پیش‌ بینی قیمت دلار ۱۰ شهریور ۱۴۰۵؛ دلار ۲۱۱ هزار تومان را دید / موج جدید گرانی در راه است؟

بازار ارز ایران روز دوشنبه ۹ شهریور را با یک پیام روشن به پایان رساند: ریسک سیاسی دوباره بالاتر از بسیاری از متغیرهای اقتصادی ایستاده است.

دلار که معاملات روز را با افزایش حدود سه هزار تومانی نسبت به آخرین نرخ معاملاتی شنبه در محدوده ۲۰۷ هزار تومان آغاز کرده بود، در ادامه مسیر صعودی خود را حفظ کرد و در مقاطعی وارد کانال ۲۱۱ هزار تومان شد. تجارت‌نیوز قیمت پایان معاملات را در محدوده ۲۰۹ هزار تومان ثبت کرده است.

البته به دلیل غیرمتمرکز بودن بازار آزاد و تفاوت ساعت ثبت قیمت‌ها، اعداد منتشرشده توسط منابع مختلف یکسان نیست. اقتصادنیوز نیز در یکی از آخرین رصدهای دوشنبه، نرخ ۲۱۱ هزار و ۴۸۰ تومان را برای دلار آزاد ثبت کرده است. بنابراین می‌توان گفت دامنه واقعی معاملات روز دوشنبه در ساعات مختلف میان کانال‌های ۲۰۷ تا ۲۱۱ هزار تومان در نوسان بوده است.

قیمت دلار چرا ناگهان تا ۲۱۱ هزار تومان بالا رفت؟

این بار پاسخ را نمی‌توان فقط در نمودارهای بازار ارز پیدا کرد.

تنش نظامی میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر دوباره وارد مرحله عملیاتی شده است. خبرگزاری رویترز گزارش داده نیروهای آمریکایی روز ۳۰ اوت دو پرتابگر ایرانی را در جزیره لارک هدف قرار دادند و ایران نیز در واکنش، حملاتی را علیه پایگاه‌های آمریکا در اردن انجام داد. دونالد ترامپ نیز پس از این تبادل حملات از احتمال پاسخ شدیدتر سخن گفته است.

این تحول برای بازار ارز ایران بسیار مهم است.

هر زمان احتمال گسترش جنگ افزایش پیدا می‌کند، بخشی از صاحبان نقدینگی برای کاهش ریسک کاهش ارزش ریال به سراغ دارایی‌هایی مانند دلار و طلا می‌روند. در واقع بخشی از تقاضایی که در چنین روزهایی ایجاد می‌شود الزاماً مصرفی نیست؛ تقاضای احتیاطی برای حفظ ارزش دارایی است.

همین تغییر رفتار می‌تواند ظرف چند ساعت فشار خرید را بالا ببرد، به‌خصوص در بازاری که معامله‌گران به اخبار سیاسی بسیار حساس شده‌اند.

نفت بالای ۹۰ دلار؛ بازار جهانی هم پیام جنگ را گرفت

واکنش بازار تنها محدود به تهران نبود.

رویترز گزارش داده ازسرگیری درگیری ایران و آمریکا قیمت نفت را بیش از دو درصد افزایش داده و بهای نفت برنت از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است. نگرانی از اختلال دوباره در حمل‌ونقل انرژی در خلیج فارس و تنگه هرمز نیز یکی از دلایل افزایش قیمت عنوان شده است.

این موضوع از دو جهت برای دلار در ایران اهمیت دارد.

افزایش قیمت نفت از یک سو بالقوه می‌تواند درآمد ارزی کشور را افزایش دهد؛ اما در شرایط جنگی، مسئله مهم‌تر امکان صادرات، انتقال پول و سطح تحریم‌هاست. بنابراین بازار آزاد الزاماً افزایش قیمت جهانی نفت را به معنای افزایش فوری عرضه ارز در داخل تلقی نمی‌کند.

در مقابل، تشدید درگیری نظامی تقریباً بلافاصله روی انتظارات معامله‌گران اثر می‌گذارد.

به همین دلیل در شرایط فعلی، بازار بیش از آنکه به قیمت هر بشکه نفت نگاه کند، از خود می‌پرسد: جنگ گسترده‌تر خواهد شد یا نه؟

دلار از ۲۰۰ هزار تومان چگونه به اینجا رسید؟

روند صعودی تنها محصول معاملات دوشنبه نیست.

