خبر مهم آموزشوپرورش برای بازنشستگان و حقالتدریسها؛ حقوق تابستان با یک شرط برقرار میماند
علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزشوپرورش، امروز ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد معلمان بازنشسته از نظر استفاده از امکانات رفاهی آموزشوپرورش همچنان مانند فرهنگیان شاغل محسوب میشوند. او بهطور مشخص از خانههای معلم و درمانگاههای وابسته به آموزشوپرورش نام برد و گفت در استفاده از این امکانات تفاوتی میان بازنشسته و شاغل وجود ندارد.
این اظهارنظر برای فرهنگیانی اهمیت دارد که پس از بازنشستگی درباره ادامه دسترسی به مراکز رفاهی آموزشوپرورش ابهام دارند. براساس توضیح سخنگوی وزارتخانه، پایان دوره خدمت به معنای قطع دسترسی به این ظرفیتها نیست.
با این حال، یک نکته باید روشن باشد: سخنان فرهادی درباره امکان استفاده از خدمات رفاهی است و به معنای یکسان بودن تمام پرداختهای نقدی، فوقالعادهها، مزایای شغلی یا احکام حقوقی بازنشستگان و شاغلان نیست. حقوق و مزایای دوران اشتغال تابع مقررات کارکنان دولت است، در حالی که مستمری بازنشستگی بر اساس مقررات صندوق بازنشستگی محاسبه و پرداخت میشود.
بنابراین تعبیر «هیچ تفاوتی وجود ندارد» را باید در همان زمینهای که سخنگوی آموزشوپرورش بیان کرده ــ یعنی استفاده از امکانات رفاهی وزارتخانه ــ تفسیر کرد.
حقوق معلمان بازنشسته را چه نهادی پرداخت میکند؟
با بازنشستهشدن یک معلم، دستگاه پرداختکننده حقوق نیز تغییر میکند. فرهادی توضیح داده است که فرهنگیان پس از پایان خدمت دیگر حقوقبگیر وزارت آموزشوپرورش نیستند و مستمری آنها از صندوق بازنشستگی کشوری پرداخت میشود.
عنوان دقیق وزارتخانه بالادستی نیز «وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی» است. صندوق بازنشستگی کشوری در معرفی رسمی خود، مؤسسهای بیمهای با شخصیت حقوقی مستقل و وابسته به این وزارتخانه معرفی شده است.
به این ترتیب، باید میان دو موضوع تفکیک قائل شد: پرداخت مستمری بازنشستگی برعهده صندوق بازنشستگی کشوری است، اما طبق توضیح تازه آموزشوپرورش، دسترسی رفاهی فرهنگی بازنشسته به امکانات وزارتخانه ادامه پیدا میکند.
تغییر مهم برای معلمان خرید خدمات
بخش دیگری از صحبتهای فرهادی به نیروهایی مربوط میشود که پیش از این با عنوان «خرید خدمات آموزشی» فعالیت میکردند. این نیروها سالها از طریق شرکتهای واسطه خصوصی یا مجموعههای طرف قرارداد با آموزشوپرورش وارد کلاس درس میشدند.
فرهادی گفته است از سال گذشته و پس از تصمیم دولت، مسیر همکاری این گروه تغییر کرده و واسطههای خصوصی کنار گذاشته شدهاند. او پیشتر نیز توضیح داده بود که نیروهای خرید خدمات سال ۱۴۰۳ به «حقالتدریس آزاد» تبدیل شدند و پرداخت آنها مستقیماً از سوی آموزشوپرورش انجام شد.
این تغییر از منظر نیروی انسانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا رابطه مالی معلم با وزارتخانه مستقیمتر شده و پرداخت حقوق دیگر مانند گذشته از مسیر شرکتهای خصوصی انجام نمیشود.
