قیمت نفت دوباره به مرز ۹۲ دلار رسید؛ بازار از شکست مذاکرات ایران و آمریکا ترسید / نفت ۱۰۰ دلاری در راه است؟

بازار جهانی نفت روز سه‌شنبه را صعودی آغاز کرد. بر اساس تازه‌ترین گزارش رویترز، معاملات آتی نفت برنت تا ساعت ۰۶:۴۱ به وقت گرینویچ ۸۹ سنت، معادل حدود یک درصد، افزایش یافت و به ۹۱ دلار و ۷۶ سنت در هر بشکه رسید؛ بالاترین سطح این شاخص از ۳۰ ژوئیه. وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افزایش یک دلار و پنج سنتی به ۸۵ دلار و ۵۵ سنت رسید و بالاترین قیمت خود از ۳۱ ژوئیه را ثبت کرد.

این رشد پس از جهش قابل توجه روز دوشنبه اتفاق افتاد. برنت در پایان معاملات دوشنبه ۲ دلار و ۳۵ سنت، معادل ۲.۶۵ درصد، افزایش یافته و روی ۹۰ دلار و ۸۷ سنت بسته شده بود. WTI نیز با رشد ۲ دلار و ۱۰ سنتی به ۸۴ دلار و ۵۰ سنت رسید. بنابراین بازار فقط با یک نوسان چندساعته روبه‌رو نیست؛ نفت وارد سومین روز متوالی افزایش قیمت شده است.

محرک اصلی این افزایش نیز بیش از آنکه اقتصادی باشد، سیاسی و امنیتی است: معامله‌گران اکنون احتمال طولانی‌تر شدن بحران ایران و آمریکا و ادامه اختلال در یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را بیشتر از چند هفته قبل قیمت‌گذاری می‌کنند.

چرا شکست مذاکرات ایران و آمریکا نفت را گران کرد؟

بازار نفت در هفته‌های گذشته به هر خبر مربوط به توافق ایران و آمریکا واکنش شدید نشان داده است. دلیل این حساسیت ساده است؛ هر توافقی که احتمال بازگشت جریان عادی کشتیرانی در تنگه هرمز را افزایش دهد، بخشی از ریسک موجود در قیمت نفت را از بین می‌برد و برعکس، شکست مذاکرات دوباره «حق بیمه ژئوپلیتیکی» را وارد قیمت می‌کند.

دونالد ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد آمریکا به دنبال تمدید توافق موقت با ایران نیست. تفاهم قبلی که در ژوئن منعقد شده بود، یک دوره حداکثر ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق نهایی در نظر گرفته بود، اما عملاً دوام نیاورد. ترامپ همچنین اعلام کرد تصور نمی‌کند ایران توافقی مطابق خواسته واشنگتن بپذیرد.

همزمان یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است با متوقف شدن تلاش‌ها برای دستیابی به پایان دائمی جنگ، تهران به سمت رویکرد نظامی «کاملاً تهاجمی» حرکت خواهد کرد. کنار هم قرار گرفتن این موضع با رد تمدید توافق از سوی واشنگتن، احتمال کاهش سریع تنش را از نگاه معامله‌گران کمتر کرده است.

تنگه هرمز؛ مهم‌ترین دلیل نگرانی بازار نفت

هر اتفاقی در تنگه هرمز می‌تواند بسیار فراتر از مرزهای ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس بر قیمت انرژی اثر بگذارد.

طبق داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، پیش از بحران فعلی، حجم نفت و فرآورده‌های نفتی عبوری از هرمز بسیار عظیم بود. در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ به‌طور متوسط روزانه ۲۱.۶ میلیون بشکه نفت و مایعات نفتی از این مسیر عبور می‌کرد، اما این رقم در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ به تنها ۴.۹ میلیون بشکه در روز سقوط کرده است.

برای مقایسه، آمار EIA نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز از تنگه هرمز عبور می‌کرد؛ رقمی معادل حدود یک‌پنجم مصرف جهانی مایعات نفتی.

داده‌های جدید ردیابی کشتی‌ها نیز نشان می‌دهد تردد هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است. آخر هفته گذشته تنها پنج کشتی کالایی در روز شنبه از هرمز عبور کردند و برای یکشنبه هیچ ترددی ثبت نشد؛ در حالی که آخر هفته قبل از آن، شمار عبورها ۳۱ مورد بود.

همین اعداد توضیح می‌دهند چرا حتی بدون توقف کامل صادرات نفت خاورمیانه، بازار حاضر است برای هر بشکه نفت قیمت بیشتری بپردازد.

اصابت پرتابه به کشتی در هرمز؛ نگرانی‌ها بیشتر شد

ریسک فقط روی میز مذاکره نیست. رویترز گزارش داده روز سه‌شنبه یک پرتابه به کشتی‌ای که در حال خروج از تنگه هرمز بود برخورد کرده است. این تازه‌ترین مورد از مجموعه حملاتی است که باعث شده شمار عبور کشتی‌ها از این آبراه همچنان در محدوده تک‌رقمی باقی بماند.

همزمان در دریای سرخ نیز تنش ادامه دارد. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌های یمن، اعلام کرده این گروه به آنچه یک کشتی نظامی سعودی و چهار شناور اسکورت آن توصیف کرده، موشک شلیک کرده است. مقام‌های سعودی در زمان انتشار گزارش رویترز این ادعا را تأیید نکرده بودند.

برای بازار انرژی، همزمان شدن تنش در تنگه هرمز و مسیر باب‌المندب ـ دریای سرخ سناریوی نگران‌کننده‌ای است؛ زیرا هر دو مسیر از گلوگاه‌های مهم تجارت دریایی انرژی محسوب می‌شوند.

