کابوس شهرقدس برای استقلال و پرسپولیس؛ آمار آزادی راز ناکامی سرخابیها را لو داد
لیگ بیستوششم برای دو باشگاه پرطرفدار پایتخت با مشکلی آشنا آغاز میشود؛ استقلال و پرسپولیس باز هم «خانه» واقعی خود را در اختیار ندارند.
سازمان لیگ روز ۱۷ مرداد اعلام کرد استقلال در هفته نخست برابر مس شهربابک و در دیدار بعدی خانگی برابر سپاهان در ورزشگاه شهدای شهرقدس به میدان خواهد رفت. پرسپولیس نیز دیدار خانگی خود مقابل استقلال خوزستان را در همین ورزشگاه برگزار میکند. بنابراین خبری از بازگشت فوری سرخابیها به آزادی نیست.
این در حالی است که در ابتدای تابستان امیدهایی برای بازگشایی آزادی در شروع فصل مطرح شده بود؛ اما تازهترین موضع مسئول برگزاری مسابقات بینالمللی فدراسیون فوتبال شرایط متفاوتی را نشان میدهد. طبق اعلام رسمی، اجرای الزامات جدید و قبلی کنفدراسیون فوتبال آسیا زمان بیشتری نیاز دارد و آزادی به نیمفصل نخست لیگ برتر نخواهد رسید.
بنابراین فعلاً میتوان با قطعیت گفت سرخابیها برای نیمفصل نخست نباید روی آزادی حساب کنند. اینکه این ورزشگاه حتماً تا پایان سال ۱۴۰۵ هم بسته بماند، هنوز بهصورت رسمی قطعی اعلام نشده است.
استقلال دور از آزادی چقدر امتیاز از دست داده است؟
آمار استقلال شاید روشنترین تصویر از اهمیت ورزشگاه آزادی باشد.
آبیها در دو فصل اخیر ۱۸ مسابقه خانگی را بیرون از آزادی برگزار کردهاند و حاصل کارشان هشت پیروزی، شش تساوی و چهار شکست بوده است؛ یعنی تنها ۳۰ امتیاز از ۵۴ امتیاز ممکن. میانگین امتیاز استقلال در این مسابقات به حدود ۱.۶۷ امتیاز در هر بازی میرسد.
اما استقلال در لیگ بیستوسوم، زمانی که تمام مسابقات خانگی خود را در آزادی برگزار کرد، آماری کاملاً متفاوت داشت: ۱۳ برد و دو تساوی در ۱۵ مسابقه، بدون حتی یک شکست و با ۴۱ امتیاز از ۴۵ امتیاز ممکن. میانگین امتیازی آن تیم حدود ۲.۷۳ بود.
این یعنی میانگین امتیاز خانگی استقلال پس از خروج از آزادی حدود ۳۹ درصد کاهش پیدا کرده است.
نرخ پیروزی نیز تصویر مشابهی دارد. استقلال لیگ بیستوسوم ۸۶.۷ درصد بازیهای خانگی خود را برد، در حالی که در ۱۸ میزبانی خارج از آزادی تنها ۴۴.۴ درصد مسابقاتش را با برد تمام کرده است.
البته این مقایسه بهتنهایی ثابت نمیکند ورزشگاه تنها علت افت استقلال بوده است. تغییر مربیان، ترکیب بازیکنان، مشکلات مدیریتی و کیفیت متفاوت تیمها در هر فصل نیز در نتیجهها نقش دارند؛ اما ابعاد کاهش آماری آنقدر بزرگ است که نمیتوان از عامل میزبانی چشمپوشی کرد.
پرسپولیس هم از آزادی ضربه خورده است
افت پرسپولیس به شدت استقلال نیست، اما برای تیمی که معمولاً قهرمانی را با اختلافهای بسیار کم دنبال میکند، همین مقدار نیز تعیینکننده است.
سرخپوشان از ابتدای لیگ بیستوچهارم ۲۰ مسابقه خانگی خارج از آزادی انجام دادهاند و با ۱۱ برد، شش تساوی و سه شکست، ۳۹ امتیاز گرفتهاند. میانگین آنها در این مسابقات ۱.۹۵ امتیاز بوده است.
