خبر مهم وزارت صمت برای بازار خودرو؛ واردات ۲۵ هزار خودروی کارکرده در ۱۴۰۵ / مصرف بنزین خودروها به ۵ لیتر می‌رسد؟

مهم‌ترین بخش اظهارات جدید سخنگوی وزارت صمت به واردات خودروهای کارکرده مربوط می‌شود. زارعی گفته پس از ابلاغ مصوبه واردات خودروهای دست دوم، در ماده ۲ تشکیل کارگروهی برای تعیین میزان نیاز سالانه پیش‌بینی شد و این کارگروه اکنون برای سال ۱۴۰۵ ورود ۲۵ هزار دستگاه خودرو کارکرده را هدف‌گذاری کرده است.

براساس توضیحات او، قرار است ارز مورد نیاز این تعداد خودرو نیز در فرآیند اجرایی طرح تخصیص داده شود. البته استفاده از عبارت «هدف‌گذاری» اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این عدد به معنای ورود قطعی ۲۵ هزار دستگاه خودرو تا پایان سال نیست و تحقق آن به طی شدن مراحل مختلف واردات وابسته خواهد بود.

مجلس نیز پیش‌تر در جریان بررسی بودجه سال ۱۴۰۵ درباره سازوکار اختصاص ارز به واردات خودروهای سواری نو و کارکرده تصمیم‌گیری کرده بود؛ بنابراین اصل ادامه واردات خودروهای کارکرده در سال جاری از منظر سیاست‌گذاری در دستور کار قرار دارد.

یک نکته مهم؛ ۲۵ هزار خودرو هنوز وارد کشور نشده‌اند

برای خریداران بازار خودرو باید میان «مجوز یا هدف واردات» و «خودرویی که واقعاً ترخیص و وارد بازار شده» تفاوت گذاشت.

خود زارعی در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ گفته بود برنامه واردات خودروهای دست دوم از سال ۱۴۰۴ آغاز شده، اما در آن مقطع تنها حدود هزار دستگاه ثبت سفارش شده بود. او همچنین اعلام کرده بود به دلیل قیمت خودروهای کارکرده در بازارهای مبدأ، انگیزه واردکنندگان برای ورود به این بخش چندان بالا نیست.

این سابقه نشان می‌دهد اعلام عدد ۲۵ هزار دستگاه را نباید به معنی ورود فوری این حجم خودرو به بازار تلقی کرد. اگر تخصیص ارز، ثبت سفارش، خرید خارجی، حمل، استاندارد، گمرک و شماره‌گذاری با سرعت انجام نشود، امکان دارد عملکرد واقعی پایین‌تر از سهمیه پیش‌بینی‌شده باشد.

بنابراین تأثیر طرح بر قیمت خودرو در بازار ایران بیش از آنکه به اعلام عدد ۲۵ هزار دستگاه وابسته باشد، به سرعت ورود واقعی خودروها و عرضه آنها به مصرف‌کننده بستگی خواهد داشت.

شرط مهم برای خودروهای دست دوم؛ ماشین سرقتی وارد ایران نشود

یکی دیگر از موضوعات حساس واردات خودروهای کارکرده، اصالت خودرو است.

سخنگوی وزارت صمت تأکید کرده در آیین‌نامه واردات، بررسی اصالت خودروها پیش‌بینی شده و باید اطمینان حاصل شود خودرویی که وارد کشور می‌شود سرقتی نیست. به گفته زارعی، نیروی انتظامی نیز در بخش مربوط به احراز و بررسی‌های لازم نقش خواهد داشت.

اهمیت این موضوع درباره خودروهای دست دوم بیشتر از خودروهای صفر کیلومتر است؛ چرا که علاوه بر مشخصات فنی، سوابق مالکیت، اسناد خودرو و انطباق شماره‌های شناسایی باید مورد بررسی قرار گیرد.

همین موضوع توضیح می‌دهد چرا وزارت صمت تأکید دارد واردات خودرو کارکرده یک فرآیند صرفاً وابسته به این وزارتخانه نیست و دستگاه‌های متعددی از مرحله تأمین ارز تا بررسی اصالت و ترخیص در آن نقش دارند.

مصرف سوخت خودروهای ایران ۷.۲ لیتر اعلام شد

بخش دیگر اظهارات زارعی به موضوعی بازمی‌گردد که سال‌ها یکی از اصلی‌ترین انتقادها به صنعت خودروی ایران بوده است: مصرف بنزین خودروها.

سخنگوی وزارت صمت گفته در صورت استفاده از سوخت استاندارد، میزان مصرف خودرو حدود ۷.۲ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است. او البته همین رقم را هم در مقایسه با برخی خودروهای روز دنیا چندان مطلوب ندانسته و معتقد است امکان کاهش بیشتر مصرف وجود دارد.

زارعی گفته برخی محصولات داخلی در گذشته بیش از ۱۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر بنزین مصرف می‌کردند اما با اصلاح و به‌روزرسانی موتور، مصرف آنها کاهش یافته است. به گفته او، مسیر جدید خودروسازان حرکت به سمت خودروهایی با مصرف حدود ۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است.

البته رقم ۷.۲ لیتر را نباید مصرف ثابت تمام خودروهای ایران دانست. مدل خودرو، وزن، نوع موتور، گیربکس و شرایط آزمون می‌تواند مصرف رسمی محصولات مختلف را تغییر دهد و مصرف واقعی در خیابان نیز الزاماً برابر با اعداد آزمایشگاهی نیست.

