نفت از اوج عقب نشست؛ برنت ۹۵ دلاری بین هرمز و جهش صادرات عراق | نفت ۱۰۰ دلاری منتفی شد؟

در معاملات پنجشنبه، نفت برنت پس از صعودهای روزهای قبل وارد محدوده منفی شد.

رویترز در یکی از به‌روزرسانی‌های امروز قیمت برنت را ۹۵ دلار و ۷ سنت با کاهش ۵۶ سنتی و نفت WTI را ۹۰ دلار و ۵۱ سنت با کاهش ۵۰ سنتی گزارش کرد. در بخش دیگری از معاملات، برنت حتی تا حدود ۹۴.۵۷ دلار نیز عقب نشست.

بنابراین ارقام ۹۵.۰۴ دلار برای برنت و ۹۰.۶۳ دلار برای WTI که در ساعات دیگری از بازار ثبت شده‌اند، با دامنه نوسان امروز سازگارند.

نکته مهم این است که این اولین کاهش هر دو شاخص پس از سه جلسه صعود متوالی محسوب می‌شود. چهارشنبه برنت با حدود یک درصد رشد در ۹۵.۶۳ دلار و WTI در ۹۱.۰۱ دلار بسته شده بودند و هر دو به بالاترین سطح خود از ۲۴ ژوئیه رسیدند.

چرا با وجود جنگ، قیمت نفت امروز پایین آمد؟

در نگاه اول کاهش قیمت نفت در شرایط تشدید درگیری نظامی عجیب به نظر می‌رسد.

اما بازار نفت فقط به خطر جنگ قیمت نمی‌دهد؛ معامله‌گران همزمان می‌پرسند این جنگ واقعاً چند بشکه نفت را از بازار حذف کرده و چه مقدار عرضه جایگزین وارد بازار شده است.

در روزهای گذشته حملات تازه آمریکا به اهدافی در ایران و پاسخ ایران، نگرانی درباره امنیت عرضه خاورمیانه را تشدید کرد. همین موضوع روز چهارشنبه قیمت نفت را بالا برد. با این حال بازار امروز نشانه‌هایی را می‌بیند که بخشی از نفت منطقه همچنان راه خود را به بازار جهانی پیدا می‌کند.

در کنار آن، اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر اینکه دور تازه عملیات آمریکا علیه ایران قرار نیست برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، می‌تواند بخشی از «صرف ریسک جنگ» را کاهش داده باشد؛ هرچند او همزمان احتمال حملات بیشتر را نیز منتفی نکرده است.

بنابراین بازار فعلاً بین دو نیروی مخالف گرفتار شده است: خطر اختلال شدید در هرمز از یک طرف و نشانه‌های عرضه جایگزین و احتمال محدود ماندن دور تازه درگیری از طرف دیگر.

تنگه هرمز هنوز عادی نشده؛ ۴ کشتی یا ۶ کشتی؟

اینجا یک تفکیک زمانی ضروری است.

طبق داده‌های اولیه شرکت ردیابی کشتی Kpler، در سه‌شنبه فقط چهار کشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۳ کشتی بود. یعنی تعداد تردد ثبت‌شده تقریباً ۶۹ درصد کمتر از میانگین بوده است.

اما گزارش جدیدتر رویترز برای چهارشنبه از عبور شش کشتی کالایی خبر می‌دهد.

حتی عدد شش نیز به معنای بازگشت شرایط عادی نیست.

اگر همان میانگین تقریبی ۱۳ کشتی را مبنا قرار دهیم، ترافیک چهارشنبه هنوز بیش از ۵۰ درصد پایین‌تر از سطح اخیر بوده است.

البته داده‌های ردیابی کامل نیستند؛ برخی کشتی‌ها در مسیر فرستنده موقعیت خود را خاموش می‌کنند و بعداً ممکن است ارقام Kpler اصلاح شود.

پس نتیجه اصلی تغییر نمی‌کند: هرمز باز است، اما به‌شدت محدودتر از حالت عادی فعالیت می‌کند.

چرا هرمز برای نفت ۱۰۰ دلاری تعیین‌کننده است؟

پیش از آغاز بحران، حدود یک‌پنجم نفت جهان از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کرد. به همین دلیل حتی احتمال بسته شدن یا اختلال گسترده در این مسیر می‌تواند چندین دلار «حق بیمه ژئوپلیتیک» به قیمت هر بشکه نفت اضافه کند.

مسئله فقط نفت خام نیست.

اختلال در هرمز جریان LNG قطر و امارات را نیز دشوار کرده و حتی باعث شده برخی محموله‌های گاز مایع با عملیات کم‌سابقه انتقال کشتی‌به‌کشتی در بیرون تنگه جابه‌جا شوند. قیمت LNG آسیا نیز در نتیجه بحران جهش کرده است.

