جنگ استقلال و پرسپولیس ۹ روز قبل از دربی شروع شد؛ آبیها ستاره را حذف کردند، قرمزها کل لوگو را!
ماجرا از انتشار طرح گرافیکی جدید استقلال شروع شد.
رسانه رسمی این باشگاه برنامه سه مسابقه آینده آبیها در لیگ برتر را منتشر کرد، اما در بخش مربوط به دیدار با پرسپولیس یک تفاوت مهم دیده میشد: نشان پرسپولیس بدون ستاره طلایی بالای لوگو طراحی شده بود.
همشهری و چند رسانه دیگر امروز این موضوع را تأیید کردهاند و نوشتهاند برخلاف لوگوی رسمی فعلی پرسپولیس، ستاره از طرح استقلال حذف شده است. تا زمان انتشار این گزارش نیز باشگاه استقلال توضیح رسمی درباره علت استفاده از نسخه بدون ستاره ارائه نکرده است.
به همین دلیل نمیتوان با قطعیت گفت این اتفاق به دستور مدیران باشگاه انجام شده، اما با توجه به سابقه مشابه و نزدیکی دربی، در فضای هواداری تقریباً بلافاصله بهعنوان یک کری رسانهای تعبیر شد.
پرسپولیس جواب داد؛ نه ستاره، نه لوگو!
واکنش پرسپولیس هم چندان طول نکشید.
سرخها در پوستر برنامه مسابقات شهریور خود هنگام معرفی دیگر دیدارها از لوگوی رقبا استفاده کردند، اما مقابل بازی با استقلال به جای نشان باشگاه آبی تنها عبارت «دربی تهران» را قرار دادند.
به عبارت دیگر، استقلال یک ستاره را حذف کرد و پرسپولیس در پاسخ کل لوگوی رقیب را کنار گذاشت.
خبرورزشی این اقدام را پاسخ سریع رسانه پرسپولیس به پوستر استقلال توصیف کرده و خبرآنلاین نیز نوشته است که کریخوانی رسمی دو باشگاه در فاصله ۹ روز تا دربی آغاز شده است.
این اتفاق نشان میدهد جنگ روانی دربی این بار حتی پیش از کنفرانسهای خبری، مصاحبه بازیکنان یا ورود هواداران به ورزشگاه شروع شده است.
ستاره پرسپولیس دقیقاً به چه معناست؟
یکی از نکاتی که در واکنشهای هواداری محل بحث شده، دلیل حضور این ستاره روی نشان پرسپولیس است.
پرسپولیس پس از قهرمانی فصل ۹۶-۱۳۹۵ و رسیدن مجموع قهرمانیهایش در لیگ سراسری فوتبال ایران به عدد ۱۰، یک ستاره طلایی به بالای لوگوی باشگاه اضافه کرد. این تغییر از سال ۱۳۹۶ وارد هویت بصری سرخها شد و از آن زمان در نشان رسمی مورد استفاده باشگاه دیده میشود.
بنابراین ستاره پرسپولیس در ادبیات رسمی و هواداری این باشگاه به دهمین قهرمانی در لیگهای سراسری ایران اشاره دارد.
البته یک نکته باید روشن باشد: استفاده از یک ستاره به ازای تعداد مشخصی قهرمانی، یک قانون یکسان و الزامآور جهانی نیست. باشگاهها و حتی فدراسیونهای مختلف قواعد متفاوتی برای ستارههای روی لوگو یا پیراهن دارند. پرسپولیس این نماد را براساس تصمیم باشگاه و یک سنت رایج در فوتبال به نشان خود اضافه کرده است.
استقلال هم دو ستاره دارد؛ اما با معنایی متفاوت
در طرف دیگر این رقابت، دو ستاره بالای لوگوی استقلال معنای دیگری دارند.
استقلال دو قهرمانی در بالاترین سطح مسابقات باشگاهی آسیا در کارنامه دارد و دو ستاره مورد استفاده این باشگاه نماد همان افتخارات آسیایی است. همین تفاوت در مبنای استفاده از ستارهها، سالهاست یکی از سوژههای کریخوانی میان هواداران دو تیم محسوب میشود.
استقلالیها معمولاً روی آسیایی بودن دو ستاره خود تأکید میکنند و پرسپولیسیها نیز ستارهشان را نماد تعداد قهرمانیهای لیگ میدانند.
به همین دلیل حذف ستاره پرسپولیس از یک طرح رسمی استقلال، از نگاه هواداران سرخ صرفاً یک تغییر گرافیکی ساده نیست؛ مستقیم وارد یکی از قدیمیترین مناقشات هواداری دو تیم میشود.
این اولین بار نیست؛ استقلال قبلاً هم ستاره را حذف کرده بود
نکته مهم این است که ماجرای امروز سابقه دارد.
در اردیبهشت ۱۴۰۰ و پیش از دربی ۹۵، استقلال پوستری منتشر کرد که در آن دو ستاره لوگوی خودش باقی مانده بود اما ستاره پرسپولیس از نشان رقیب حذف شده بود. همان زمان نیز موضوع بازتاب گستردهای پیدا کرد.