با این حال، تبدیل نیروهای خرید خدمات به حقالتدریس آزاد به معنای استخدام رسمی آنها نیست. فرهادی پیشتر صراحتاً گفته بود برای استخدام در آموزشوپرورش مسیر قانونی آزمون وجود دارد و تبدیل وضعیت این نیروها به قراردادهای پایدارتر نیز به مجوز سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامهوبودجه نیاز دارد.
حقوق کامل با شرط ۲۴ ساعت تدریس
مهمترین بخش خبر برای معلمان حقالتدریس به نحوه محاسبه دریافتی آنها مربوط میشود.
سخنگوی آموزشوپرورش اعلام کرده است نیروهای مورد اشاره، در صورتی که ۲۴ ساعت در هفته تدریس کنند، حقوق کامل یک کارمند را دریافت میکنند و بیمه آنها نیز برقرار است.
این سیاست پیشینهای در سال گذشته دارد. فرهادی در دی ۱۴۰۳ نیز گفته بود حقوق نیروهای خرید خدمات بر مبنای ۲۴ ساعت تدریس محاسبه خواهد شد و همزمان تأکید کرده بود بیمه این گروه استمرار پیدا میکند.
در یک گفتوگوی بعدی نیز او توضیح داد که این نیروها پس از حذف شرکتهای واسطه، متناسب با ۲۴ ساعت تدریس در هفته معادل حداقل حقوق قانونی دریافت میکنند.
بنابراین تفاوت بزرگی میان وضعیت امروز و سالهای گذشته، مستقیمشدن پرداخت و تعریف یک مبنای روشنتر بر اساس ساعات تدریس است.
حقوق تابستان معلمان حقالتدریس قطع میشود؟
موضوع حقوق سه ماه تابستان یکی از مهمترین نگرانیهای این گروه بوده است. فرهادی اکنون اعلام کرده است معلمان حقالتدریس در تابستان امسال نیز در صورت شرکت در طرح «حامی» یا برنامههای تقویت تابستانی حقوق دریافت خواهند کرد.
این موضوع فقط یک وعده شفاهی نیست. بخشنامه شماره ۷/۷۰۰ وزارت آموزشوپرورش که دوم تیر ۱۴۰۵ صادر شده، نحوه استمرار خدمت نیروهای حقالتدریس آزاد در تابستان را مشخص کرده است.
طبق این بخشنامه، ابلاغ نیروهای واجد شرایط تا اول شهریور ۱۴۰۵ قابل تمدید است و آنها میتوانند در طرح حامی، تقویت بنیه علمی، فعالیتهای تابستانی، کارورزی، کارآموزی، برنامههای فنیوحرفهای و فعالیتهای ورزشی مشارکت کنند.
اما نکته مهم، مشروط بودن پرداخت است. در بخشنامه تصریح شده حقوق پس از تأیید کتبی مدیر پایگاه و ثبت دقیق ساعت کار در سامانه پرداخت میشود. سقف ساعات فعالیت نیز نباید از ساعات ثبتشده فرد در اردیبهشت ۱۴۰۵ بیشتر شود.
بنابراین تیترهایی مانند «پرداخت حقوق تابستان همه حقالتدریسها بدون شرط» دقیق نیستند. استمرار دریافتی به همکاری در برنامههای تابستانی، داشتن ابلاغ و ثبت ساعات عملکرد وابسته است.
طرح حامی چیست؟
طرح «حامی» مخفف برنامه حمایت آموزشی مستمر یادگیرندگان است و با هدف جبران ضعفهای یادگیری دانشآموزان اجرا میشود. وزارت آموزشوپرورش در خرداد امسال شیوهنامه ویژه تابستان ۱۴۰۵ این برنامه را ابلاغ کرد و وزیر آموزشوپرورش خواستار توسعه دو تا سه برابری برنامههای جبرانی نسبت به سال گذشته شد.