بنابراین برای رسیدن برنت به ۱۰۰ دلار، مهم‌ترین متغیر همچنان هرمز است.

اگر تردد دوباره کاهش شدید پیدا کند یا به تأسیسات نفتی و مسیرهای صادراتی آسیب تازه‌ای وارد شود، فاصله حدود پنج‌دلاری برنت با ۱۰۰ دلار می‌تواند سریع طی شود.

اما اگر جریان کشتی‌ها تدریجاً بیشتر شود، صعود نفت سخت‌تر خواهد شد.

عراق ناگهان یک میلیون بشکه به صادراتش اضافه کرد

مهم‌ترین خبر سمت عرضه از عراق آمده است.

دو مقام انرژی عراق به رویترز گفته‌اند صادرات نفت این کشور از حدود ۱.۳۵ میلیون بشکه در روز در ژوئیه به ۲.۳۴ میلیون بشکه در روز در اوت رسیده است.

این یعنی صادرات عراق در یک ماه حدود ۹۹۰ هزار بشکه در روز بیشتر شده؛ افزایش تقریبی ۷۳ درصدی.

برای بازاری که هر یک میلیون بشکه تغییر عرضه می‌تواند اثر بزرگی روی قیمت داشته باشد، این رقم کوچک نیست.

با این حال عراق هنوز به وضعیت قبل از جنگ بازنگشته است. صادرات این کشور پیش از بحران بیش از ۳.۳ میلیون بشکه در روز بود؛ بنابراین حتی رقم ۲.۳۴ میلیون بشکه‌ای اوت حدود ۲۹ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است.

پس افزایش صادرات عراق بخشی از کمبود را جبران می‌کند، نه همه آن را.

راز جهش صادرات عراق؛ نفت با تخفیف ۳۰ دلاری

عراق برای بازگرداندن مشتریان مجبور شده مشوق بسیار بزرگی ارائه دهد.

شرکت دولتی بازاریابی نفت عراق، SOMO، نفت خود را با تخفیف‌هایی حدود ۲۵ تا ۳۰ دلار در هر بشکه عرضه کرده است. همین نرخ‌های جذاب باعث بازگشت خریداران بزرگی از چین و هند شده است.

پتروچاینا در ژوئیه و اوت حدود شش میلیون بشکه نفت عراق دریافت کرده و Reliance هند نیز چهار میلیون بشکه خریده است. پالایشگاه‌های چینی برای محموله‌های سپتامبر نیز بیش از ۱۶ میلیون بشکه خرید انجام داده‌اند.

البته نفت ارزان عراق یک هزینه پنهان دارد: حمل‌ونقل.

ریسک عبور از خلیج فارس نرخ کرایه نفتکش‌ها را به شکل کم‌سابقه‌ای بالا برده است. رویترز ماه گذشته گزارش داد Reliance برای اجاره یک نفتکش غول‌پیکر جهت حمل دو میلیون بشکه نفت عراق، حدود ۲۳ تا ۲۵ میلیون دلار پرداخت کرده؛ رقمی حدود ۱۲ برابر نرخ معیار حمل.

بنابراین بخشی از تخفیف ۲۵ تا ۳۰ دلاری عراق در عمل توسط هزینه بالای بیمه و حمل‌ونقل خورده می‌شود.

ایران چرا اجازه عبور نفت عراق را می‌دهد؟

یکی از عوامل کلیدی افزایش صادرات عراق، امکان عبور برخی کشتی‌های این کشور از تنگه هرمز است.

رویترز گزارش داده موافقت ایران با عبور بعضی نفتکش‌های عراقی، بغداد را در موقعیت متفاوتی نسبت به سایر تولیدکنندگان خلیج فارس قرار داده و خریداران را برای برداشتن محموله‌های بیشتر تشویق کرده است.

از منظر اقتصادی، این اتفاق اهمیت زیادی دارد.

بازار نفت معمولاً منطقه خلیج فارس را یک مجموعه عرضه به هم پیوسته می‌بیند؛ اما شرایط فعلی باعث شده ریسک عبور برای تمام صادرکنندگان یکسان نباشد.

اگر عراق بتواند در سپتامبر نیز صادرات خود را بالاتر ببرد، بخشی از کمبود نفت ناشی از اختلال صادرات ایران و سایر تولیدکنندگان جبران خواهد شد.

ذخایر آمریکا برخلاف افت قیمت، سیگنال صعودی می‌دهند

در سوی دیگر بازار یک عامل کاملاً صعودی وجود دارد: کاهش ذخایر نفت آمریکا.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۸ اوت ۴.۵ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۴۲۴.۵ میلیون بشکه رسیده است. تحلیلگران تنها انتظار کاهش ۱.۱ میلیون بشکه‌ای داشتند.

یعنی افت ذخایر تقریباً چهار برابر پیش‌بینی بازار بوده است.