چرا مصرف واقعی خودرو با عدد کارخانه فرق دارد؟

وزارت صمت نیز در توضیح مصرف بنزین تأکید کرده که همه تقصیر را نمی‌توان متوجه موتور خودرو دانست.

ترافیک، نحوه رانندگی، نوع و وضعیت تایر، سرویس و نگهداری و شرایط استفاده همگی می‌توانند مصرف را تغییر دهند. این موضوع با داده‌های فنی بین‌المللی نیز همخوان است. سازمان حفاظت محیط‌زیست آمریکا در روش‌های سنجش مصرف سوخت، عواملی مانند رانندگی شهری و بزرگراهی، هوای سرد، استفاده از کولر، شتاب‌گیری و سرعت بالا را در تفاوت مصرف واقعی مؤثر می‌داند.

وزارت انرژی آمریکا نیز اعلام کرده نگهداری صحیح خودرو می‌تواند به‌طور متوسط مصرف سوخت را حدود ۴ درصد بهبود دهد و تنظیم صحیح فشار تایرها نیز بر بازده سوخت اثرگذار است.

به همین دلیل خودرویی که روی کاغذ مصرف ترکیبی پایینی دارد، در ترافیک سنگین شهری، با فشار نامناسب باد تایر یا رانندگی پرشتاب می‌تواند بنزین بسیار بیشتری مصرف کند.

آیا خودروهای داخلی واقعاً به مصرف ۵ لیتر می‌رسند؟

هدف ۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر از نظر بازار ایران عدد مهمی است؛ به‌خصوص در شرایطی که مسئله ناترازی بنزین و هزینه تأمین سوخت طی سال‌های اخیر پررنگ‌تر شده است.

اما رسیدن به این هدف نیازمند چیزی فراتر از تغییر جزئی در موتور خودروست. وزن کمتر، موتورهای جدیدتر، گیربکس بهینه، آیرودینامیک بهتر و استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های هیبریدی می‌توانند مصرف را پایین بیاورند.

از سوی دیگر مقایسه مصرف خودرو در ایران با کشورهای دیگر باید با احتیاط صورت گیرد. استانداردهای آزمون، ترکیب ناوگان، سهم خودروهای هیبریدی و برقی و حتی الگوی رانندگی در کشورها متفاوت است. به همین علت یک عدد متوسط به‌تنهایی نمی‌تواند معیار کاملی برای قضاوت درباره کیفیت کل صنعت خودرو باشد.

با این حال اعتراف سخنگوی وزارت صمت به اینکه ۷.۲ لیتر همچنان قابلیت کاهش دارد نشان می‌دهد سیاست‌گذار نیز مصرف کنونی را نقطه پایان نمی‌داند.

ورود ۲۵ هزار خودروی کارکرده قیمت خودرو را پایین می‌آورد؟

این شاید مهم‌ترین سؤال خریداران باشد.

ورود خودروهای کارکرده خارجی از نظر تئوری می‌تواند تنوع عرضه را افزایش دهد و بخشی از تقاضایی را که امروز بین خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی صفر تقسیم شده، جذب کند. با این حال ۲۵ هزار دستگاه در مقایسه با اندازه کل بازار خودرو ایران عددی نیست که به‌تنهایی بتواند ساختار قیمت‌ها را دگرگون کند.

اثر واقعی زمانی بیشتر خواهد شد که خودروهای واردشده قیمت رقابتی داشته باشند، تعداد آنها واقعاً به سهمیه تعیین‌شده نزدیک شود و عرضه به شکل مستمر ادامه پیدا کند.

سابقه امسال نیز نشان می‌دهد این نقطه هنوز محل سؤال است. وزارت صمت در اردیبهشت از حدود هزار ثبت سفارش برای خودروهای کارکرده سخن گفته بود و حالا سهمیه ۲۵ هزار دستگاه مطرح شده است. فاصله میان این دو عدد، مهم‌ترین آزمون سیاست واردات در ماه‌های باقی‌مانده سال خواهد بود.

جمع‌بندی؛ دو وعده مهم وزارت صمت زیر ذره‌بین بازار

اظهارات تازه عزت‌الله زارعی دو عدد مهم برای بازار خودرو دارد: ۲۵ هزار خودروی کارکرده و مصرف ۵ لیتر بنزین در ۱۰۰ کیلومتر به عنوان مسیری که خودروسازان باید به سمت آن حرکت کنند.

عدد نخست می‌تواند برای خریداران خودروهای خارجی جذاب باشد، اما فعلاً یک هدف سالانه است و میزان تحقق آن به ارز، ثبت سفارش، تأیید اصالت و ورود واقعی خودروها بستگی دارد. عدد دوم نیز هدفی مهم برای صنعتی است که هنوز کاهش مصرف سوخت یکی از چالش‌های اصلی محصولات آن محسوب می‌شود.

به همین دلیل ماه‌های آینده مشخص خواهد کرد که خبر واردات ۲۵ هزار خودروی کارکرده در سال ۱۴۰۵ به عرضه واقعی در بازار تبدیل می‌شود یا مانند برخی برنامه‌های گذشته، فاصله قابل توجهی میان سهمیه اعلام‌شده و تعداد خودروهای واردشده باقی خواهد ماند.