اجاره دولتی با پرداخت فقط ۳۵ درصد نرخ بازار؛ ثبتنام مسکن زوجهای جوان در تهران نزدیک شد
خبر تازه وزارت راه و شهرسازی میتواند برای بخشی از زوجهای جوان مستأجر، بهخصوص در تهران، یکی از مهمترین اخبار بازار مسکن در هفتههای آینده باشد.
رضا فرهادزاده، مدیرکل دفتر طرحریزی و پایش مسکن وزارت راه و شهرسازی، اعلام کرده چند پروژه مسکن استیجاری در تهران مراحل پایانی خود را طی میکنند و تصمیم نهایی درباره زمان ثبتنام آنها بهزودی اعلام خواهد شد. او گفته احتمال آغاز ثبتنام تهران در آینده نزدیک وجود دارد و دولت امیدوار است از هفته دولت وارد مرحله عملی تحویل واحدها شود.
اجاره مسکن دولتی چطور محاسبه میشود؟
مهمترین بخش طرح، نحوه تعیین اجارهبهاست.
برخلاف برخی بازنشرها، قرار نیست دهکهای یک و دو «۳۵ درصد تخفیف» بگیرند؛ بلکه آنها ۳۵ درصد اجارهبهای روز واحد را پرداخت میکنند. به همین ترتیب، سهم پرداختی دهکهای سه و چهار ۴۵ درصد و دهکهای پنج و شش ۵۵ درصد اجارهبهای کارشناسی یا نرخ روز خواهد بود.
| دهک درآمدی | سهم خانوار از اجارهبهای روز |
|---|---|
| دهک ۱ و ۲ | ۳۵ درصد |
| دهک ۳ و ۴ | ۴۵ درصد |
| دهک ۵ و ۶ | ۵۵ درصد |
برای درک بهتر، اگر اجاره کارشناسی یک واحد فرضاً ماهانه ۲۰ میلیون تومان تعیین شود، خانوار دهک یک یا دو حدود ۷ میلیون تومان، دهک سه یا چهار حدود ۹ میلیون تومان و دهک پنج یا شش حدود ۱۱ میلیون تومان پرداخت خواهد کرد. این اعداد صرفاً مثال محاسباتی هستند و رقم واقعی هر واحد براساس ارزیابی و ضوابط همان پروژه مشخص میشود.
چه کسانی میتوانند برای مسکن استیجاری ثبتنام کنند؟
طرح آشیان برای همه مستأجران طراحی نشده و شروط مشخصی دارد.
طبق ضوابط اعلامشده از سوی وزارت راه و شهرسازی، از تاریخ ازدواج رسمی زوج متقاضی نباید بیش از پنج سال گذشته باشد. متقاضی، همسر و افراد تحت تکفل نیز باید طی پنج سال گذشته فاقد خانه یا زمین با کاربری مسکونی باشند. خانوار باید در دهکهای درآمدی یک تا شش قرار بگیرد و نتیجه استعلام پایگاه رفاه ایرانیان و سامانه استحقاقسنجی نیز این موضوع را تأیید کند.
همچنین متقاضی یا همسر او باید حداقل پنج سال سابقه سکونت در شهر مورد تقاضا داشته باشد و هر دو دارای «فرم ج سبز» باشند؛ یعنی براساس ضوابط طرح، سابقه استفاده از امکانات دولتی مرتبط با تأمین مسکن که مانع احراز شرایط شود نداشته باشند.
این شروط اهمیت زیادی دارند، زیرا سامانه در مراحل ثبتنام بخشی از آنها را بهصورت سیستمی استعلام میکند.
ثبتنام به معنی تحویل قطعی خانه نیست
یکی از نکاتی که متقاضیان باید قبل از ثبت درخواست بدانند این است که نامنویسی در سامانه هیچ تضمینی برای دریافت واحد ایجاد نمیکند.
