قیمت کالاهای اساسی امروز ۱۲ شهریور ۱۴۰۵؛ مرغ ۲۸۵ هزار، گوشت ۱.۷۹ میلیون / سفره خانوار چقدر گران شد؟

بر اساس تازه‌ترین رصد انجام‌شده، قیمت بخشی از کالاهای مهم در میادین و بازار به این شرح است:

این قیمت‌ها یک ویژگی مشترک دارند: فاصله کف و سقف در بسیاری از گروه‌ها بسیار زیاد شده است. برند، نوع بسته‌بندی، کیفیت، محل فروش و عرضه در میدان یا فروشگاه آزاد می‌تواند رقم پرداختی خانوار را به‌شدت تغییر دهد.

مرغ ۲۸۵ هزار تومان است یا ۳۳۰ و ۳۶۰ هزار تومان؟

مهم‌ترین ابهام جدول امروز مربوط به مرغ است.

در بعضی بازنشرهای خبر، در متن رقم ۳۳۰ هزار تومان نوشته شده، در حالی که همان خبر در تیتر و جدول قیمت مرغ بسته‌بندی یک کیلوگرمی را ۲۸۵ هزار تومان اعلام می‌کند. نرخنامه رسمی سازمان مدیریت میادین تهران در ۱۱ شهریور نیز مرغ کامل تازه بسته‌بندی کیسه‌ای را کیلویی ۲۸۵ هزار تومان ثبت کرده است.

اما این پایان ماجرا نیست.

مهدی یوسف‌خانی، دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور، امروز از کاهش قیمت مرغ در بازار به حدود ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان خبر داده و دلیل آن را بهبود جوجه‌ریزی و افزایش عرضه دانسته است.

بنابراین سه عدد را نباید جایگزین یکدیگر کرد.

۲۸۵ هزار تومان نرخ مرغ کامل در شبکه میادین است، در حالی که خرده‌فروشی آزاد می‌تواند قیمت بالاتری داشته باشد. عدد ۳۳۰ هزار تومان در متن اولیه نیز با نرخنامه میادین سازگار نیست و بدون ذکر نوع بازار نباید به عنوان «قیمت قطعی مرغ» منتشر شود.

تخم‌مرغ ۲۴۵ تا ۴۸۵ هزار تومان؛ اختلاف قیمت از کجاست؟

دامنه قیمت تخم‌مرغ حتی عجیب‌تر به نظر می‌رسد.

نرخنامه سازمان میادین در ۱۰ شهریور برای شانه ۳۰ عددی غیربسته‌بندی ۲۴۵ هزار تومان تعیین کرده، در حالی که محصول بسته‌بندی در شانه خمیری ۴۸۰ هزار تومان و شانه خمیری درب‌دار ۴۸۵ هزار تومان عرضه می‌شود.

یعنی صرفاً عبارت «یک شانه تخم‌مرغ» دیگر برای مقایسه قیمت کافی نیست.

وزن، اندازه تخم‌مرغ، بسته‌بندی و نحوه عرضه باید مشخص باشد. نکته جالب اینکه اتحادیه مرغداران میهن همزمان از مازاد تولید و عرضه تخم‌مرغ درب مرغداری پایین‌تر از هزینه تمام‌شده خبر داده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد قیمت بالای برخی بسته‌ها الزاماً ناشی از کمبود محصول نیست.

در نتیجه ممکن است تولیدکننده از قیمت ناراضی باشد و مصرف‌کننده نیز همچنان محصول را گران بداند؛ فاصله‌ای که اهمیت هزینه بسته‌بندی و زنجیره توزیع را بیشتر می‌کند.

گوشت قرمز؛ ورود به کانال یک و نیم تا دو میلیون تومان

سنگین‌ترین ارقام جدول مربوط به گوشت قرمز است.

راسته گوساله بدون استخوان به یک میلیون و ۷۹۰ هزار تومان و شقه کامل گوسفندی به یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان برای هر کیلو رسیده است. دنبه نیز ۹۹۰ هزار تومان قیمت دارد.