ظرفیت استفاده پالایشگاه‌ها نیز به ۹۸ درصد رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ است و صادرات نفت خام آمریکا حدود ۶۹۱ هزار بشکه در روز افزایش یافت و به ۴.۵ میلیون بشکه در روز رسید.

در شرایط معمول، چنین گزارشی می‌توانست قیمت نفت را بالا ببرد.

اینکه نفت امروز با وجود افت سنگین ذخایر آمریکا کاهش یافته، نشان می‌دهد معامله‌گران فعلاً بیش از داده‌های موجودی، در حال ارزیابی عرضه خاورمیانه و آینده درگیری هستند.

نشست اوپک‌پلاس؛ یک ریسک دیگر برای یکشنبه

بازار نفت یک رویداد مهم دیگر را نیز پیش رو دارد.

اعضای اصلی اوپک‌پلاس یکشنبه جلسه دارند و منابع رویترز می‌گویند انتظار می‌رود سیاست تولید برای ماه اکتبر بدون تغییر باقی بماند.

این گروه مرحله بازگرداندن کاهش عرضه ۱.۶۵ میلیون بشکه‌ای را تکمیل کرده و اکنون بیشتر روی سهمیه‌ها و ظرفیت‌های تولید سال ۲۰۲۷ تمرکز دارد.

با این حال وزن اوپک‌پلاس در تعیین قیمت کوتاه‌مدت نسبت به گذشته کاهش یافته است؛ زیرا اختلال جنگ اجازه نمی‌دهد افزایش سهمیه روی کاغذ الزاماً به همان میزان بشکه واقعی در بازار تبدیل شود.

برای همین، خبر هرمز در شرایط فعلی می‌تواند بسیار سریع‌تر از تصمیم اوپک‌پلاس قیمت نفت را جابه‌جا کند.

نفت ۱۰۰ دلاری هنوز روی میز است؟

برنت در محدوده ۹۵ دلار تنها حدود پنج درصد با مرز ۱۰۰ دلار فاصله دارد.

بنابراین از نظر عددی رسیدن به ۱۰۰ دلار دشوار نیست.

اما برای تثبیت بالای این سطح، بازار احتمالاً به یک شوک تازه نیاز دارد؛ مثلاً کاهش شدیدتر تردد از هرمز، حمله به زیرساخت انرژی، اختلال بیشتر صادرات عراق یا سایر کشورهای خلیج فارس یا تشدید درگیری ایران و آمریکا.

سناریوی مخالف نیز کاملاً جدی است.

اگر صادرات عراق در سپتامبر باز هم افزایش پیدا کند، عبور کشتی‌ها از هرمز بیشتر شود و دور تازه درگیری نظامی محدود بماند، عرضه بیشتر می‌تواند اجازه ندهد برنت مدت زیادی بالای ۱۰۰ دلار بماند.

به همین دلیل، ۹۵ دلار فعلاً نقطه تعادل شکننده بازار است.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ نبرد میان هرمز و بشکه‌های ارزان عراق

بازار امروز نمونه روشنی از دو نیروی متضاد است.

از یک طرف، تردد هرمز هنوز تقریباً نصف یا کمتر از سطح معمول است، جنگ ادامه دارد، ذخایر نفت آمریکا ۴.۵ میلیون بشکه کاهش یافته و خطر اختلال بزرگ‌تر عرضه همچنان جدی است. این عوامل از قیمت‌های بالا حمایت می‌کنند.

از طرف دیگر، عراق تقریباً یک میلیون بشکه در روز به صادرات خود اضافه کرده، تخفیف‌های ۲۵ تا ۳۰ دلاری مشتریان آسیایی را جذب کرده و احتمال افزایش بیشتر صادرات در سپتامبر وجود دارد. اوپک‌پلاس نیز فعلاً در آستانه ایجاد محدودیت تازه در عرضه نیست.

به همین دلیل کاهش امروز برنت از محدوده ۹۵.۶ دلار به حوالی ۹۵ دلار لزوماً به معنای پایان موج صعودی نفت نیست؛ همان‌طور که رشد روزهای گذشته هم تضمینی برای نفت ۱۰۰ دلاری نبود.

سه عدد مسیر بعدی نفت را تعیین می‌کنند: تعداد کشتی‌های عبوری از هرمز، صادرات سپتامبر عراق و مرز روانی ۱۰۰ دلار برای برنت.

اگر هرمز دوباره محدودتر شود، ۱۰۰ دلار می‌تواند خیلی سریع در دسترس قرار گیرد. اگر عراق بتواند بشکه‌های بیشتری را با تخفیف وارد بازار کند و تردد خلیج فارس بهبود یابد، همین ۹۵ دلار ممکن است فعلاً سقف موج جدید نفت باقی بماند.