فولاد ایرانیان
ابهام در ارزش سهام عدالت امروز؛ چرا ارقام ۴۸ تا ۹۸ میلیون تومان با بازار نمیخواند؟
انتشار ارقامی مبنی بر رسیدن ارزش سهام عدالت ۴۹۰ هزار تومانی به حدود ۴۸ میلیون تومان، سبد ۵۳۲ هزار تومانی به بیش از ۵۲ میلیون تومان و سبد یک میلیون تومانی به حدود ۹۹ میلیون تومان، در نگاه نخست میتواند خبر مهمی برای میلیونها سهامدار باشد؛ اما بررسی دادههای روز بازار سرمایه یک تناقض جدی را آشکار میکند. اول اینکه پنجشنبه ۱۹ شهریور اساساً روز معاملاتی بورس تهران نیست و آخرین قیمتهای رسمی سهام مربوط به پایان معاملات چهارشنبه ۱۸ شهریور است. دوم اینکه محاسبات رایج منتشرشده بر اساس پرتفوی بورسی سهام عدالت، ارزش سبدهای ۴۹۰ و ۵۳۲ هزار تومانی را در محدوده تقریبی ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومان قرار میدهند؛ نه ۴۸ و ۵۲ میلیون تومان. بنابراین ارقام جدید بدون توضیح درباره روش محاسبه، نمیتوانند به عنوان «ارزش روز قابل اتکای سهام عدالت» منتشر شوند.
۲۰:۴۱ - ۱۹ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
براساس آخرین محاسبات منتشرشده پس از پایان معاملات چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی سهام عدالت در منابع مختلف حدود ۱۲ میلیون و ۲۲۸ هزار تا ۱۲ میلیون و ۳۷۳ هزار تومان گزارش شده است.
برای سبد ۵۳۲ هزار تومانی نیز دو محاسبه منتشرشده ارقامی حدود ۱۳ میلیون و ۲۸۱ هزار تومان و ۱۳ میلیون و ۳۳۱ هزار تومان را نشان میدهند. این اختلاف محدود ناشی از تفاوت در زمان دریافت قیمتها، اعمال افزایش سرمایهها یا ترکیب مورد استفاده در محاسبه سبد است.
همین دادهها نشان میدهند حتی میان منابعی که روش معمول محاسبه ارزش پرتفوی سهام عدالت را به کار میبرند، اختلاف چند ده تا چند صد هزار تومانی وجود دارد؛ اما فاصله آنها با ارقام ۴۸ تا ۵۲ میلیون تومانی چند برابر است.
در نتیجه، انتشار رقمهای چند ده میلیونی نیازمند توضیح دقیق درباره مبنای محاسبه است.
یک نکته مهم؛ پنجشنبه بورس تهران معامله ندارد
اصلیترین ایراد عبارت «ارزش سهام عدالت امروز پنجشنبه ۱۹ شهریور با افت ۰.۶ درصدی» این است که بازار سهام تهران پنجشنبهها جلسه معاملاتی عادی ندارد.
برنامه معمول بورس و فرابورس ایران از شنبه تا چهارشنبه است و معاملات پیوسته سهام نیز در روزهای کاری انجام میشود. آخرین مقررات زمانی بازار در سال ۱۴۰۵ نیز همین ساختار شنبه تا چهارشنبه را تأیید میکند.
پس در روز پنجشنبه قیمت سهام شرکتهایی مانند فارس، فولاد، فملی، شپنا، شتران، وبملت و سایر اعضای پرتفوی سهام عدالت از محل معاملات جدید بورس تغییر نکرده است.
در نتیجه اگر سایتی امروز عددی را با عنوان «افت ۰.۶ درصدی پنجشنبه» منتشر کرده باشد، احتمالاً با یکی از این حالتها روبهرو هستیم: بهروزرسانی با تأخیر دادههای چهارشنبه، تغییر در فرمول محاسبه یا خطای زمانی و اطلاعاتی منبع.
بنابراین نمیتوان این افت را به معاملات روز پنجشنبه نسبت داد.