وزارت راه و شهرسازی صراحتاً اعلام کرده ثبت درخواست فقط ورود متقاضی به مرحله بررسی است. پس از آن اطلاعات افراد پالایش، شرایط احراز و متقاضیان اولویتبندی خواهند شد. تخصیص نهایی نیز به تعداد واحدهایی بستگی دارد که دولت در هر شهر تأمین کرده است.
اولویت نیز صرفاً با کسی نیست که زودتر وارد سامانه شود.
براساس ضوابط، دهک درآمدی، تعداد فرزندان و میزان آسیبپذیری خانوار از جمله وجود عضو دارای معلولیت یا سالمند در اولویتبندی نقش دارد.
بنابراین اگر تقاضا در تهران چند برابر ظرفیت باشد، احتمالاً بخش قابل توجهی از ثبتنامکنندگان در مرحله اول موفق به دریافت واحد نخواهند شد.
ثبتنام مسکن استیجاری تهران چه زمانی آغاز میشود؟
فعلاً روز و ساعت قطعی برای تهران اعلام نشده است.
فرهادزاده روز ۲۰ مرداد تأکید کرده پروژههای مربوط به تهران مراحل پایانی را پشت سر میگذارند و تصمیم درباره ثبتنام بهزودی نهایی خواهد شد. او همچنین گفته احتمال دارد ثبتنام استان تهران در آینده بسیار نزدیک آغاز شود و زمان نهایی از طریق رسانهها اعلام خواهد شد.
در گزارش دیگری از اظهارات همین مقام، هفته دولت در ابتدای شهریور بهعنوان زمان احتمالی بازگشایی سامانه برای تهران و افزایش عرضه در تهران و مشهد مطرح شده است.
بنابراین متقاضیان باید میان «زمان احتمالی» و «اعلام رسمی ثبتنام» تفاوت قائل شوند؛ در حال حاضر نمیتوان یک روز مشخص را بهعنوان موعد قطعی ثبتنام تهران اعلام کرد.
۲۵۰۰ واحد برای تهران و مشهد؟
طبق تازهترین اطلاعات منتشرشده، دولت قصد دارد ظرفیت مسکن استیجاری در دو کلانشهر تهران و مشهد را افزایش دهد و حدود ۲۵۰۰ واحد در قالب طرح آشیان برای این دو شهر تأمین شود. وزارت راه به دلیل تقاضای بالا در این دو کلانشهر در حال تجمیع ظرفیتهاست تا تعداد بیشتری واحد وارد چرخه طرح شود.
البته این رقم به معنی اختصاص ۲۵۰۰ واحد فقط به تهران نیست و نحوه تقسیم آن میان دو شهر هنوز باید در جزئیات اجرایی روشن شود.
همین موضوع برای تهران اهمیت زیادی دارد؛ بازاری که تقاضای اجاره بسیار بالاست و حتی چند هزار واحد حمایتی نیز در برابر کل جمعیت مستأجر، ظرفیت محدودی محسوب میشود.
تحویل کلید از هفته دولت آغاز میشود؟
براساس اظهارات تازه فرهادزاده، در ۱۵ استان فرآیند ثبتنام و فراخوان طرح انجام شده و وزارت راه امیدوار است از هفته دولت، تحویل عملی کلید واحدها نیز آغاز شود.
ثبتنام طرح از خرداد بهصورت مرحلهای و استانبهاستان آغاز شده است. وزارت راه در مراحل قبلی استانهایی از جمله قزوین، مرکزی، مازندران، البرز، گیلان، خراسان جنوبی، گلستان، ایلام، کرمانشاه، فارس، اردبیل و زنجان را وارد فرآیند کرده و بعدتر ثبتنام در قم و سیستانوبلوچستان نیز انجام شده است.
برنامه دولت این است که به جای بازکردن همزمان سامانه برای سراسر کشور، ثبتنام را مرحلهای انجام دهد تا هم فشار روی سامانه کنترل شود و هم تعداد متقاضیان هر منطقه متناسب با واحدهای موجود پالایش شود.
