حمله تند حسن کریمی به گرشاسبی؛ واقعاً چه کسی آزادی را برای فینال پرسپولیس و کاشیما آماده کرد؟

حسن کریمی در اظهارات تازه خود به صحبت‌های حمیدرضا گرشاسبی درباره آماده‌سازی ورزشگاه آزادی برای دیدار برگشت فینال لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۸ واکنش نشان داده و روایت مدیرعامل وقت پرسپولیس را به‌شدت زیر سؤال برده است.

به گفته کریمی، کمتر از ۴۰ روز تا مسابقه باقی مانده بود که مهدی تاج، رئیس وقت فدراسیون فوتبال، در نامه‌ای به مسعود سلطانی‌فر وزیر وقت ورزش اعلام کرد ورزشگاه آزادی با ایرادهای متعددی از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا روبه‌روست و در صورت برطرف نشدن آنها، خطر از دست رفتن میزبانی وجود دارد.

کریمی می‌گوید ابتدا ارزیابی کرده بود انجام کامل این کار دست‌کم شش ماه زمان نیاز دارد، اما پس از دستور وزیر ورزش، پروژه با استفاده همزمان از حدود ۵۰ پیمانکار وارد مرحله اجرایی شد و مجموعه تحت مدیریت او تقریباً شبانه‌روزی کار کرد تا ورزشگاه یک روز مانده به مسابقه آماده تحویل شود.

او در بخش جنجالی صحبت‌هایش مستقیماً گرشاسبی را خطاب قرار داده و ادعای حضور نیروهایی از سوی مدیرعامل وقت پرسپولیس را رد کرده است. کریمی حتی با لحنی بسیار تند گفته که «دروغ گفتن هم حد و اندازه دارد» و تأکید کرده اسناد هزینه‌ها و تغییرات انجام‌شده در ورزشگاه همچنان موجود است.

۳۷ ایراد AFC یا ۱۴ بند؟ یک نکته مهم در اسناد سال ۱۳۹۷

یکی از بخش‌های قابل توجه صحبت‌های جدید کریمی، اشاره به ۳۷ ایراد AFC است. اما بررسی گزارش‌های منتشرشده در همان روزهای سال ۱۳۹۷ تصویر کمی پیچیده‌تر ارائه می‌دهد.

فرهاد نیکوخصال، مدیر وقت مجموعه ورزشی آزادی، روز ۱۷ مهر ۱۳۹۷ در گفت‌وگو با مهر گفته بود اخبار مربوط به «۲۰۰ ایراد» صحیح نیست و در نامه فدراسیون فوتبال به وزیر ورزش، ۱۴ بند اصلی درباره مشکلات ورزشگاه ذکر شده است. او گفته بود بخش قابل توجهی از این موارد به تماشاگران، نحوه ورود و خروج و استقرار آنها مربوط می‌شد.

این تفاوت الزاماً به معنی تناقض قطعی نیست؛ ممکن است ۳۷ مورد جزئی در قالب ۱۴ محور اصلی طبقه‌بندی شده باشند. با این حال، بدون انتشار نامه اصلی AFC نمی‌توان با قطعیت گفت تعداد دقیق ایرادهای مستقل چه میزان بوده است.

آنچه تردیدی درباره آن وجود ندارد این است که آزادی در آستانه فینال نیازمند مجموعه‌ای جدی از اصلاحات بود و مسئولان وقت نیز این موضوع را همان زمان علناً تأیید می‌کردند.

اسناد AFC چه می‌گویند؟ شرکت توسعه رسماً در پروژه حضور داشت

برای مشخص شدن نقش نهادهای مختلف، گزارش رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا اهمیت بیشتری دارد.

AFC در گزارشی درباره آماده‌سازی ایران برای فینال اعلام کرده بود جلسه‌ای ویژه در وزارت ورزش با حضور نمایندگان نهادهای مختلف از جمله فدراسیون فوتبال و شرکت توسعه و تجهیز اماکن ورزشی برگزار شده است. حضور نمایندگان شرکت توسعه در چنین جلسه‌ای نشان می‌دهد این مجموعه از ابتدا یکی از بازیگران اصلی آماده‌سازی ورزشگاه بوده است.

