پیام مهم فرمانده کل سپاه به ارتش؛ «همدلی پدافندی میتواند معادلات دشمن را برهم بزند»
سرلشکر احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سهشنبهشب ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ در پیامی به امیر سرتیپ علیرضا الهامی، فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش، بر یکپارچگی شبکه دفاع هوایی، هماهنگی ارتش و سپاه و توسعه فناوریهای بومی تأکید کرد. اهمیت این پیام فقط به مناسبت روز پدافند هوایی محدود نمیشود؛ این اظهارات در همان روزی منتشر شده که دور تازهای از حملات آمریکا به اهدافی در ایران گزارش شده و بار دیگر مسئله حفاظت از آسمان، زیرساختها و مراکز راهبردی کشور به یکی از اصلیترین موضوعات امنیتی تبدیل شده است. وحیدی میگوید ترکیب شبکهسازی یکپارچه، بهروزرسانی فناوری و اتکا به توان داخلی باید به افزایش بازدارندگی ایران منجر شود.
۲۳:۰۹ - ۱۰ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
سرلشکر احمد وحیدی در پیام خود به مناسبت دهم شهریور، این روز را فرصتی برای پاسداشت نیروهایی دانست که مسئول حفاظت از حریم هوایی ایران هستند.
او خطاب به امیر سرتیپ علیرضا الهامی تأکید کرد آنچه از توانمندیهای پدافند هوایی کشور نمایش داده شده، حاصل اعتماد به ظرفیت متخصصان و نیروهای داخلی است.
خبرگزاری ایرنا که متن پیام را به نقل از سپاهنیوز منتشر کرده، تأیید میکند یکی از اصلیترین محورهای پیام فرمانده کل سپاه، هماهنگی میان پدافند هوایی ارتش و سپاه بوده است.
وحیدی همچنین سه مؤلفه را در کنار یکدیگر قرار داده است: شبکه یکپارچه پدافندی، بهروزرسانی مستمر فناوریها و استفاده از توان دانشبنیان داخلی.
در بخشی از پیام آمده است که این هماهنگی میتواند «معادلات دشمن در عرصه هوایی را بیش از پیش بر هم زند»؛ جملهای که عملاً مهمترین پیام بازدارندگی این بیانیه به شمار میرود.
چرا زمان انتشار این پیام اهمیت دارد؟
پیامهای مناسبتی نظامی معمولاً حاوی ادبیات مربوط به آمادگی و بازدارندگی هستند، اما شرایط زمانی انتشار این پیام آن را از یک تبریک معمولی فراتر میبرد.
رویترز روز سهشنبه اول سپتامبر گزارش داد آمریکا حملات تازهای علیه اهدافی مرتبط با سپاه در اطراف تنگه هرمز انجام داده است. این حملات پس از دور تازهای از درگیریهای مستقیم میان ایران و آمریکا رخ داده و گزارشهایی از انفجار در مناطقی از جنوب ایران نیز منتشر شده است.
از همین منظر، تأکید فرمانده کل سپاه بر پدافند هوایی دقیقاً در زمانی صورت میگیرد که تهدید هوایی دیگر یک سناریوی صرفاً تمرینی یا فرضی نیست.
در چنین فضایی، سامانه پدافند باید همزمان با تهدیدهایی از جنس هواپیما، موشک و پهپاد مواجه شود و علاوه بر سامانههای تسلیحاتی، هماهنگی اطلاعاتی و فرماندهی نیز اهمیت بالایی پیدا میکند.
به همین دلیل استفاده مکرر وحیدی از عبارتهایی مانند «همدلی»، «شبکهسازی یکپارچه» و «بهروزرسانی» را میتوان نشانه تأکید بر همین موضوع دانست.
شبکه یکپارچه پدافند هوایی یعنی چه؟
در ساختار دفاع هوایی ایران، تجهیزات متعلق به یک نیروی واحد نیستند. ارتش و سپاه هر دو مجموعهای از سامانههای راداری و پدافندی در اختیار دارند و مسئله مهم این است که اطلاعات و تصمیمات عملیاتی در قالب یک شبکه هماهنگ شوند.
منابع رسمی ایران پیشتر درباره مراکز عملیات مشترک پدافند هوایی توضیح دادهاند که این ساختارها مسئول فرماندهی و کنترل عملیات مشترک ارتش و سپاه در مناطق مختلف هستند. برای مثال در معرفی مرکز عملیات مشترک شمالغرب کشور اعلام شده بود این مراکز برای هماهنگکردن اقدامات پدافندی دو مجموعه طراحی شدهاند.
اهمیت چنین شبکهای در زمان حملات گسترده بیشتر میشود.
یک سامانه ممکن است هدف را کشف کند، سامانه دیگری آن را رهگیری کند و یک واحد متفاوت مسئول درگیری با آن شود. هرچه تبادل داده و فرماندهی سریعتر باشد، احتمال واکنش مؤثر نیز افزایش پیدا میکند.
این همان مفهومی است که در ادبیات نظامی تحت عنوان دفاع شبکهای و چندلایه مورد توجه قرار میگیرد.
تأکید ویژه وحیدی بر فناوری داخلی
بخش دیگری از پیام فرمانده کل سپاه مستقیماً به فناوری مربوط میشود.
او از اعتماد به متخصصان جوان و ظرفیتهای دانشبنیان سخن گفته و خواستار ادامه بهروزرسانی فناوریهای پدافندی شده است.
ایران طی سالهای گذشته توسعه مجموعهای از سامانههای برد کوتاه، متوسط و بلند را اعلام کرده و ساختار پدافندی خود را بر ترکیبی از تجهیزات داخلی و خارجی بنا کرده است.
