فشار اقتصادی آمریکا وارد فاز تازه شد؛ تحریمهای جدید علیه ایران و حزبالله | چین هدف بعدی است؟
واشنگتن همزمان با تهدید دونالد ترامپ به آغاز یک کارزار بیسابقه برای انزوای اقتصادی ایران، تحریمهای تازهای را علیه شبکههای مرتبط با تهران و حزبالله اعمال کرده است. با این حال یک نکته مهم در تازهترین اطلاعات وجود دارد: رویترز به نقل از مقام آمریکایی میگوید اقدام پنجشنبه علیه حزبالله، بخشی از بسته بزرگ و وعدهدادهشده تحریمهای جدید ایران نیست و جزئیات آن بسته قرار است روز دوشنبه اعلام شود. وزارت خزانهداری در اقدام تازه، حزبالله را به دلیل آنچه «خدمت به حکومت ایران تحت فرمان نیروی قدس سپاه» خوانده، دوباره تحت یک مبنای تحریمی قرار داده و ۱۰ فرد را نیز به اتهام انتقال پول برای این گروه هدف گرفته است. همزمان اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، میگوید واشنگتن در حال آمادهسازی «سختترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران است؛ تهدیدی که اگر از سطح شعار به تحریمهای ثانویه گسترده علیه خریداران نفت و شرکای تجاری برسد، چین، عراق و ترکیه را در مرکز فشار قرار خواهد داد.
۲۳:۰۴ - ۲۹ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
دولت آمریکا پنجشنبه ۲۰ آگوست ۲۰۲۶ برابر با ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ از دور تازه محدودیتهای مرتبط با حزبالله پرده برداشت. براساس گزارشی که رویترز از بیانیه وزارت خزانهداری منتشر کرده، واشنگتن ۱۰ فرد را به اتهام مشارکت در انتقال و قاچاق پول برای حزبالله تحریم کرده است.
در میان اهداف این اقدام، یک بازرگان ترکیهای قرار دارد که آمریکا مدعی است شبکهای از پیکهای مالی را میان کشورهای منطقه و لبنان مدیریت میکرده و از صرافیهای مستقر در ترکیه بهعنوان پوشش استفاده میکرده است. وزارت خزانهداری همچنین مدعی شده شرکتهای پوششی و حسابهای بانکی در انتقال پول مرتبط با نیروی قدس سپاه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
در برخی گزارشهای اولیه، فهرست تازه به صورت «سه فرد مرتبط با ایران و هفت فرد مرتبط با حزبالله» تفکیک شده است؛ با این حال گزارش رویترز از متن خزانهداری، هر ۱۰ فرد را در چارچوب شبکه انتقال پول حزبالله توضیح میدهد. بنابراین تا انتشار کامل و بهروزشده فهرست OFAC، بهتر است درباره این تقسیمبندی با احتیاط سخن گفته شود.
آمریکا چرا دوباره حزبالله را تحریم کرد؟
بخش مهمتر اقدام امروز، فقط اضافه شدن نام افراد نیست. وزارت خزانهداری آمریکا حزبالله را دوباره تحت عنوانی تحریمی قرار داده که ارتباط آن با حکومت ایران را برجسته میکند.
طبق گزارش رویترز، خزانهداری اعلام کرده این گروه را به دلیل «خدمت به حکومت ایران تحت فرمان نیروی قدس سپاه پاسداران» دوباره تعیین وضعیت کرده است. یک مقام آمریکایی نیز گفته هدف از این اقدام، برجسته کردن این ادعای واشنگتن است که حزبالله از طرف دولت ایران و بهطور مشخص نیروی قدس فعالیت میکند.
حزبالله پیش از این نیز از سال ۱۹۹۷ در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی آمریکا و از سال ۲۰۰۱ در فهرست «تروریستهای جهانی ویژه» قرار داشته است. بنابراین اقدام تازه به معنای آغاز تحریم حزبالله از صفر نیست، بلکه افزودن یک مبنای حقوقی و سیاسی جدید به مجموعه محدودیتهای موجود است.
یک نکته مهم؛ این هنوز «بسته بزرگ تحریم ایران» نیست
در فضای خبری امروز ممکن است تحریمهای اعلامشده با تهدید بزرگ ترامپ علیه اقتصاد ایران یکی تلقی شود، اما طبق اطلاعات فعلی چنین برداشتی دقیق نیست.
مقام آمریکایی به رویترز گفته اقدام پنجشنبه علیه حزبالله جزو تدابیر تازهای نیست که واشنگتن وعده داده در چارچوب افزایش فشار بر ایران اعمال کند. اسکات بسنت نیز گفته روز دوشنبه یک نشست خبری برگزار خواهد کرد و توضیح خواهد داد آمریکا «دقیقاً چه کاری» درباره ایران انجام خواهد داد.
بنابراین خبر مهمتر برای اقتصاد ایران احتمالاً هنوز منتشر نشده است.
