پیام متفاوت پزشکیان به جوانان؛ «مذهبی و غیرمذهبی فرقی ندارد» | دفاع دوباره از تفاهمنامه و وعده آزادیهای اجتماعی
مسعود پزشکیان در دیدار امروز با نوجوانان و جوانان افتخارآفرین ایران، بارها به یک کلیدواژه بازگشت: وفاق. رئیسجمهور هشدار داد تقسیم جامعه به «خودی و غیرخودی» در نهایت به تفرقه و درگیری منجر میشود و تأکید کرد آبادانی ایران نیازمند مشارکت گروههای مختلف جامعه است.
او گفت اگر مردم و مسئولان بتوانند با یکدیگر مشارکت و هماهنگی داشته باشند، امکان حل مشکلات و ساختن کشور وجود دارد؛ اما ادامه اختلافات داخلی میتواند توان کشور را برای مواجهه با چالشهای اقتصادی، اجتماعی و خارجی کاهش دهد. گزارش ایسنا و دیگر رسانههای امروز نیز نشان میدهد بخش قابل توجهی از سخنان پزشکیان به رابطه مستقیم میان انسجام اجتماعی و توان اداره کشور اختصاص داشته است.
پزشکیان: برای خدمت به ایران مذهبی و غیرمذهبی تفاوتی ندارند
شاید یکی از خبرسازترین بخشهای سخنان امروز رئیسجمهور، موضع او درباره استفاده از توان افراد با دیدگاههای متفاوت بود.
پزشکیان تأکید کرد سیاست دولت وفاق ملی این است که هر فردی اگر طرح و ایدهای عملی برای حل مسائل کشور دارد، بدون توجه به جناح، دسته یا گروه سیاسی او فرصت ارائه و اجرای پیشنهادش را داشته باشد.
او در همین چارچوب گفت برای خدمت به ایران و آبادانی کشور، تفاوتی ندارد افراد مذهبی باشند یا غیرمذهبی؛ ملاک باید دانایی، توانایی و امکان کمک عملی به حل مشکلات باشد. پزشکیان همچنین از برنامه دولت برای استفاده بیشتر از پیشنهادهای دانشجویان، نوجوانان و جوانان در زمینه حل مسائل و بهبود شیوه حکمرانی سخن گفت.
این بخش از اظهارات را میتوان ادامه همان رویکردی دانست که پزشکیان از آغاز ریاستجمهوری تحت عنوان «دولت وفاق ملی» مطرح کرده است؛ رویکردی که هدف اعلامشده آن کاهش مرزبندیهای سیاسی، قومی و اجتماعی در ساختار اداره کشور است.
وعده پزشکیان درباره آزادیهای اجتماعی و گفتوگو
بخش دیگری از سخنان امروز که میتواند بازتاب گستردهای داشته باشد، به آزادیهای اجتماعی مربوط میشود.
رئیسجمهور در توضیح برنامه دولت برای تحول آموزشی گفت مدرسهسازی نباید صرفاً به احداث ساختمان محدود شود. به گفته او، مجتمعهای آموزشی جدید باید به دانشآموزان مهارتهایی مانند حل مسئله، کار گروهی، مدیریت و گفتوگوی مؤثر آموزش دهند.
پزشکیان در ادامه اعلام کرد دولت «تا جایی که بتواند» بستر شکلگیری آزادیهای اجتماعی و گفتوگو را فراهم خواهد کرد، زیرا به اعتقاد او نمیتوان از طریق پرخاشگری به تعامل و همافزایی رسید.
این اظهارات از منظر سیاسی نیز قابل توجه است. پزشکیان پیشتر نیز در سخنرانیهای مختلف بر حقوق مردم، آزادیهای مشروع و ضرورت شنیدن مطالبات اجتماعی تأکید کرده بود. او در یکی از مواضع پیشین خود گفته بود دولت وظیفه دارد مردم را در تصمیمگیریها مشارکت دهد و نگرانیها و مشکلات آنها را درک کند.
با این حال، تبدیل چنین وعدههایی به سیاست اجرایی، معیار اصلی ارزیابی آنها خواهد بود؛ بهویژه اینکه خود پزشکیان امروز تأکید کرد تغییرات اجتماعی زمانبر هستند.
هشدار رئیسجمهور درباره نارضایتیهای اقتصادی و مسائل اجتماعی
پزشکیان در بخش دیگری از سخنانش تحلیلی امنیتی از وضعیت کشور ارائه کرد. او گفت جنگها تغییر ماهیت دادهاند و به اعتقاد او مخالفان و دشمنان ایران به این نتیجه رسیدهاند که فشار صرفاً نظامی نمیتواند اهداف آنها را محقق کند.
رئیسجمهور مدعی شد فشار اقتصادی، تشدید نارضایتیهای اجتماعی و ایجاد شکاف در داخل جامعه از ابزارهایی است که برای بیثبات کردن ایران مورد استفاده قرار میگیرد. او در نتیجه، حفظ وحدت و انسجام اجتماعی را یکی از اولویتهای دولت دانست.
این بخش از اظهارات پزشکیان را میتوان از دو زاویه بررسی کرد. دولت فشار خارجی را یکی از عوامل موثر بر اقتصاد میداند، اما همزمان رئیسجمهور در همین سخنرانی بر اصلاح روندهای نادرست، افزایش بهرهوری، بالا بردن کارآمدی و استفاده از ظرفیت دانشگاهها تأکید کرد؛ یعنی در روایت دولت، پاسخ به فشار خارجی بدون اصلاح مشکلات داخلی امکانپذیر نیست.