گزارش فنی رسمی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۸ نیز هنگام توصیف شب فینال نوشته است که پرسپولیس، دولت ایران و فدراسیون فوتبال برای برگزاری مسابقه در ورزشگاه آزادی تلاش گسترده‌ای انجام داده بودند. این سند نیز از یک پروژه چندجانبه حکایت دارد، نه اقدامی که بتوان تمام آن را به یک باشگاه یا یک دستگاه نسبت داد.

به همین دلیل، اگر سؤال این باشد که مسئول اصلی عملیات عمرانی ورزشگاه چه نهادی بود، شواهد تاریخی وزن قابل توجهی به روایت شرکت توسعه می‌دهد؛ اما برگزاری کل رویداد مجموعه‌ای از همکاری‌های چند نهاد را دربر می‌گرفت.

یک سند جالب؛ گرشاسبی در سال ۹۷ از شرکت توسعه تشکر کرده بود

شاید مهم‌ترین نکته در بررسی اختلاف امروز، بازگشت به صحبت‌های خود حمیدرضا گرشاسبی در آبان ۱۳۹۷ باشد.

گرشاسبی سه روز قبل از فینال در گفت‌وگویی درباره وضعیت آزادی گفته بود همه دستگاه‌ها در حال کمک هستند و به‌طور مشخص از وزیر ورزش، معاونان وزارتخانه و شرکت توسعه و تجهیز نام برد. او همچنین گفته بود نزدیک به ۶۰۰ نفر در ورزشگاه مشغول فعالیت‌اند و از روند بازسازی رضایت داشت.

این اظهارات تاریخی نکته مهمی دارد: روایت گرشاسبی در همان زمان، دست‌کم در مصاحبه‌ای که اکنون در آرشیو موجود است، مبتنی بر این نبود که باشگاه پرسپولیس به‌تنهایی ورزشگاه را آماده کرده است؛ برعکس، او صریحاً از وزارت ورزش و شرکت توسعه به عنوان عوامل درگیر در کار نام برده بود.

البته این موضوع لزوماً ادعای تازه‌ای را که کریمی به آن اعتراض کرده رد نمی‌کند؛ زیرا مشخص نیست گرشاسبی در گفت‌وگوی جدید دقیقاً مسئولیت آن «۳۰۰ نفر» را چگونه توضیح داده است. اما آرشیو سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد دست‌کم روایت عمومی او در روزهای نزدیک به فینال، نقش شرکت توسعه را نادیده نمی‌گرفت.

چرا آماده‌سازی آزادی تا این اندازه مهم بود؟

فینال برگشت لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۸ در ۱۰ نوامبر برابر با ۱۹ آبان ۱۳۹۷ برگزار شد. پرسپولیس بازی رفت را در ژاپن دو بر صفر به کاشیما واگذار کرده بود و برای جبران نتیجه به ورزشگاه آزادی آمد.

دیدار برگشت بدون گل تمام شد و کاشیما با برتری دو بر صفر در مجموع قهرمان آسیا شد. AFC حضور حدود ۱۰۰ هزار تماشاگر در آزادی را گزارش کرده و این مسابقه را یکی از شب‌های تاریخی رقابت‌ها دانسته است.

فینال فقط از نظر فوتبالی مهم نبود. بیش از هزار زن نیز طبق گزارش AFC در ورزشگاه حضور یافتند و مسابقه از نظر نحوه ورود تماشاگران، جایگاه رسانه‌ها، بخش تشریفات و زیرساخت‌های مورد نیاز کنفدراسیون تحت توجه ویژه قرار داشت.

در چنین شرایطی، آماده‌سازی آزادی عملاً از یک پروژه معمولی نگهداری ورزشگاه به مسئله‌ای مرتبط با اعتبار میزبانی فوتبال ایران تبدیل شده بود.

ادعای «معجزه AFC»؛ آیا قابل تأیید است؟

کریمی در صحبت‌های تازه خود گفته است پس از تحویل ورزشگاه، یکی از نمایندگان کنفدراسیون سه بار از کلمه «معجزه» برای توصیف آماده‌شدن آزادی استفاده کرده است. این روایت در گزارش امروز منتشر شده، اما در منابع رسمی AFC که در دسترس عمومی قرار دارد نقل‌قول مستقیمی با این عبارت پیدا نمی‌شود. بنابراین در شرایط فعلی باید آن را روایت حسن کریمی از گفت‌وگوی نماینده AFC دانست، نه یک اظهارنظر رسمی ثبت‌شده کنفدراسیون.

