بورس تهران از ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ آغاز شده بود.
آیا ارزش بالای معاملات نشانه صعود بورس است؟
حفظ ارزش معاملات خرد نزدیک به ۲۷ همت، یک نشانه مثبت برای نقدشوندگی بازار است؛ اما برای تأیید روند صعودی کافی نیست. صعود پایدار زمانی شکل میگیرد که ارزش بالای معاملات با ورود مستمر پول، افزایش قدرت تقاضا و بهبود همزمان سهام بزرگ و کوچک همراه شود.
معاملات شنبه نشان داد خریداران در بخشهایی از بازار همچنان فعال هستند، اما نمادهای بزرگ نتوانستند با این جریان همراه شوند. ادامه واگرایی میان شاخص کل و هموزن میتواند بازار را به سمت رشد انتخابی و صنعتمحور ببرد؛ یعنی بهجای صعود فراگیر، تنها گروههایی که گزارش مالی مناسب، ارزشگذاری جذاب یا خبر بنیادی دارند مورد توجه قرار گیرند.
در سناریوی مثبت، کاهش فشار فروش در شرکتهای بزرگ میتواند شاخص کل را دوباره با شاخص هموزن همجهت کند. حفظ معاملات خرد بالاتر از ۲۰ تا ۲۵ همت نیز میتواند زمینه لازم برای جذب عرضهها را فراهم آورد.
در سناریوی محتاطانه، ادامه ریسکهای سیاسی و خروج سرمایه از نمادهای شاخصساز باعث میشود شاخص کل تحت فشار باقی بماند و نقدینگی بهصورت کوتاهمدت میان سهمهای کوچک جابهجا شود. چنین بازاری میتواند ظاهراً پرمعامله باشد، اما نوسان و ریسک انتخاب سهم در آن افزایش مییابد.
در مجموع، بورس در شنبه ۱۰ مرداد با وجود افت شاخص کل، روزی کاملاً منفی را پشت سر نگذاشت. ارزش معاملات ۲۶.۷ همتی و رشد شاخص هموزن نشان داد تقاضا در بخشهایی از بازار همچنان فعال است. با این حال، تا زمانی که سهام بزرگ به جریان تقاضا بازنگردند، نمیتوان از آغاز یک موج صعودی فراگیر سخن گفت.
این گزارش صرفاً جنبه تحلیلی و اطلاعرسانی دارد و توصیهای برای خرید یا فروش سهام محسوب نمیشود.