آنچه امروز رخ داده را میتوان مقدمه سیاسی فضای تازه فشار دانست، اما برای سنجش واقعی شدت تحریمهای جدید باید منتظر مشخص شدن اهداف دوشنبه ماند؛ بهویژه اینکه آیا واشنگتن مستقیماً بانکها، پالایشگاهها، شرکتهای حملونقل، بیمهگران یا دولتهای طرف معامله با ایران را هدف خواهد گرفت یا خیر.
ترامپ چه تهدیدی علیه شرکای ایران مطرح کرد؟
دونالد ترامپ یک روز پیش در شبکه اجتماعی خود از آغاز آنچه «جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه» علیه ایران خواند سخن گفت و هشدار داد هر کشوری که به مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد «راه حیاتی» برای ایران ایجاد کنند، با پیامدهای اقتصادی سنگین مواجه خواهد شد.
اما حتی در همین پیام نیز ترامپ کشور مشخصی را نام نبرد و سازوکار اجرایی تهدید را توضیح نداد. رویترز یادآور شده که تهدیدها و اعلامهای ترامپ در شبکههای اجتماعی همیشه دقیقاً به همان شکلی که بیان میشوند به مرحله اجرا نمیرسند.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد. «قطع همه تجارت جهان با ایران» از نظر اقتصادی و حقوقی بسیار متفاوت از اعمال تحریم ثانویه روی چند بانک یا خریدار نفت است.
بنابراین بازارها فعلاً بیشتر به احتمال اقدامات آینده واکنش نشان میدهند تا یک دستور اجرایی جامع که تمام تجارت ایران را هدف گرفته باشد.
بسنت: سختترین تحریمهای تاریخ در راه است
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، لحن حتی تندتری اتخاذ کرده است.
او در گفتوگو با CNBC گفت آمریکا قصد دارد «سختترین تحریمهای تاریخ» را علیه ایران اعمال کند و این سیاست را در کنار فشار دریایی یک «ضربه یک-دو» توصیف کرد. بسنت همچنین مدعی شد هدف واشنگتن از این فشارها فروپاشی حکومت ایران است و از متحدان آمریکا و دیگر کشورها خواست درباره ادامه تعامل با تهران تصمیم بگیرند.
او در عین حال استدلال کرده که تشدید فشار اقتصادی میتواند احتمال آغاز دوباره عملیات نظامی گسترده را کاهش دهد.
این بخش از سخنان بسنت نشان میدهد راهبرد فعلی کاخ سفید، دستکم در موضع اعلامی، تلاش برای منتقل کردن بخشی از فشار از میدان نظامی به حوزه مالی، نفتی و تجاری است.
آیا چین هدف اصلی مرحله بعدی تحریمهاست؟
اگر واشنگتن واقعاً بخواهد درآمد ارزی ایران را بهشدت محدود کند، بدون ورود به پرونده چین کار دشواری خواهد داشت.
براساس دادههای Kpler که رویترز منتشر کرده، بیش از ۸۰ درصد نفت دریابرد ایران راهی چین میشود و متوسط خرید چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۳۸ میلیون بشکه در روز بوده است. تجارت نفت ایران و چین طی سالهای گذشته نیز شبکهای از پالایشگاههای مستقل، واسطهها، تغییر مبدأ محمولهها و تسویه با ارز چین ایجاد کرده که تماس محدودی با سیستم مالی آمریکا دارد.
وقتی از بسنت پرسیده شد آیا آمریکا به دلیل تجارت با ایران، چین را هدف قرار خواهد داد یا نه، پاسخ مستقیمی نداد و گفت برخی گفتوگوها بهتر است خصوصی انجام شوند.
این احتیاط قابل توجه است؛ زیرا تحریم گسترده بانکها یا شرکتهای بزرگ چینی میتواند واکنش متقابل پکن را به دنبال داشته باشد و پرونده ایران را به درگیری تجاری بزرگتری میان دو اقتصاد جهان تبدیل کند.
عراق و ترکیه هم در معرض فشار قرار میگیرند؟
چین تنها شریک مهم ایران نیست.
براساس بررسی رویترز، تجارت ایران و ترکیه حدود ۵ تا ۶ میلیارد دلار در سال است و ایران نزدیک به ۱۳ درصد گاز وارداتی ترکیه را تأمین میکند. تجارت عراق و ایران نیز در سال ۲۰۲۵ از ۱۰ میلیارد دلار فراتر رفته و بغداد سالانه حدود ۴ تا ۵ میلیارد دلار بابت گاز ایران پرداخت میکند.
اگر تهدید ترامپ به معنای اعمال تحریم ثانویه گسترده علیه هر بانک یا نهاد دولتی همکار با تهران باشد، بغداد میتواند یکی از حساسترین نقاط باشد. شبکه برق عراق تا حدی به گاز وارداتی ایران وابسته است و محدود کردن پرداختها میتواند علاوه بر تهران، برای خود عراق نیز مشکل ایجاد کند.