پرسپولیس در لیگ بیستوسوم که قهرمان شد، در ۱۵ بازی خانگی ۱۱ برد و چهار تساوی داشت و با ۳۷ امتیاز، میانگین ۲.۴۷ امتیاز در هر مسابقه را ثبت کرد.
بنابراین میانگین امتیاز خانگی پرسپولیس نیز در دوران دوری از آزادی حدود ۲۱ درصد کاهش پیدا کرده است.
سرخها همچنان عملکرد خارج از آزادی بهتری نسبت به استقلال داشتهاند، اما از دستدادن نیم امتیاز در هر بازی خانگی طی یک فصل میتواند در کورس قهرمانی به معنای تفاوت چندین امتیازی در جدول باشد.
چرا آزادی برای استقلال و پرسپولیس فقط یک ورزشگاه نیست؟
مزیت خانگی فقط به کیفیت زمین مربوط نمیشود. حضور دهها هزار هوادار، آشنایی بازیکنان با ابعاد و شرایط چمن، فشار روانی بر حریف و داور و حتی برنامه ثابت رفتوآمد تیم همگی بخشی از مفهوم میزبانی هستند.
استقلال و پرسپولیس طی دو فصل اخیر این ثبات را از دست دادهاند. آنها در ورزشگاه شهدای شهرقدس، تختی تهران، امام خمینی اراک، شهید نصیری یزد و سردار آزادگان قزوین میزبانی کردهاند و استقلال حتی برای برگزاری یک مسابقه در ورزشگاه امام رضا مشهد تلاش کرد که این برنامه عملی نشد.
این جابهجایی مداوم عملاً مفهوم «ورزشگاه خانگی» را از بین میبرد. بازیکن یک هفته در تهران بازی میکند، هفتهای دیگر باید برای مسابقهای که روی کاغذ خانگی است به شهر دیگری سفر کند و هوادار نیز برای حضور در ورزشگاه با محدودیتهای بیشتری مواجه میشود.
چرا ورزشگاه تختی تبدیل به جایگزین آزادی نشد؟
یکی از مهمترین پرسشهای این دو سال همین است. تهران ورزشگاه تختی را در اختیار داشت، اما این استادیوم نیز نتوانست نقش جایگزین پایدار آزادی را بازی کند.
استقلال و پرسپولیس مدتی در تختی بازی کردند، اما کیفیت چمن بارها مورد انتقاد قرار گرفت و در نهایت دو باشگاه از ادامه میزبانی در این ورزشگاه فاصله گرفتند. گزارشهای مربوط به دو فصل اخیر نیز مشکلات زمین تختی را یکی از دلایل بازگشت تیمها به شهرقدس عنوان کردهاند.
حالا شرایط حتی پیچیدهتر شده است. حبیب ستودهنژاد، مدیرکل ورزش و جوانان استان تهران، اعلام کرده فرآیند تعویض کامل چمن و اصلاح زیرسازی تختی در حال انجام است و این ورزشگاه در تمام فصل پیشرو قادر به میزبانی لیگ برتر نخواهد بود. پیشبینی فعلی این است که تختی تا خرداد سال آینده آماده مسابقات نشود.
بنابراین سرخابیها نهتنها آزادی را ندارند، بلکه گزینه سنتی دوم پایتخت نیز عملاً از چرخه خارج شده است.
انتقاد مدیرعامل سابق استقلال؛ «تختی باید زودتر آماده میشد»
امیررضا واعظ آشتیانی، مدیرعامل سابق استقلال، معتقد است اشتباه اصلی مدیریت ورزشگاهها این بوده که پیش از خارجکردن آزادی از چرخه، یک جایگزین استاندارد آماده نشده است.
او گفته است: «بزرگترین اشتباه عدم آمادهسازی تختی بود.» واعظ آشتیانی معتقد است سالها بیتوجهی به تعمیر و نگهداری ورزشگاهها باعث شده مشکلات بهصورت انباشته ظاهر شوند و حالا چند مجموعه مهم به شکل همزمان نیازمند بازسازی اساسی باشند.
