قیمت برنج خارجی امروز ۲۷ مرداد ۱۴۰۵؛ پاکستانی ۳.۶ میلیون شد، هندی ارزان‌تر ماند

بازار برنج در نیمه دوم مرداد ۱۴۰۵ در نقطه حساسی قرار گرفته است. از یک طرف فصل برداشت محصول داخلی آغاز شده و وزارت جهاد کشاورزی از پیش‌بینی تولید ۳.۷ میلیون تن شلتوک در سال جاری خبر داده است؛ رقمی که می‌تواند حدود ۲ تا ۲.۲ میلیون تن برنج سفید تولید کند. از طرف دیگر، بازار برای پوشش کامل نیاز مصرف‌کنندگان همچنان به برنج وارداتی وابسته است و هر تغییر در وضعیت واردات، ارز و ترخیص محموله‌ها می‌تواند مستقیماً بر قیمت خرده‌فروشی اثر بگذارد.

قیمت برنج پاکستانی امروز ۲۷ مرداد ۱۴۰۵

جدیدترین بررسی بازار نشان می‌دهد برنج طارم پاکستانی آریا پریا در بسته ۱۰ کیلویی با قیمت ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود. بنابراین قیمت هر کیلو از این محصول، بدون در نظر گرفتن تخفیف احتمالی فروشگاه‌ها، حدود ۳۵۰ هزار تومان است.

همچنین کیسه ۱۰ کیلویی برنج پاکستانی دانه‌بلند گلنوش با قیمت ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسد که معادل ۳۶۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم است. در میان نمونه‌های اعلام‌شده امروز، این محصول بالاترین قیمت را دارد.

البته قیمت تمام برنج‌های پاکستانی یکسان نیست. داده‌های بازار در هفته‌های گذشته نیز فاصله قابل توجهی میان برندها و ارقام مختلف نشان می‌داد؛ برای نمونه، در ۹ مرداد برخی برنج‌های سوپر باسماتی پاکستانی در بسته ۱۰ کیلویی بین حدود ۳ میلیون و ۸۷۵ هزار تا ۴ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان عرضه شده بودند، درحالی‌که ارقام اقتصادی‌تر قیمت پایین‌تری داشتند.

این اختلاف نشان می‌دهد صرف عبارت «برنج پاکستانی» برای مقایسه قیمت کافی نیست و رقم برنج، باسماتی یا ۳۸۶ بودن، برند، کیفیت فرآوری و شیوه بسته‌بندی روی نرخ نهایی اثر جدی دارد.

قیمت برنج هندی؛ کیسه ۱۰ کیلویی از ۲.۷۵ میلیون تومان

برنج هندی در نمونه‌های امروز همچنان ارزان‌تر از دو محصول پاکستانی مورد بررسی است.

کیسه ۱۰ کیلویی برنج هندی دانه‌بلند ۱۱۲۱ GTC با قیمت ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان عرضه می‌شود؛ یعنی هر کیلو از آن حدود ۲۹۵ هزار تومان قیمت دارد. همچنین برنج هندی دانه‌بلند ۱۱۲۱ پلو در بسته مشابه، ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان قیمت خورده که معادل ۲۷۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم است.

بر این اساس، فاصله گران‌ترین و ارزان‌ترین محصول این جدول به ۸۵۰ هزار تومان در هر کیسه ۱۰ کیلویی می‌رسد. به بیان دیگر، نمونه پاکستانی گلنوش در این مقایسه حدود ۳۱ درصد گران‌تر از برنج هندی ۱۱۲۱ پلو عرضه می‌شود.

چرا برنج خارجی هنوز ارزان نشده است؟

یکی از مهم‌ترین عوامل، تغییر ساختار هزینه واردات است. مشکلات مربوط به تخصیص ارز و مطالبات واردکنندگان از ماه‌ها قبل به یکی از چالش‌های اصلی بازار تبدیل شده است.

دبیر انجمن واردکنندگان برنج در خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرده بود بدهی مربوط به ارز واردات برنج به حدود یک میلیارد یورو رسیده و برخی پرداخت‌های ارزی با تأخیر طولانی مواجه شده‌اند. واردکنندگان معتقدند طولانی شدن فرآیند تأمین ارز، هزینه مالی خرید خارجی را افزایش داده و مستقیماً روی قیمت تمام‌شده اثر می‌گذارد.

از سوی دیگر، پس از تغییر سیاست ارز ترجیحی، هزینه واردات برنج بیشتر در معرض نوسان نرخ ارز قرار گرفته است. یک مقام صنفی در تیرماه گفته بود بهای تمام‌شده برخی کالاهای اساسی با نرخ‌های ارزی بسیار بالاتر محاسبه می‌شود، درحالی‌که بازار و قدرت خرید مصرف‌کننده توان پذیرش کامل این افزایش قیمت را ندارد؛ وضعیتی که هم حاشیه سود واردکننده را محدود می‌کند و هم مانع کاهش آسان قیمت مصرف‌کننده می‌شود.

به همین دلیل بازار برنج خارجی اکنون در شرایطی قرار گرفته که نه تقاضا توان جهش دائمی قیمت را دارد و نه هزینه واردات اجازه کاهش شدید نرخ‌ها را می‌دهد.

ماجرای واردات برنج در فصل برداشت چیست؟

در هفته‌های اخیر درباره «لغو ممنوعیت فصلی واردات برنج» گزارش‌های متفاوتی منتشر شده و همین موضوع نیازمند دقت است.