پزشکیان مشخصاً از حکمرانی آب، ناترازیها و محیطزیست به عنوان حوزههایی نام برد که دولت قصد دارد برای حل آنها بیشتر از ظرفیت استادان و دانشجویان استفاده کند.
دفاع دوباره پزشکیان از تفاهمنامه اسلامآباد
مهمترین بخش سیاسی سخنان امروز اما بار دیگر به تفاهمنامهای بازگشت که طی ماههای گذشته محل بحث بوده است.
پزشکیان تأکید کرد تصمیم مربوط به این تفاهمنامه با مشارکت اعضای شورای عالی امنیت ملی، سران قوا، نیروهای نظامی و دیگر بخشهای مسئول اتخاذ شده و اکثریت بر اساس سه اصل «حکمت، عزت و مصلحت» با آن موافقت کردهاند.
او صراحتاً گفت امضای این تفاهمنامه نتیجه ترس یا وادادگی نبوده است و منتقدانی را که چنین برداشتی ارائه میکنند، مورد انتقاد قرار داد.
تفاهمنامه مورد اشاره همان تفاهمنامه اسلامآباد است که پزشکیان در هفتههای گذشته نیز در پاسخ به پرسش خبرنگاران از آن دفاع کرده بود. او در ۱۷ مرداد گفته بود این سند به معنای واگذاری منافع ایران نیست و دولت اجرای آن را بر مبنای رفتار متقابل دنبال میکند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این سند، تفاهمنامه ۱۴ بندی اسلامآباد در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ تنظیم شده و چارچوب آن بر تعهدات متقابل استوار بوده است. این توافق از زمان امضا در داخل ایران نیز با بحث و انتقادهای سیاسی روبهرو شده و دولت بارها ناچار شده درباره فرآیند تصمیمگیری و محتوای آن توضیح دهد.
«پایان جنگ» در فهرست اولویتهای دولت چهاردهم
رئیسجمهور امروز دستیابی به پایان جنگ را نیز در کنار ایجاد وفاق و استفاده از توان متخصصان، از سیاستهای اولویتدار دولت چهاردهم معرفی کرد.
این موضع با سخنان چند روز اخیر او همخوانی دارد. پزشکیان پیشتر گفته بود ادامه وضعیت «نه جنگ و نه صلح» به اقتصاد و سرمایهگذاری آسیب میزند و دولت تلاش میکند با حفظ منافع ملی، مسیر خروج از این وضعیت را پیدا کند.
از این منظر، دفاع امروز او از تفاهمنامه را باید در چارچوب وسیعتری دید: دولت میخواهد همزمان از تصمیم دیپلماتیک خود در برابر منتقدان داخلی دفاع کند و توافق را نه نشانه عقبنشینی، بلکه ابزاری برای کاهش هزینههای ادامه بحران معرفی کند.
این رویکرد البته همچنان موضوع مناقشه سیاسی باقی خواهد ماند؛ منتقدان درباره میزان دستاوردها و تعهدات این مسیر پرسش دارند و دولت نیز استدلال میکند تصمیم در سطح جمعی نهادهای عالی کشور اتخاذ شده است.
جوانان؛ حلقه اتصال آموزش، سیاست و حکمرانی در سخنان پزشکیان
دیدار امروز اگرچه در ظاهر نشستی با نوجوانان و جوانان بود، اما سخنان پزشکیان بسیار فراتر از حوزه جوانان رفت.
او از اصلاح آموزش و مدرسهسازی آغاز کرد، به آزادیهای اجتماعی و ضرورت گفتوگو رسید، درباره شکافهای اجتماعی و فشار اقتصادی هشدار داد و در نهایت از یکی از مهمترین تصمیمهای امنیتی و دیپلماتیک ماههای اخیر دفاع کرد.
در این نشست بیش از ۱۵ نوجوان و جوان نیز مسائل و مطالبات خود را با رئیسجمهور مطرح کردند و پزشکیان وعده داد جلسات دیگری برای بررسی پیشنهادهای آنها برگزار شود. در پایان برنامه نیز رئیسجمهور با خانواده ماکان نصیری دیدار کرد.
پیام اصلی پزشکیان در ۳ شهریور چه بود؟
مجموع اظهارات امروز مسعود پزشکیان یک خط سیاسی نسبتاً روشن را ترسیم میکند: دولت، کاهش شکاف داخلی را بخشی از راهبرد عبور از فشارهای خارجی و مشکلات اقتصادی میداند.
تأکید بر اینکه مذهبی و غیرمذهبی باید در صورت توانایی امکان خدمت داشته باشند، سخن گفتن از آزادیهای اجتماعی، دعوت جوانان به مشارکت در حکمرانی و دفاع از توافقی که مخالفان داخلی آن را نقد کردهاند، همگی در چارچوب همان مفهوم «وفاق» قرار میگیرند.
اما چالش اصلی دولت از این پس نه تکرار این مفهوم، بلکه نشان دادن نتیجه آن در زندگی روزمره مردم است؛ از اقتصاد و ناترازیهای انرژی گرفته تا آزادیهای اجتماعی و کارآمدی نظام اداری.
پزشکیان امروز ۳ شهریور ۱۴۰۵ بار دیگر نشان داد راهبرد اعلامی دولت چهاردهم، ترکیبی از وفاق داخلی و تلاش برای کاهش تنش خارجی است. اکنون پرسش تعیینکننده این است که آیا دولت میتواند این دو هدف را از سطح سخنرانی و توافق سیاسی به نتایج ملموس اقتصادی و اجتماعی تبدیل کند یا خیر.