مذاکرات ایران و عمان هم به نفت گره خورد

در کنار مذاکرات متوقف‌شده ایران و آمریکا، تهران و مسقط در حال مذاکره بر سر ترتیباتی برای مدیریت و بازگشایی کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز هستند. ایران گفته دو کشور به توافق نزدیک شده‌اند، اما این مذاکرات خود به عامل تازه‌ای برای افزایش تنش میان واشنگتن و عمان تبدیل شده است.

ترامپ روز دوشنبه در واکنش به نقش عمان در این مذاکرات، تهدید نظامی بسیار تندی علیه این کشور مطرح کرد؛ در حالی که عمان یکی از شرکای امنیتی قدیمی آمریکا در منطقه و در سال‌های مختلف یکی از میانجی‌های اصلی میان تهران و واشنگتن بوده است.

بازار دقیقاً از همین وضعیت می‌ترسد: به جای اینکه میانجیگری عمان مسیر بازگشایی هرمز را کوتاه کند، اختلاف بر سر نحوه مدیریت این آبراه به یک لایه جدید از بحران تبدیل شود.

نفت بین ۸۰ تا ۱۰۰ دلار نوسان می‌کند؟

سوورو سارکار، رئیس تحقیقات انرژی بانک DBS، پیش‌بینی کرده تا زمانی که ابهام درباره توافق ادامه داشته باشد، نفت در کوتاه‌مدت می‌تواند در محدوده ۸۰ تا ۱۰۰ دلار در هر بشکه نوسان کند. او معتقد است نبود توافق حتی می‌تواند بر انتظارات قیمت در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ و سال ۲۰۲۷ اثر بگذارد.

اما عبور پایدار نفت از ۱۰۰ دلار هنوز قطعی نیست. تحلیلگران SEB Research معتقدند برای جهش بسیار بزرگ‌تر قیمت، بازار احتمالاً نیاز به اختلال شدیدتری مانند توقف جریان فعلی نفت از هرمز یا بسته شدن باب‌المندب دارد. در شرایط فعلی، معامله‌گران میان دو سناریو گرفتار شده‌اند: تشدید بحران که نفت را بالاتر می‌برد و توافقی ناگهانی که می‌تواند بخشی از رشد قیمت را به سرعت پس بگیرد.

این همان دلیلی است که نوسانات نفت را در هفته‌های اخیر بسیار شدید کرده است.

ذخایر نفت آمریکا؛ عامل دیگری که می‌تواند قیمت را بالا ببرد

در سمت عرضه، نگاه بازار به آمریکا نیز دوخته شده است. هفته گذشته ذخایر تجاری نفت خام این کشور با جهش غیرمنتظره ۱۷.۴ میلیون بشکه‌ای به ۴۲۴.۴ میلیون بشکه رسیده بود؛ بزرگ‌ترین افزایش هفتگی در حدود سه سال و نیم.

اما نظرسنجی مقدماتی رویترز برای هفته جدید نشان می‌دهد تحلیلگران انتظار دارند ذخایر نفت خام آمریکا و موجودی فرآورده‌های نفتی کاهش یافته باشد. اگر داده رسمی نیز این برآورد را تأیید کند، یک عامل حمایتی دیگر برای قیمت نفت ایجاد خواهد شد؛ چرا که کاهش ذخایر در کنار اختلال عرضه خاورمیانه می‌تواند نگرانی بازار درباره توازن عرضه و تقاضا را تشدید کند.

از سوی دیگر، ذخایر استراتژیک نفت آمریکا نیز هفته گذشته حدود ۵.۳ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۲۹۳.۴ میلیون بشکه رسید؛ سطحی که رویترز آن را پایین‌ترین میزان از دسامبر ۱۹۸۲ گزارش کرده است.

نفت ۱۰۰ دلاری چقدر نزدیک است؟

قیمت برنت اکنون کمتر از ۱۰ دلار با مرز روانی ۱۰۰ دلار فاصله دارد، اما تعیین مسیر بعدی آن بیش از هر داده اقتصادی به تحولات سیاسی و امنیتی منطقه وابسته شده است.

اگر مذاکرات ایران و آمریکا همچنان متوقف بماند، توافق تهران و مسقط درباره هرمز به نتیجه نرسد و حملات به کشتی‌ها ادامه پیدا کند، بازار احتمالاً ریسک عرضه بیشتری را وارد قیمت خواهد کرد. در چنین سناریویی حرکت برنت به سمت محدوده ۱۰۰ دلار دور از ذهن نیست. این یک برآورد تحلیلی است، نه پیش‌بینی قطعی.

سناریوی معکوس نیز به همان اندازه مهم است. هر خبر معتبر درباره توافق سیاسی یا افزایش محسوس تردد نفتکش‌ها در هرمز می‌تواند بخشی از «پرمیوم جنگ» را از قیمت نفت خارج کند و بازار را با یک اصلاح سریع روبه‌رو سازد؛ همان اتفاقی که پیش‌تر با انتشار نشانه‌های پیشرفت مذاکرات رخ داده بود.

به همین دلیل نفت ۹۲ دلاری امروز بیش از آنکه فقط قیمت یک کالای انرژی باشد، به دماسنج بحران خاورمیانه تبدیل شده است. بازار فعلاً روی پایان سریع تنش شرط نمی‌بندد و تا زمانی که مسیر هرمز عادی نشود، هر موشک، هر حمله به یک کشتی و هر جمله از تهران یا واشنگتن می‌تواند چند دلار به قیمت نفت اضافه یا از آن کم کند.