قیمت برنج امروز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵؛ برنج هاشمی ۱۰ کیلویی تا ۵.۷ میلیون تومان

جدیدترین فهرست قیمت بازار در روز دوشنبه نشان می‌دهد اختلاف میان انواع برنج ایرانی همچنان بسیار زیاد است. بر اساس نرخ‌های منتشرشده، برنج عنبربو افرا خوزستان ۱۰ کیلویی ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قیمت دارد. برنج هاشمی صادراتی گیلان رفتاری نیز در بسته ۱۰ کیلویی ۵ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

قیمت برنج هاشمی معطر گیلان آندیا برای ۱۰ کیلوگرم به ۵ میلیون و ۶۸۸ هزار تومان رسیده است. بررسی فروشگاه آنلاین این محصول نیز قیمت بسته پنج کیلوگرمی آن را ۲ میلیون و ۸۴۴ هزار تومان نشان می‌دهد که دقیقاً معادل ۵ میلیون و ۶۸۸ هزار تومان برای ۱۰ کیلو است.

در سمت ارزان‌تر بازار، برنج شیرودی خمام تی‌تی ۱۰ کیلویی ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. به این ترتیب، تنها میان این نمونه شیرودی و هاشمی معطر آندیا نزدیک به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان اختلاف برای یک کیسه ۱۰ کیلویی وجود دارد.

در نتیجه قیمت تقریبی هر کیلو از این محصولات از حدود ۳۹۰ هزار تومان برای شیرودی تا نزدیک ۵۶۹ هزار تومان برای هاشمی معطر تغییر می‌کند؛ فاصله‌ای که نشان می‌دهد دیگر نمی‌توان از یک عدد واحد به عنوان «قیمت برنج ایرانی» سخن گفت.

برنج هاشمی همچنان در صدر بازار گران‌قیمت‌ها

در بازار فعلی، برنج‌های هاشمی، طارم و صدری ممتاز همچنان بالاترین سطوح قیمتی را به خود اختصاص داده‌اند. تنها سه روز قبل، در ۲۳ مرداد، برخی کیسه‌های ۱۰ کیلویی هاشمی تا ۵ میلیون و ۹۸۰ هزار تومان و صدری اشرافی ممتاز فریدونکنار تا ۵ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان قیمت داشتند.

بررسی قیمت‌های مبدا نیز تصویر مشابهی ارائه می‌دهد، هرچند نرخ کارخانه به‌طور طبیعی پایین‌تر از خرده‌فروشی است. یک منبع تخصصی بازار برنج، قیمت روز ۲۶ مرداد برای برنج هاشمی تازه را در سطح عمده و کارخانه بین حدود ۳۸۸ تا ۴۵۱ هزار تومان در هر کیلو بسته به میزان فرآوری و درجه محصول ثبت کرده و نرخ خرده‌فروشی هاشمی ممتاز را حدود ۴۷۸ هزار تومان اعلام کرده است.

بنابراین بخشی از اختلاف نرخ‌هایی که مصرف‌کننده در فروشگاه‌ها مشاهده می‌کند، به درجه کیفی، بوجاری و سورتینگ، بسته‌بندی، برند، محل تولید و حاشیه توزیع مربوط می‌شود.

همین مسئله توضیح می‌دهد چرا ممکن است یک برنج هاشمی با قیمت کیلویی ۴۵۰ هزار تومان در مبدا عرضه شود، اما یک محصول بسته‌بندی‌شده ممتاز از همان خانواده با نرخ بیش از ۵۵۰ هزار تومان به دست مصرف‌کننده برسد.

آیا قیمت برنج متوقف شده است؟

داده‌های بازار از یک نکته قابل توجه حکایت دارند: سرعت افزایش قیمت در نیمه دوم مرداد کاهش پیدا کرده است.

برای مثال، قیمت ۱۰ کیلویی برنج هاشمی صادراتی گیلان رفتاری در گزارش ۱۹ مرداد ۵ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان ثبت شده بود و در فهرست ۲۶ مرداد نیز همین رقم دیده می‌شود. این ثبات یک‌هفته‌ای نشان می‌دهد حداقل در بخشی از بازار، موج جدیدی از افزایش قیمت شکل نگرفته است.

با این حال، ثابت ماندن قیمت ۵.۵ میلیون تومانی را نمی‌توان به معنای ارزان شدن بازار دانست. اتفاقی که رخ داده بیشتر شبیه توقف قیمت در یک سطح بالا است.

برای مصرف‌کننده، تفاوت زیادی میان «گران نشدن طی یک هفته» و «ارزان شدن» وجود دارد. وقتی یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج مرغوب همچنان بیش از پنج میلیون تومان هزینه دارد، ثبات قیمت تنها مانع فشار جدید می‌شود و قدرت خرید از دست رفته را بازنمی‌گرداند.

چرا برنج ایرانی ارزان نمی‌شود؟

یکی از مهم‌ترین عوامل مقاوم بودن قیمت برنج در برابر کاهش، هزینه بالای تولید است.

در ابتدای مرداد، یکی از نمایندگان مجلس هزینه تولید هر کیلوگرم برنج را برای کشاورز حدود ۳۰۰ هزار تومان اعلام کرد. افزایش قیمت نهاده‌ها، کود و سم، نیروی انسانی، ماشین‌آلات، آب، برداشت و فرآوری از عواملی هستند که کف قیمت محصول را بالا برده‌اند.