برخی گزارش‌ها از ابلاغ امکان ترخیص برنج در فصل برداشت سخن گفته‌اند و اتحادیه صنف برنج مشهد نیز افزایش دسترسی به برنج خارجی و تسهیل واردات را یکی از عوامل کنترل قیمت دانسته است. این اتحادیه اعلام کرده موجودی برنج خارجی در انبارها بالاست و افزایش رقابت در عرضه مانع جهش نرخ‌ها شده است.

با این حال، مسئولان جهاد کشاورزی مازندران تأکید کرده‌اند مجوز صادرشده برای ترخیص محموله‌های موجود در بنادر بوده و نباید آن را الزاماً به معنای آزاد شدن نامحدود ثبت سفارش جدید در فصل برداشت دانست. هدف اعلام‌شده نیز جلوگیری از آسیب دیدن کالاهای موجود در بنادر و مدیریت ذخایر عنوان شده است.

بنابراین در تحلیل قیمت برنج باید میان «ترخیص محموله‌های واردشده» و «ثبت سفارش و واردات جدید» تفاوت گذاشت؛ دو متغیری که اثر یکسانی بر عرضه ماه‌های آینده ندارند.

تولید برنج داخلی امسال چقدر است؟

تازه‌ترین آمار وزارت جهاد کشاورزی از چشم‌انداز نسبتاً مناسب تولید داخلی حکایت دارد. مدیرکل دفتر غلات و محصولات اساسی وزارتخانه در ۲۴ مرداد اعلام کرد سطح زیر کشت برنج کشور در سال جاری به حدود ۷۳۰ هزار هکتار رسیده و تولید شلتوک حدود ۳.۷ میلیون تن پیش‌بینی می‌شود. محصول نهایی این میزان شلتوک حدود ۲ تا ۲.۲ میلیون تن برنج سفید برآورد شده است.

این حجم تولید اگر محقق شود، بخش بزرگی از نیاز داخلی را پوشش می‌دهد، اما بازار همچنان برای تأمین کامل مصرف و به‌ویژه پاسخ به تقاضای برنج اقتصادی‌تر به واردات نیاز خواهد داشت.

همین مسئله توضیح می‌دهد چرا برنج هندی و پاکستانی هنوز سهم مهمی در سفره خانوار دارد. با بالا رفتن قیمت ارقام ممتاز ایرانی، بخشی از مصرف‌کنندگان به سمت برنج خارجی یا ترکیب برنج ایرانی و خارجی حرکت می‌کنند؛ بنابراین کاهش قدرت خرید لزوماً به افت شدید تقاضای برنج وارداتی منتهی نمی‌شود.

آیا قیمت برنج پاکستانی و هندی کاهش می‌یابد؟

در کوتاه‌مدت سه عامل مسیر قیمت را تعیین می‌کنند: نرخ ارز مورد استفاده برای واردات، سرعت ترخیص و ورود محموله‌ها به شبکه توزیع و حجم محصول جدید داخلی که وارد بازار می‌شود.

موجودی بالای برنج خارجی در انبارها و ورود محصول تازه داخلی می‌تواند مانع جهش سریع قیمت شود. رئیس اتحادیه برنج مشهد نیز در اوایل مرداد، افزایش موجودی و تسهیل عرضه را دلیل مهم کنترل نرخ برنج خارجی دانسته بود.

در مقابل، مشکل مطالبات ارزی و کاهش توان مالی واردکنندگان یک ریسک جدی باقی مانده است. انجمن واردکنندگان در تیرماه اعلام کرده بود حجم واردات نسبت به دوره مشابه کاهش قابل‌توجهی داشته و فشار مالی بر شرکت‌های واردکننده می‌تواند در آینده زنجیره تأمین را آسیب‌پذیر کند.

بنابراین سناریوی محتمل‌تر در مقطع فعلی، ثبات همراه با نوسان محدود است؛ نه سقوط شدید قیمت و نه جهش فوری، مگر اینکه یکی از متغیرهای ارزی یا تأمین کالا به‌طور جدی تغییر کند.

برنج ۳.۶ میلیون تومانی؛ بازار در مرز تعادل شکننده

قیمت‌های ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد یک خانواده برای خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج پاکستانی مورد بررسی باید حدود ۳.۵ تا ۳.۶ میلیون تومان هزینه کند؛ درحالی‌که نمونه‌های هندی ۱۱۲۱ در محدوده ۲.۷۵ تا ۲.۹۵ میلیون تومان قرار گرفته‌اند.

این فاصله باعث شده برنج هندی همچنان یکی از گزینه‌های اقتصادی‌تر برای خانوارهایی باشد که توان خرید ارقام گران‌تر را ندارند. در مقابل، بخشی از مصرف‌کنندگان به دلیل ویژگی پخت و عطر، حاضرند برای نمونه‌های پاکستانی هزینه بیشتری پرداخت کنند.

بازار برنج در پایان مرداد در نقطه‌ای ایستاده که افزایش تولید داخلی و موجودی وارداتی از رشد قیمت جلوگیری می‌کند، اما هزینه ارز و واردات اجازه ارزانی محسوس را نمی‌دهد. اگر عرضه محصول نو و برنج خارجی بدون اختلال ادامه پیدا کند، احتمال حفظ این ثبات بیشتر می‌شود؛ اما هر وقفه در تأمین ارز یا ورود محموله‌های تازه می‌تواند دوباره قیمت یکی از مهم‌ترین اقلام سفره خانوار را تحت فشار قرار دهد.