در این طرح، دانشآموزانی که در برخی درسها نیازمند حمایت بیشتر هستند در کلاسهای جبرانی و گروههای کوچک شرکت میکنند. نیروهای حقالتدریس نیز بخشی از ظرفیت انسانی اجرای همین کلاسها را تشکیل میدهند؛ برای نمونه، اجرای تابستانی طرح در استانها با مشارکت معلمان رسمی و نیروهای حقالتدریس آغاز شده است.
از این منظر، سیاست تابستانی آموزشوپرورش دو هدف همزمان دارد: جلوگیری از قطع همکاری نیروهای حقالتدریس و استفاده از ظرفیت آنها برای کاهش افت تحصیلی دانشآموزان.
تکلیف استخدام رسمی حقالتدریسها چه میشود؟
اعلام حقوق کامل و بیمه نباید با استخدام رسمی اشتباه گرفته شود. فرهادی پیشتر تصریح کرده بود که مطالبه بخشی از نیروهای حقالتدریس، تبدیل وضعیت به قرارداد کار معین یا وضعیت استخدامی مستحکمتر است، اما آموزشوپرورش بهتنهایی اختیار انجام چنین کاری را ندارد.
مطابق توضیحات او، استخدام رسمی یا پیمانی همچنان به طی مسیر قانونی و شرکت در آزمون استخدامی نیاز دارد. برای نیروهای دارای سابقه نیز امتیازها و سهمیههایی در آزمون پیشبینی شده، اما سابقه تدریس بهخودیخود حکم استخدام رسمی ایجاد نمیکند.
این تفکیک برای متقاضیان اهمیت دارد: حقوق کامل بر اساس ۲۴ ساعت تدریس، بیمه و استمرار همکاری، با رسمیشدن استخدامی یک مفهوم واحد نیستند.
دانشجومعلمان فرهنگیان چه وضعیتی دارند؟
مسیر دانشجویان دانشگاه فرهنگیان متفاوت است. فرهادی گفته دانشجومعلمانی که از طریق دانشگاه فرهنگیان وارد آموزشوپرورش میشوند، از ابتدا دارای چارچوب استخدامی مشخص هستند.
اطلاعیه رسمی دانشگاه فرهنگیان نیز استخدام رسمی آزمایشی از ابتدای تحصیل و تبدیل آن به رسمی قطعی پس از دانشآموختگی را از مزایای اصلی تحصیل در این دانشگاه معرفی کرده است. دانشجومعلمان همچنین از ابتدای دوره تحصیل حقوق دریافت میکنند و چهار سال تحصیل آنها در سوابق استخدامی منظور میشود.
همین موضوع تفاوت اساسی مسیر دانشگاه فرهنگیان با جذب از طریق آزمونهای عمومی استخدامی یا همکاری حقالتدریس را تشکیل میدهد.
خبر امروز دقیقاً چه چیزی برای فرهنگیان تغییر میدهد؟
اظهارات امروز سخنگوی آموزشوپرورش بیش از آنکه از یک «وام یا مزایای نقدی تازه» برای بازنشستگان خبر دهد، چند ابهام مهم را روشن میکند.
فرهنگیان بازنشسته همچنان امکان استفاده از خانههای معلم و درمانگاههای آموزشوپرورش را دارند؛ مستمری آنها از صندوق بازنشستگی کشوری پرداخت میشود؛ نیروهای حقالتدریس واجد شرایط با ۲۴ ساعت تدریس حقوق کامل و بیمه دارند و استمرار دریافتی آنها در تابستان نیز از طریق حضور در طرحهایی مانند حامی پیشبینی شده است.
در عین حال، پرداخت تابستانی حقالتدریسها مشروط به فعالیت و ثبت ساعات است و برخورداری از حقوق و بیمه نیز به معنای استخدام رسمی نیست. این دو نکته شاید مهمترین بخشهایی باشند که فرهنگیان هنگام خواندن خبرهای مربوط به «تسهیلات جدید» باید به آنها توجه کنند.