تجارت‌نیوز گزارش کرده بود دلار در پایان هفته قبل حوالی ۲۰۰ هزار تومان قرار داشت و روز شنبه هفتم شهریور تا محدوده ۲۰۳ هزار تومان بالا رفت. در همان مقطع نیز ابهام سیاسی و نگرانی از آینده روابط ایران و آمریکا از عوامل افزایش تقاضا عنوان شده بود.

بنابراین طی چند روز، بازار از مرز روانی ۲۰۰ هزار تومان عبور کرده و حتی قیمت‌های بالای ۲۱۰ هزار تومان را دیده است.

عبور سریع از یک سطح روانی معمولاً اهمیت زیادی دارد. هرچه دلار زمان بیشتری بالای ۲۰۰ هزار تومان باقی بماند، فعالان اقتصادی بیشتر این محدوده را به‌عنوان یک «کف جدید احتمالی» در محاسبات خود وارد می‌کنند.

اما هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است؛ زیرا بخش بزرگی از جهش اخیر مستقیماً با خبرهای جنگی گره خورده است.

بانک مرکزی وارد میدان شده؛ ۵۰۰ میلیون دلار برای مهار بازار

بانک مرکزی نیز پیش از موج جدید افزایش قیمت تلاش کرده بود عرضه ارز را افزایش دهد.

ایرنا روز پنجم شهریور گزارش داد بانک مرکزی در واکنش به افزایش تقاضای احتیاطی، در گام نخست ۵۰۰ میلیون دلار برای عرضه اسکناس از طریق شبکه بانکی اختصاص داده و اعلام کرده در صورت افزایش تقاضا امکان ادامه و افزایش عرضه وجود دارد.

هدف چنین سیاستی روشن است: اگر متقاضی بتواند بخشی از نیاز واقعی خود را از کانال رسمی تأمین کند، فشار تقاضا بر بازار آزاد کمتر می‌شود.

اما تجربه بازار نشان می‌دهد مداخله ارزی زمانی بیشترین اثر را دارد که همزمان انتظارات نیز آرام شود.

اگر معامله‌گران تصور کنند ریسک جنگ هر ساعت بالاتر می‌رود، حتی افزایش عرضه ارز ممکن است بیشتر نقش کاهش سرعت صعود را بازی کند تا تغییر کامل جهت بازار.

خود گزارش ایرنا نیز تأکید کرده بود اثر مداخله بانک مرکزی به استمرار عرضه، مدیریت تقاضا و کنترل عوامل بنیادی وابسته است و هدف مداخله لزوماً تثبیت دلار روی یک عدد مشخص نیست.

فاصله دلار رسمی و آزاد همچنان قابل توجه است

همزمان با دلار بالای ۲۰۰ هزار تومان در بازار آزاد، قیمت دلار توافقی در شبکه رسمی فاصله زیادی با آن دارد.

بر اساس اعلام تجارت‌نیوز، قیمت فروش دلار توافقی روز دوشنبه به ۱۵۸ هزار و ۹۵۵ تومان و نرخ خرید به ۱۵۷ هزار و ۵۲۴ تومان رسیده است.

یعنی میان قیمت رسمی و نرخ آزاد بیش از ۵۰ هزار تومان فاصله وجود دارد.

وجود چنین شکافی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرچه فاصله دو بازار بیشتر باشد، انگیزه تقاضای سفته‌بازانه، آربیتراژ و تلاش برای دسترسی به ارز ارزان‌تر نیز ممکن است افزایش پیدا کند.

در نتیجه سیاست‌گذار علاوه بر کنترل نوسان بازار آزاد، با مسئله اختلاف نرخ‌ها نیز روبه‌رو است.

پیش‌بینی قیمت دلار سه‌شنبه ۱۰ شهریور؛ کانال ۲۱۰ تثبیت می‌شود؟

مسیر کوتاه‌مدت دلار اکنون بیش از هر زمان دیگری تابع خبر است.