این اعداد نشان می‌دهد حتی خرید چند کیلو گوشت قرمز می‌تواند بخش بزرگی از بودجه غذایی ماهانه یک خانوار را مصرف کند.

برای مثال، خرید فقط دو کیلو راسته گوساله حدود ۳ میلیون و ۵۸۰ هزار تومان هزینه دارد؛ این عدد بدون در نظر گرفتن برنج، روغن، لبنیات، مرغ، تخم‌مرغ، میوه و سایر نیازهای خانوار است.

به همین دلیل مسئله بازار گوشت دیگر صرفاً «قیمت هر کیلو» نیست؛ کاهش مقدار خرید خانوار و جایگزینی با منابع پروتئینی ارزان‌تر نیز به بخشی از رفتار مصرف‌کنندگان تبدیل می‌شود.

برنج ایرانی ۳۲۵ تا ۴۴۰ هزار تومان؛ خارجی هنوز ارزان‌تر است

قیمت برنج ایرانی در این رصد بین ۳۲۵ تا ۴۴۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام شده، در حالی که برنج خارجی در محدوده ۱۳۹ تا ۲۱۵ هزار تومان قرار دارد.

با فرض قیمت میانی حدود ۳۸۲ هزار تومان، خرید یک کیسه پنج کیلویی برنج ایرانی نزدیک یک میلیون و ۹۱۰ هزار تومان هزینه خواهد داشت.

این اختلاف باعث شده برنج وارداتی همچنان برای خانوارهای حساس به قیمت نقش جایگزین داشته باشد؛ هرچند خود برنج خارجی نیز نسبت به سال گذشته افزایش شدیدی را تجربه کرده است.

داده‌های منتشرشده بر اساس آمار مرداد نشان می‌دهد متوسط قیمت برنج خارجی نسبت به مرداد سال قبل حدود ۲۰۱ درصد و برنج ایرانی حدود ۸۰ درصد افزایش داشته است. در عین حال برنج ایرانی در مرداد نسبت به تیر اندکی کاهش قیمت ثبت کرده بود.

این همان تفاوت مهم میان «کاهش ماهانه» و «ارزان شدن» است: کالا ممکن است نسبت به ماه قبل چند درصد عقب‌نشینی کند، اما همچنان بسیار گران‌تر از یک سال قبل باشد.

روغن؛ یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های سفره

قیمت روغن سرخ‌کردنی ۸۱۰ گرمی بین ۳۰۹ تا ۵۵۸ هزار تومان و روغن مخصوص پخت‌وپز در همین وزن بین ۳۳۵ تا ۵۲۰ هزار تومان اعلام شده است.

این گستره قیمتی بالا نشان‌دهنده تفاوت برند و نوع محصول است، اما مسئله اصلی روند یک‌ساله است.

بر اساس بررسی داده‌های رسمی، روغن مایع در مرداد ۱۴۰۵ نسبت به مرداد سال گذشته حدود ۳۴۰ درصد افزایش قیمت داشته است. گزارش دیگری که نقطه شروع آن شهریور ۱۴۰۴ است، رشد نزدیک ۳۳۷ درصدی را نشان می‌دهد؛ اختلاف جزئی دو عدد ناشی از تفاوت ماه مبنای مقایسه است، نه تناقض در اصل روند.

بنابراین روغن یکی از روشن‌ترین نمونه‌های کالایی است که شاید امروز افزایش روزانه نداشته باشد، اما قیمت فعلی آن حاصل یک جهش بسیار بزرگ قبلی است.

سفره خانوار چقدر گران شده است؟

برای درک ابعاد قیمت‌ها می‌توان یک محاسبه ساده ــ و نه یک «سبد رسمی خانوار» ــ انجام داد.

اگر یک خانوار فقط یک کیلو مرغ میدان، یک کیلو راسته گوساله، یک کیلو شقه گوسفندی، یک شانه تخم‌مرغ با قیمت میانی، پنج کیلو برنج ایرانی با نرخ میانی و یک بطری روغن با قیمت متوسط تهیه کند، هزینه همین چند قلم حدود ۶.۳ میلیون تومان می‌شود.