ترکیه نیز تاکنون نشانهای از تمایل به قطع تجارت با ایران نشان نداده است. به همین دلیل عملیاتی شدن تهدید آمریکا میتواند روابط واشنگتن با برخی از شرکای خودش را نیز تحت فشار قرار دهد.
واکنش ایران؛ «تروریسم اقتصادی»
وزارت امور خارجه ایران تحریمهای آمریکا را محکوم کرده و آن را «تروریسم اقتصادی» خوانده است. عباس عراقچی نیز تهدیدهای ترامپ را ادامه سیاستهایی دانسته که از نگاه تهران در گذشته شکست خوردهاند و گفته این فشارها نهتنها ایران، بلکه اقتصاد جهانی و حاکمیت کشورهای دیگر را هدف قرار میدهد.
این واکنش نشان میدهد فاصله سیاسی دو طرف همچنان زیاد است؛ خصوصاً در شرایطی که مذاکرات و تلاشهای میانجیگرانه هنوز به توافق پایدار نرسیدهاند.
بازار نفت بلافاصله واکنش نشان داد
اثر اولیه تهدیدهای آمریکا در بازار انرژی نیز دیده شده است.
رویترز گزارش داده قیمت نفت روز پنجشنبه به بالاترین سطح بیش از سه هفته اخیر صعود کرد. بازار نگران است فشار اقتصادی شدیدتر علیه ایران، همراه با تنش در تنگه هرمز، عرضه نفت خاورمیانه را بیشتر مختل کند. پیش از آغاز جنگ اخیر، حدود یک پنجم نفت معاملهشده جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
این واکنش دقیقاً یکی از تناقضهای راهبرد فشار بر ایران را نشان میدهد: هرچه تحریمهای نفتی شدیدتر شوند، اگر عرضه واقعاً کاهش پیدا کند، قیمت جهانی انرژی میتواند افزایش یابد.
بسنت میگوید بازار برداشت اشتباهی از فشار اقتصادی دارد و معتقد است سیاست جدید در نهایت احتمال بازگشت جنگ گسترده را کم خواهد کرد، اما معاملهگران فعلاً ریسک عرضه را جدی گرفتهاند.
تحریمهای جدید چه اثری بر دلار و اقتصاد ایران دارد؟
در کوتاهمدت، مهمترین اثر چنین خبرهایی معمولاً از کانال انتظارات ظاهر میشود. تهدید به تحریم بانکها و شرکای تجاری میتواند تقاضای احتیاطی برای ارز و طلا را افزایش دهد، حتی پیش از آنکه آثار واقعی تحریم در صادرات یا ورود ارز دیده شود.
اما اثر پایدار به محتوای بسته روز دوشنبه بستگی خواهد داشت.
اگر تحریمهای تازه صرفاً چند فرد، شرکت پوششی و واسطه کوچک را در بر بگیرد، اثر مستقیم آن بر صادرات کل ایران احتمالاً محدود خواهد بود. در مقابل، اگر آمریکا سراغ بانکهای بزرگ، پالایشگاههای چینی، خریداران اصلی نفت، شبکه حملونقل و بیمه یا شرکای منطقهای برود، هزینه دور زدن تحریمها میتواند به شکل محسوسی افزایش پیدا کند.
مهمترین متغیر در این میان نفت است؛ زیرا چین همچنان مقصد بیش از ۸۰ درصد نفت دریابرد ایران محسوب میشود.
دوشنبه روز مهمتری برای تحریم ایران است
بنابراین اقدام پنجشنبه را نباید با بستهای که دولت ترامپ از آن با عنوان «سختترین تحریمهای تاریخ» یاد میکند، یکی دانست.
امروز آمریکا ۱۰ فرد را در ارتباط با شبکه مالی حزبالله هدف گرفته و جایگاه تحریمی این گروه را با تأکید بیشتر بر ارتباط با ایران بهروز کرده است. اما به گفته مقام آمریکایی، این اقدام مستقلاً از بسته بزرگ فشار علیه ایران انجام شده است.
خبر تعیینکننده احتمالاً روز دوشنبه خواهد آمد؛ زمانی که وزیر خزانهداری وعده داده جزئیات مرحله بعدی را اعلام کند.
آن روز مشخص میشود تهدید ترامپ علیه «هر کشوری که به ایران راه حیاتی بدهد» تا چه اندازه به سیاست اجرایی تبدیل شده است. اگر نام خریداران نفت، بانکهای خارجی و شرکای بزرگ تجاری وارد بسته جدید شود، پرونده تحریمها میتواند از یک فشار مستقیم بر تهران به آزمونی برای روابط آمریکا با چین، عراق، ترکیه و دیگر شرکای اقتصادی ایران تبدیل شود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