در سناریوی صعودی، اگر تبادل حملات میان ایران و آمریکا ادامه پیدا کند، تهدیدهای جدید مطرح شود یا نگرانی از اختلال در تنگه هرمز افزایش یابد، تقاضای احتیاطی می‌تواند همچنان بالا بماند.

در چنین شرایطی، بازگشت دلار به کانال ۲۱۰ هزار تومان و تلاش برای تثبیت بالای آن دور از انتظار نیست. اگر بازار بتواند چند ساعت یا چند جلسه معاملاتی بالای سقف‌های روز دوشنبه بماند، معامله‌گران ممکن است به دنبال مقاومت‌های بالاتر باشند.

تجارت‌نیوز نیز در پیش‌بینی خود تأکید کرده ادامه درگیری می‌تواند دلار را در کانال ۲۰۹ هزار تومان تثبیت و مسیر حرکت به سمت ۲۱۰ هزار تومان و بالاتر را باز کند.

اما سناریوی دوم کاملاً متفاوت است.

اگر خبر موثقی درباره توقف حملات، آغاز میانجی‌گری جدی یا کاهش تنش منتشر شود، بخشی از تقاضای هیجانی می‌تواند به‌سرعت از بازار خارج شود.

دلار در هفته‌های گذشته نشان داده که نسبت به خبرهای سیاسی هم در مسیر صعود و هم در مسیر نزول واکنش سریع دارد. بنابراین معامله‌گری که صرفاً بر اساس مشاهده عدد ۲۱۱ هزار تومان تصور کند رشد قیمت بدون وقفه ادامه خواهد یافت، بخش مهمی از ریسک فعلی بازار را نادیده گرفته است.

آیا دلار ۲۰۰ هزار تومانی به اقتصاد ایران سرایت می‌کند؟

مسئله مهم‌تر از سود و زیان معامله‌گران، اثر دلار بر قیمت کالاهاست.

بخش بزرگی از مواد اولیه، ماشین‌آلات، قطعات، نهاده‌های تولید و کالاهای وارداتی مستقیم یا غیرمستقیم از نرخ ارز تأثیر می‌گیرند. اگر دلار برای مدت طولانی در محدوده‌های بالای ۲۰۰ هزار تومان تثبیت شود، بنگاه‌ها به تدریج هزینه جایگزینی کالا و مواد اولیه خود را بر مبنای قیمت‌های جدید محاسبه خواهند کرد.

همین اتفاق می‌تواند فشار تازه‌ای بر تورم وارد کند.

از سوی دیگر، اگر افزایش اخیر عمدتاً محصول شوک جنگ باشد و تنش‌ها سریع فروکش کنند، بخشی از جهش نرخ ارز نیز قابلیت اصلاح خواهد داشت.

به همین دلیل برای اقتصاد ایران تفاوت بزرگی میان «دلار ۲۱۰ هزار تومانی برای چند ساعت» و «دلار ۲۱۰ هزار تومانی برای چند ماه» وجود دارد.

بازار ارز فعلاً سیاسی‌تر از اقتصادی شده است

بازار دوشنبه یک پیام مهم داشت: فعلاً هیچ سطح قیمتی را نمی‌توان بدون توجه به تحولات سیاسی تحلیل کرد.

عرضه بانک مرکزی، نرخ رسمی ارز، درآمدهای صادراتی، رشد نقدینگی و تورم همگی در تعیین روند بلندمدت دلار اهمیت دارند؛ اما در کوتاه‌مدت صدای انفجار، بیانیه‌های نظامی و خبرهای مربوط به مذاکره می‌توانند ظرف چند دقیقه مسیر معامله‌گران را عوض کنند.

بنابراین برای قیمت دلار سه‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ دو مرز اهمیت ویژه‌ای دارد: از بالا محدوده ۲۱۰ تا ۲۱۱ هزار تومان و از پایین کانال ۲۰۰ هزار تومان.

تداوم درگیری‌ها شانس تثبیت بازار بالای مرز نخست را بیشتر می‌کند؛ کاهش تنش می‌تواند مسیر اصلاح را باز کند.

در شرایط فعلی یک چیز روشن است: دلار دیگر صرفاً با داده‌های اقتصادی حرکت نمی‌کند؛ بازار ارز ایران دوباره به تابلو لحظه‌ای تحولات نظامی و سیاسی تبدیل شده است.