در این محاسبه هنوز شیر، پنیر، ماست، چای، حبوبات، نان، میوه، سبزیجات و سایر اقلام روزمره وارد نشده‌اند.

به همین دلیل حتی ثبات اسمی قیمت در یک هفته الزاماً به معنای بهبود قدرت خرید نیست.

آمار مرداد نیز عمق مسئله را نشان می‌دهد. در مقایسه نقطه‌به‌نقطه، افزایش قیمت مرغ حدود ۱۷۶ درصد، تخم‌مرغ حدود ۲۹۳ درصد، روغن مایع حدود ۳۴۰ درصد، برنج خارجی ۲۰۱ درصد و برنج ایرانی حدود ۸۰ درصد گزارش شده است.

دلار ۲۲۰ هزار تومانی چه اثری روی غذای مردم دارد؟

ریسک جدید بازار مواد غذایی، دوباره نرخ ارز است.

دلار آزاد امروز ۱۲ شهریور در گزارش‌های مختلف در محدوده حدود ۲۲۰ تا ۲۲۱.۵ هزار تومان قرار گرفته و نسبت به روز قبل افزایش داشته است.

اثر دلار روی همه کالاهای غذایی فوری و یکسان نیست.

گوشت یا مرغ داخلی مستقیماً با نرخ لحظه‌ای دلار قیمت‌گذاری نمی‌شوند، اما نهاده‌های دامی، مکمل‌ها، ماشین‌آلات، دارو، بسته‌بندی و هزینه‌های حمل می‌توانند از ارز تأثیر بگیرند. اثر نرخ ارز روی برنج وارداتی، روغن و چای خارجی حتی مستقیم‌تر است.

بنابراین اگر جهش ارز پایدار بماند، بخشی از کاهش‌های اخیر عرضه ممکن است در هفته‌های آینده با افزایش هزینه جایگزینی کالا خنثی شود.

قیمت‌ها پایین می‌آید یا بازار فقط در سطح جدید ثابت می‌شود؟

برای مرغ و تخم‌مرغ، نشانه‌های عرضه فعلاً مثبت‌تر است.

فعالان بازار مرغ از افزایش عرضه و کاهش قیمت خبر می‌دهند و تولیدکنندگان تخم‌مرغ حتی از مازاد محصول صحبت می‌کنند. این دو عامل می‌توانند جلوی موج تازه افزایش قیمت را بگیرند.

اما در کالاهایی مانند روغن، برنج خارجی و چای، نرخ ارز و هزینه واردات همچنان ریسک مهمی است.

در گوشت قرمز نیز رسیدن قیمت به بالای ۱.۵ میلیون تومان نشان می‌دهد حتی ثبات فعلی روی سطحی اتفاق افتاده که برای بخش بزرگی از خانوارها بسیار سنگین است.

بنابراین مهم‌ترین پیام رصد بازار ۱۲ شهریور این نیست که همه کالاها دوباره گران شده‌اند؛ بلکه این است که سفره خانوار روی یک سکوی قیمتی بسیار بلند ایستاده است. مرغ در میادین ۲۸۵ هزار تومان شده و تخم‌مرغ ارزان‌تر هم پیدا می‌شود، اما گوشت یک‌ونیم تا نزدیک دو میلیون تومان، برنج ایرانی تا ۴۴۰ هزار تومان و روغن بالای نیم میلیون تومان نشان می‌دهد «ثبات بازار» با «ارزان بودن بازار» دو مفهوم کاملاً متفاوت هستند.

اگر عرضه مرغ و تخم‌مرغ ادامه پیدا کند، این دو قلم ظرفیت کاهش بیشتری دارند؛ اما برای اینکه کل سبد غذایی ارزان شود، کنترل هزینه نهاده‌ها، ارز، واردات و زنجیره توزیع اهمیت بیشتری از کاهش مقطعی قیمت یک یا دو محصول خواهد داشت.