هزینه فرآوری نیز افزایش یافته است. گزارش‌های رسمی از مازندران در روزهای آغازین برداشت از افزایش حدود ۵۰ درصدی کارمزد شالیکوبی‌ها خبر داده بودند؛ هزینه‌ای که در نهایت می‌تواند در قیمت برنج سفید منعکس شود.

بنابراین حتی اگر عرضه محصول تازه افزایش پیدا کند، کشاورز و شالیکوبی امکان بازگشت به قیمت‌های سال‌های قبل را ندارند؛ زیرا هزینه تولید نسبت به گذشته افزایش جدی داشته است.

این وضعیت باعث ایجاد یک دوگانگی شده است: کشاورز معتقد است قیمت خرید باید هزینه تولید و سود منطقی او را پوشش دهد، اما مصرف‌کننده نیز دیگر توان خرید برنج ممتاز با قیمت‌های فعلی را مانند گذشته ندارد.

برداشت محصول جدید قیمت برنج را پایین می‌آورد؟

مرداد و شهریور از مهم‌ترین ماه‌های بازار برنج ایران هستند، زیرا محصول تازه استان‌های شمالی به تدریج وارد بازار می‌شود. در شرایط معمول، افزایش عرضه می‌تواند تا حدودی فشار قیمتی را کاهش دهد؛ اما امسال هزینه تولید بالا اجازه نمی‌دهد اثر فصل برداشت به شکل افت شدید قیمت ظاهر شود.

از سوی دیگر، سیاست واردات نیز در تعیین تعادل بازار اهمیت دارد. وزارت جهاد کشاورزی در اواخر تیر تأکید کرده بود که ممنوعیت چهارماهه واردات برنج در فصل برداشت همچنان برقرار است و آنچه درباره لغو محدودیت مطرح شده، عمدتاً به بحث ترخیص برخی محموله‌های از قبل واردشده مربوط می‌شود.

هدف این سیاست حمایت از کشاورزان هنگام ورود محصول داخلی به بازار است، اما در طرف مصرف‌کننده، محدودتر بودن عرضه خارجی می‌تواند قدرت رقابت قیمتی را کاهش دهد.

به همین دلیل، هرگونه تغییر در سیاست واردات یا توزیع برنج خارجی می‌تواند در ماه‌های آینده به یکی از متغیرهای تعیین‌کننده بازار تبدیل شود.

چرا فاصله قیمت هاشمی و شیرودی این‌قدر زیاد است؟

تفاوت تقریباً دو میلیون تومانی میان برخی کیسه‌های ۱۰ کیلویی شیرودی و هاشمی فقط به هزینه تولید مربوط نیست. در بازار برنج، کیفیت پخت، عطر، میزان قد کشیدن، یکدستی دانه، منطقه کشت و اعتبار برند نقش مهمی در قیمت نهایی دارند.

هاشمی و انواع ممتاز طارم و صدری معمولاً در رده برنج‌های کیفی و پرطرفدار شمال قرار می‌گیرند و به همین دلیل بازار حاضر است برای آنها قیمت بالاتری پرداخت کند. در مقابل، شیرودی به دلیل عملکرد تولید بالاتر و جایگاه متفاوت در بازار معمولاً گزینه اقتصادی‌تری محسوب می‌شود.

اطلاعات بازار در اوایل مرداد نیز همین فاصله را نشان می‌داد؛ شیرودی کارخانه‌ای حدود ۳۵۰ هزار تومان در هر کیلو قیمت داشت، در حالی که هاشمی ممتاز به ۵۱۰ هزار تومان و صدری دم‌سیاه فوق ممتاز به حدود ۶۰۰ هزار تومان می‌رسید.

قیمت برنج در روزهای آینده کاهش می‌یابد؟

در کوتاه‌مدت سه عامل می‌تواند جهت بازار را مشخص کند: حجم ورود برنج تازه، رفتار عمده‌فروشان و وضعیت سیاست واردات.

اگر برداشت محصول جدید بدون مشکل ادامه پیدا کند و عرضه در بازار عمده افزایش یابد، احتمال کاهش محدود یا دست‌کم جلوگیری از موج جدید گرانی وجود دارد. اما هزینه تولید حدود ۳۰۰ هزار تومانی و مخارج فرآوری باعث می‌شود انتظار سقوط شدید قیمت چندان واقع‌بینانه نباشد.

در مقابل، اگر بخشی از تولیدکنندگان یا عمده‌فروشان در انتظار قیمت‌های بالاتر عرضه را محدود کنند یا هزینه‌های جدیدی به زنجیره تولید و توزیع تحمیل شود، بازار دوباره ظرفیت افزایش قیمت خواهد داشت.

در مجموع، وضعیت دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ بیشتر از آنکه از آغاز یک موج جدید گرانی خبر دهد، نشان‌دهنده تثبیت برنج ایرانی در سطوح بسیار بالا است. کیسه ۱۰ کیلویی شیرودی حدود ۳.۹ میلیون تومان، عنبربو ۴.۸ میلیون تومان و برخی انواع هاشمی نزدیک ۵.۶ تا ۵.۷ میلیون تومان قیمت دارند.

این آرامش ظاهری برای خانوارها هنوز به معنای خبر خوب نیست. بازار فعلاً از شتاب صعودی فاصله گرفته، اما تا زمانی که افزایش عرضه بتواند بر هزینه‌های سنگین تولید و مقاومت فروشندگان غلبه کند، احتمال بازگشت برنج مرغوب ایرانی به قیمت‌های به‌مراتب پایین‌تر محدود خواهد بود؛ به بیان ساده، برنج فعلاً گران‌تر نشده، اما هنوز هم گران مانده است.