آخرین وضعیت تختی نیز عملاً بخشی از این انتقاد را تأیید میکند؛ زیرا اکنون پروژه تعویض چمن، اصلاح زیرسازی و کشت مجدد باید انجام شود و این ورزشگاه تا مدت قابل توجهی قابل استفاده نخواهد بود.
شهرقدس میتواند خانه واقعی سرخابیها شود؟
شهدای شهرقدس در حال حاضر عملیترین گزینه استقلال و پرسپولیس است. این ورزشگاه پیش از این نیز بارها از دو تیم در رقابتهای داخلی و آسیایی میزبانی کرده و سازمان لیگ دوباره آن را برای فصل جدید انتخاب کرده است.
اما مشکل اصلی، ظرفیت و فضای متفاوت آن نسبت به آزادی است. یکی از مهمترین مزایای استقلال و پرسپولیس همیشه امکان استفاده از جمعیت گسترده هواداران بوده و هیچ ورزشگاه جایگزینی در تهران نمیتواند تجربهای کاملاً مشابه آزادی ایجاد کند.
با این وجود، تغییر دائمی ورزشگاه احتمالاً آسیب بیشتری از تثبیت طولانیمدت در شهرقدس دارد. اگر قرار باشد آزادی برای ماهها در دسترس نباشد، مشخصبودن یک ورزشگاه ثابت میتواند حداقل بخشی از مزیت میزبانی را به مرور زمان بازگرداند.
آزادی چه زمانی بازمیگردد؟
این پرسش هنوز پاسخ دقیق ندارد.
تازهترین خبر رسمی فقط یک محدوده زمانی را روشن میکند: آزادی به نیمفصل نخست لیگ بیستوششم نمیرسد. علت نیز اجرای مجموعهای از الزامات AFC در بخشهایی مانند زیرساختهای مسابقه، اتاقهای داوران، VAR و فضاهای مورد نیاز مسابقات بینالمللی اعلام شده است.
در نتیجه، احتمال بازگشت سرخابیها در نیمفصل دوم وجود دارد، اما هنوز تاریخ قطعی برای نخستین مسابقه استقلال یا پرسپولیس در آزادی اعلام نشده است.
یک بحران زیرساختی، نه فقط مشکل استقلال و پرسپولیس
داستان آزادی و تختی نشان میدهد مسئله از عملکرد دو باشگاه فراتر رفته است. ورزشگاه اصلی فوتبال کشور ماهها درگیر بازسازی است و ورزشگاه جایگزین تهران نیز برای یک فصل کامل از دسترس خارج شده است. در این شرایط، شهدای شهرقدس، دستگردی و اسلامشهر از گزینههای موجود برای لیگ برتر معرفی شدهاند.
آمار استقلال و پرسپولیس نیز نشان میدهد این بحران زیرساختی هزینه ورزشی دارد. استقلال در میزبانیهای خارج از آزادی بیش از یک امتیاز در هر بازی نسبت به فصل بیستوسوم افت کرده و پرسپولیس نیز حدود نیم امتیاز در هر مسابقه کمتر گرفته است.
با این حال، نباید تمام ناکامیهای دو باشگاه را به ورزشگاه نسبت داد. استقلال و پرسپولیس در دو سال گذشته مشکلات فنی، مدیریتی و نقلوانتقالاتی متعددی داشتهاند. آزادی توضیحدهنده همه چیز نیست، اما آمار نشان میدهد از دست دادن مزیت واقعی میزبانی، یکی از عوامل قابل توجه افت دو تیم بوده است.
حالا سرخابیها دوباره باید فصل را در شهرقدس آغاز کنند؛ ورزشگاهی که فعلاً خانه آنهاست، اما آزادی نیست. اگر بازسازی ورزشگاه ملی بیش از نیمفصل ادامه پیدا کند، استقلال و پرسپولیس برای سومین فصل متوالی بخش مهمی از یکی از بزرگترین مزیتهای تاریخی خود در فوتبال ایران را از دست خواهند داد.