دو سال بعد و در تیر ۱۴۰۲ هم هنگام انتشار برنامه لیگ و مشخص شدن زمان دربی، رسانه رسمی استقلال دوباره از لوگوی بدون ستاره پرسپولیس استفاده کرد.
ماجرا حتی در سال ۱۴۰۳ یک مرحله جلوتر رفت؛ گزارشها نشان میدهد استقلال در برخی پوسترهای برنامه مسابقات، نه فقط ستاره بلکه نام و لوگوی پرسپولیس را بهطور کامل حذف کرد.
بنابراین اتفاق دوم شهریور ۱۴۰۵ را نمیتوان یک نمونه کاملاً اتفاقی و بدون پیشینه دانست.
از «شیردال» تا ستاره؛ دربی امسال از قبل داغ شده است
جالب اینکه این اولین برخورد رسانهای استقلال و پرسپولیس در همین فصل هم نیست.
چند روز قبل دو باشگاه درباره استفاده از نماد شیردال روی لباسهای خود وارد یک کریخوانی مجازی شدند و حتی برای پاسخ به یکدیگر از اشعار مولانا استفاده کردند. آن مجادله به دلیل شکل ادبی و نسبتاً خلاقانهاش با استقبال بخشی از هواداران مواجه شد.
حالا چند روز بعد، دعوا از تاریخ و شعر به لوگو و ستاره رسیده است.
این تغییر لحن اهمیت دارد؛ زیرا صفحات رسمی باشگاههای بزرگ دیگر فقط کانال اطلاعرسانی نیستند. میلیونها هوادار محتوای آنها را دنبال میکنند و هر جزئیات یک پوستر میتواند ظرف چند دقیقه به سوژه شبکههای اجتماعی تبدیل شود.
دربی ۱۰۷ چه زمانی برگزار میشود؟
طبق برنامه اعلامشده از سوی سازمان لیگ، بازی استقلال و پرسپولیس در چارچوب هفته پنجم لیگ برتر بیستوششم روز چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۹:۳۰ برگزار خواهد شد.
ورزشگاه نقش جهان اصفهان برای میزبانی مسابقه معرفی شده و استقلال در این بازی تیم میزبان محسوب میشود.
این اتفاق نیز به خودی خود یکی از ویژگیهای متفاوت دربی امسال است؛ شهرآورد بزرگ پایتخت به جای آزادی، در اصفهان برگزار میشود و موضوع نحوه تقسیم سکوها نیز از همین حالا محل بحث دو باشگاه و هواداران قرار گرفته است.
بنابراین زمینه برای حاشیه کم نیست و ماجرای لوگو فقط یکی از اولین قسمتهای آن محسوب میشود.
یک پوستر ساده یا جنگ روانی حسابشده؟
از منظر رسانهای، حذف یک نماد کوچک ممکن است بسیار مؤثرتر از انتشار یک بیانیه تند باشد.
استقلال بدون نوشتن حتی یک جمله علیه رقیب، با حذف ستاره توانست توجه بخش بزرگی از هواداران پرسپولیس را به پوستر خود جلب کند. پرسپولیس نیز بدون ورود به بحث تعداد ستارهها، با حذف کامل نشان استقلال پاسخ داد.
این همان چیزی است که در بازاریابی ورزشی مدرن از آن بهعنوان تعامل مبتنی بر رقابت استفاده میشود؛ البته مرز میان کری خلاقانه و رفتاری که باعث تشدید تنش هواداری شود بسیار باریک است.
اگر این رقابت در سطح شوخیهای گرافیکی و خلاقیت رسانهای باقی بماند، حتی میتواند به جذابیت دربی کمک کند. مشکل زمانی ایجاد میشود که صفحات رسمی باشگاهها به بستری برای توهین، تحقیر یا تحریک مستقیم هواداران تبدیل شوند.
دربی هنوز شروع نشده، اما اولین حمله و پاسخ انجام شد
فعلاً هیچ واکنش رسمی مدیریتی از سوی استقلال درباره علت حذف ستاره منتشر نشده و نمیتوان نیت طراح یا باشگاه را بهعنوان یک واقعیت قطعی اعلام کرد. آنچه مشخص است، نسخه ستارهدار لوگوی پرسپولیس در طرح استقلال بدون ستاره نمایش داده شده و سرخها هم در پوستر خود لوگوی استقلال را کاملاً کنار گذاشتهاند.
سابقه سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۲ نیز نشان میدهد چنین اتفاقی قبلاً رخ داده و به یکی از ابزارهای کریخوانی رسانهای سرخابیها تبدیل شده است.
حالا دربی ۱۰۷ هنوز ۹ روز فاصله دارد؛ استقلال تازه با سه پیروزی متوالی فصل را در صدر آغاز کرده و پرسپولیس نیز پیش از رسیدن به شهرآورد مسابقات مهمی در پیش دارد.
اما در فضای مجازی دیگر نیازی به انتظار تا ۱۱ شهریور نیست: استقلال ستاره را برداشت، پرسپولیس کل لوگو را حذف کرد و اولین دوئل دربی امسال قبل از ورود بازیکنان به زمین برگزار شد.