گزارشهای پیشین درباره شبکه پدافند ایران نیز به استفاده همزمان از چند سطح سامانه و رادار برای پوشش تهدیدهای مختلف اشاره کردهاند. این منابع تأکید داشتهاند که فلسفه دفاع چندلایه این است که حفاظت از مراکز حساس تنها بر عهده یک نوع سامانه قرار نگیرد.
البته مشخصات و ادعاهای مربوط به عملکرد سامانههای نظامی را نمیتوان صرفاً بر پایه اظهارات رسمی طرفهای درگیر مستقلاً ارزیابی کرد؛ اما آنچه روشن است، توسعه پدافند هوایی طی سالهای اخیر به یکی از محورهای ثابت سرمایهگذاری نظامی ایران تبدیل شده است.
علیرضا الهامی؛ مخاطب پیام فرمانده کل سپاه
پیام وحیدی خطاب به امیر سرتیپ علیرضا الهامی نوشته شده که فرماندهی نیروی پدافند هوایی ارتش را بر عهده دارد.
الهامی پس از تغییرات فرماندهی در اواخر سال ۲۰۲۵ در این سمت قرار گرفت. گزارشهای منتشرشده در آن زمان انتصاب او به فرماندهی نیروی پدافند هوایی ارتش را تأیید کردند.
بنابراین پیام فرمانده کل سپاه را میتوان علاوه بر مناسبت دهم شهریور، نوعی تأکید دوباره بر رابطه سازمانی میان دو بخش اصلی پدافند کشور دانست.
در ساختار نظامی ایران، رقابت سازمانی میان ارتش و سپاه همواره موضوع بحث بوده، اما در حوزه پدافند هوایی، ساختار رسمی بر همکاری و فرماندهی مشترک تأکید دارد.
وحیدی نیز در پیام خود دقیقاً همین مؤلفه را برجسته کرده و از «هماهنگی و همدلی کمنظیر» دو نیرو سخن گفته است.
بازدارندگی؛ کلمه کلیدی پیام وحیدی
مهمترین مفهوم راهبردی این پیام شاید «بازدارندگی» باشد.
بازدارندگی نظامی صرفاً به معنای داشتن سلاح بیشتر نیست. هدف اصلی این است که طرف مقابل به این نتیجه برسد هزینه حمله از منفعت احتمالی آن بیشتر خواهد بود.
در حوزه دفاع هوایی، این مفهوم میتواند به معنای دشوارتر کردن برنامهریزی حمله، افزایش هزینه استفاده از هواپیماها و موشکها و کاهش اطمینان مهاجم از دستیابی به اهداف باشد.
وحیدی نیز صریحاً گفته است یکپارچگی و توسعه توان پدافندی باید «بازدارندگی اطمینانبخش» برای کشور ایجاد کند.
همزمانی این عبارت با دور تازه حملات آمریکا اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا اکنون میزان واقعی بازدارندگی نه در رزمایش، بلکه در شرایط عملیاتی مورد آزمون قرار میگیرد.
تجربه درگیریهای اخیر چه چیزی را تغییر داده است؟
جنگهای چند سال اخیر در نقاط مختلف جهان اهمیت پدافند هوایی را به شکل محسوسی افزایش دادهاند.
استفاده گسترده از پهپادهای ارزان، موشکهای کروز، موشکهای بالستیک و ترکیب حملات همزمان باعث شده مسئله فقط «ساقطکردن یک هواپیما» نباشد.
چالش اصلی، تشخیص تعداد زیادی هدف، اولویتبندی آنها و مدیریت ذخیره مهمات و سامانهها در حملات طولانی است.
در همین هفته، رویترز درباره استفاده عملیاتی از سامانههای پدافندی در عربستان برای مقابله با موج پهپادها گزارش داده بود؛ نشانهای از اینکه دفاع هوایی اکنون در سراسر منطقه به بخش اصلی محاسبات امنیتی تبدیل شده است.
به همین دلیل تأکید پیام وحیدی بر «بهروزرسانی مستمر فناوری» را نیز میتوان در همین چهارچوب تحلیل کرد. فناوری دفاع هوایی نمیتواند ثابت بماند، زیرا نوع تهدید و روشهای عبور از سامانههای دفاعی نیز دائماً تغییر میکند.
پیامی که فقط تبریک روز پدافند نبود
در ظاهر، پیام احمد وحیدی به علیرضا الهامی به مناسبت روز پدافند هوایی منتشر شده است؛ اما محتوای آن بهوضوح فراتر از یک پیام تشریفاتی میرود.
سه محور اصلی در متن دیده میشود: همکاری ارتش و سپاه، یکپارچهسازی شبکه دفاع هوایی و تسریع توسعه فناوری داخلی.
این سه موضوع در شرایط عادی نیز برای ساختار دفاعی ایران اهمیت دارند، اما در روزی که گزارشها از حملات تازه آمریکا و افزایش دوباره تنشهای نظامی حکایت میکنند، معنای متفاوتی پیدا میکنند.
وحیدی در پایان پیام خود همچنین یاد نیروهای پدافندی کشتهشده در درگیریهای اخیر را گرامی داشته و بر افزایش هماهنگی میان مجموعه نیروهای مسلح تأکید کرده است.
بنابراین پیام ۱۰ شهریور را میتوان یک سیگنال روشن از اولویت فعلی فرماندهی نظامی ایران دانست: در شرایطی که تهدید هوایی دوباره در مرکز درگیری قرار گرفته، تهران میخواهد انسجام شبکه پدافندی و سرعت نوسازی آن را بهعنوان یکی از ستونهای اصلی بازدارندگی خود معرفی کند.
آزمون واقعی این راهبرد نیز نه در متن پیامها، بلکه در نحوه عملکرد شبکه دفاع هوایی در برابر تهدیدهای پیچیده و مداوم روزهای آینده مشخص خواهد شد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