زوجها چند سال میتوانند در این خانهها بمانند؟
حداکثر مدت بهرهمندی هر خانوار پنج سال تعیین شده است.
البته قرارداد پنجساله بدون شرط نیست. وضعیت خانوار هر سال دوباره بررسی میشود و ادامه حضور در واحد به حفظ شرایط احراز بستگی دارد.
فلسفه طرح این است که زوجهای جوان در سالهای ابتدایی زندگی مشترک، که معمولاً توان خرید خانه یا پرداخت اجارههای سنگین را ندارند، برای یک دوره محدود از مسکن با اجاره یارانهای استفاده کنند و سپس جای خود را به گروههای جدید بدهند.
این مدل با واگذاری مالکیت تفاوت اساسی دارد؛ در پایان دوره، واحد همچنان در چرخه اجاره حمایتی باقی میماند.
دولت دنبال ۷۵ هزار مسکن استیجاری است
ابعاد طرح قرار است بزرگتر از واحدهای فعلی باشد.
براساس برنامه اعلامشده، وزارت راه و شهرسازی مأموریت دارد طی سه سال ۷۵ هزار واحد مسکن استیجاری با اولویت زوجهای جوان فاقد مسکن تأمین کند. مسیر تأمین نیز صرفاً ساختوساز تازه نیست و خرید واحد آماده، استفاده از املاک و زمینهای دولتی و سازوکارهای اجارهداری حرفهای در برنامه دیده شده است.
در سیستانوبلوچستان نیز مقام استانی وزارت راه گفته برنامه واگذاری ۱۰ هزار واحد در سال جاری در قالب این سیاست آغاز شده است.
موفقیت این سیاست اما بیش از اعلام اعداد به سرعت تأمین واقعی واحدها بستگی دارد.
آیا مسکن استیجاری میتواند مشکل اجاره را حل کند؟
برای خانوادهای که واجد شرایط باشد و واحد دریافت کند، تفاوت اجاره میتواند بسیار معنیدار باشد.
پرداخت ۳۵ درصد نرخ روز برای دو دهک نخست یعنی دولت عملاً بخش عمده هزینه استفاده از واحد را پوشش میدهد. در دهکهای بالاتر نیز پرداخت ۴۵ یا ۵۵ درصد نرخ روز همچنان فاصله قابلتوجهی با بازار آزاد دارد.
اما از منظر کل بازار اجاره، اثر طرح به تعداد واحدهایی بستگی دارد که واقعاً تحویل میشود.
اگر حجم مسکن استیجاری نسبت به تعداد خانوارهای مستأجر محدود باقی بماند، طرح میتواند برای دریافتکنندگان یک حمایت بسیار مهم باشد، ولی بهتنهایی قادر نخواهد بود قیمت اجاره در تهران و سایر کلانشهرها را تغییر دهد.
به همین دلیل، مهمترین عدد در ماههای آینده نه تعداد ثبتنامکنندگان، بلکه تعداد کلیدهایی است که واقعاً تحویل زوجهای جوان میشود.
منتظر اعلام رسمی ثبتنام تهران باشید
برای زوجهای جوان تهرانی پیام فعلی روشن است: طرح وارد مرحله جدیتری شده، پروژههای تهران در مراحل پایانی قرار دارند و احتمال ثبتنام در حوالی هفته دولت مطرح شده است؛ اما هنوز تاریخ قطعی اعلام نشده است.
متقاضیان واجد شرایط باید دهک درآمدی، وضعیت مالکیت، فرم ج، سابقه سکونت و تاریخ ازدواج خود را مدنظر داشته باشند و پس از اعلام رسمی، از طریق سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن اقدام کنند. ثبت درخواست نیز تنها اولین مرحله است و تخصیص واحد پس از پالایش و اولویتبندی انجام خواهد شد.
اگر وعده وزارت راه محقق شود، هفته دولت میتواند نخستین نقطه جدی برای تبدیل «طرح آشیان» از یک برنامه حمایتی روی کاغذ به خانهای واقعی برای بخشی از زوجهای جوان باشد.