با این حال، گزارش فنی AFC لحن بسیار مثبتی درباره آماده‌سازی ورزشگاه دارد و تأکید می‌کند برای برگزاری فینال در آزادی تلاش گسترده‌ای صورت گرفته بود.

بنابراین اصل رضایت AFC از شرایط نهایی ورزشگاه قابل تأیید است؛ هرچند عبارت دقیق «معجزه» فعلاً تنها از زبان کریمی نقل شده است.

بدهی پرسپولیس به ورزشگاه آزادی؛ بخش دیگری از انتقاد کریمی

حسن کریمی در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفته پرسپولیس در آن زمان چند میلیارد تومان بابت استفاده از ورزشگاه آزادی بدهکار بوده و پرداخت این رقم می‌توانسته بخشی از هزینه پروژه را تأمین کند.

وجود اختلاف مالی میان شرکت توسعه و باشگاه‌های استقلال و پرسپولیس موضوع تازه‌ای نیست. کریمی در شهریور ۱۳۹۹ نیز اعلام کرده بود مجموع بدهی دو باشگاه به شرکت توسعه به حدود ۱۴ میلیارد تومان رسیده است.

البته این آمار مربوط به دو سال بعد از فینال و مجموع بدهی هر دو باشگاه است و به‌تنهایی رقم دقیق بدهی پرسپولیس در آبان ۱۳۹۷ را ثابت نمی‌کند. برای تعیین آن رقم باید قراردادها و صورت‌حساب‌های همان مقطع منتشر شود.

بالاخره آزادی را چه کسی برای فینال آماده کرد؟

مرور شواهد تاریخی یک نتیجه نسبتاً روشن دارد: عملیات عمرانی و اصلاح زیرساخت ورزشگاه در حیطه مسئولیت شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی بوده و این مجموعه نقش محوری در اجرای پروژه داشته است. اسناد سال ۱۳۹۷ و گزارش رسمی AFC نیز حضور این شرکت در جلسات و روند آماده‌سازی را تأیید می‌کنند.

اما تبدیل فینال پرسپولیس–کاشیما به یک رویداد قابل برگزاری فقط حاصل فعالیت یک نهاد نبود. وزارت ورزش تصمیمات اجرایی و تأمین منابع را دنبال می‌کرد، فدراسیون مسئول هماهنگی با AFC بود، شرکت توسعه عملیات مربوط به ورزشگاه را انجام می‌داد و باشگاه پرسپولیس نیز به عنوان میزبان مسابقه در بخش‌های مربوط به تیم و سازماندهی رویداد نقش داشت.

جالب اینکه خود گرشاسبی نیز سه روز قبل از مسابقه در سال ۱۳۹۷ همین تصویر مشارکتی را ارائه و از فعالیت وزارت ورزش و شرکت توسعه تقدیر کرده بود.

دعوای هشت‌ساله بر سر یک شب تاریخی

اظهارات حسن کریمی حالا پرونده‌ای را دوباره باز کرده که تصور می‌شد با برگزاری موفق فینال بسته شده است. اختلاف اصلی دیگر بر سر نتیجه مسابقه نیست؛ مسئله این است که چه کسی می‌تواند بیشترین سهم را از اعتبار آماده‌شدن آزادی در آن فرصت کوتاه مطالبه کند.

اسناد موجود بیش از هر چیز نشان می‌دهد بازسازی فوری آزادی پروژه‌ای سازمانی و چندنهادی بوده است، اما در بخش اجرایی، شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی جایگاه محوری داشته است. همین موضوع باعث می‌شود اعتراض کریمی به حذف نقش مجموعه تحت مدیریت او قابل فهم باشد.

در مقابل، اگر گرشاسبی درباره حضور نیرو یا هزینه مستقیم باشگاه پرسپولیس ادعای مشخصی دارد، انتشار اسناد آن می‌تواند بحث را از مجادله لفظی خارج کند.