بازار چهارشنبه اتفاقاً صعودی بود
تناقض زمانی زمانی جالبتر میشود که معاملات آخرین روز کاری بازار را بررسی کنیم.
شاخص کل بورس تهران روز چهارشنبه ۱۸ شهریور با رشد ۴۷ هزار و ۳۵۰ واحدی در ارتفاع حدود ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار واحد ایستاد و شاخص هموزن نیز به حدود یک میلیون و ۹۴۲ هزار واحد رسید.
البته مثبت بودن شاخص کل الزاماً به معنای رشد تمام سهام موجود در سبد عدالت نیست.
ممکن است چند نماد بزرگ شاخص را بالا ببرند اما برخی شرکتهای موجود در پرتفوی سهام عدالت افت کنند. به همین دلیل از نظر نظری امکان دارد ارزش سبد عدالت در روزی که شاخص مثبت است اندکی پایین بیاید.
اما مسئله اصلی اینجاست که گزارشهای منتشرشده از همان معاملات چهارشنبه، ارزش سبدها را همچنان در کانال حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومان نشان میدهند.
ارقام ۴۸ و ۵۲ میلیون تومان از کجا آمدهاند؟
اعداد اعلامشده نیاز به دقت ویژه دارند.
اگر ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی ۴۸۰ میلیون و ۴۹۸ هزار و ۱۳۱ ریال باشد، تبدیل آن به تومان رقمی در حدود:
۴۸ میلیون و ۴۹ هزار تومان
خواهد بود.
رقم ۵۲۰ میلیون و ۳۸۳ هزار و ۴۹۳ ریال نیز معادل حدود ۵۲ میلیون و ۳۸ هزار تومان است و سبد یک میلیارد ریالی اعلامشده تقریباً ۹۸ میلیون و ۸۶۳ هزار تومان ارزش خواهد داشت.
این سه عدد از نظر نسبت با یکدیگر منطقی به نظر میرسند؛ یعنی سبد ۵۳۲ هزار تومانی کمی بزرگتر از ۴۹۰ هزار تومانی و سبد یک میلیون تومانی تقریباً دو برابر آنهاست.
اما مشکل، سطح مطلق قیمتها است.
برای نمونه تنها یک روز قبل، منابعی که جدول تعداد سهم شرکتهای پرتفوی عدالت را با قیمت پایانی بورس محاسبه کردهاند، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی را حدود ۱۲.۲ تا ۱۲.۴ میلیون و سبد ۵۳۲ هزار تومانی را حدود ۱۳.۳ میلیون تومان اعلام کردهاند.
بنابراین برای رسیدن ناگهانی این سبدها به ۴۸ و ۵۲ میلیون تومان باید اتفاقی مانند تغییر اساسی در تعداد سهام، اعمال چند افزایش سرمایه بزرگ و جاافتاده یا استفاده از روشی کاملاً متفاوت در ارزشگذاری رخ داده باشد؛ موضوعی که در منابع معتبر روز تأیید نشده است.
حتی منابع سهام عدالت هم یک رقم واحد ندارند
مسئله ارزشگذاری سهام عدالت سالهاست با یک مشکل همراه است: رسانهها همیشه از یک روش یکسان استفاده نمیکنند.
برای مثال در ۱۴ شهریور، یک منبع ارزش سبد ۵۳۲ هزار تومانی را ۱۲ میلیون و ۴۸۹ هزار تومان و منبع دیگری در همان روز رقم ۱۲ میلیون و ۳۶۹ هزار تومان اعلام کرده بود.
در ۱۸ شهریور نیز همین اختلاف ادامه داشت؛ ارقام ۱۳ میلیون و ۲۸۱ هزار و ۱۳ میلیون و ۳۳۱ هزار تومان برای یک سبد واحد منتشر شد.
اختلاف چند دهم یا حتی یکی دو درصد در چنین محاسباتی قابل توضیح است.
اما اختلاف تقریباً چهاربرابری را نمیتوان صرفاً به زمان بهروزرسانی قیمتها نسبت داد.
ارزش اسمی سهام عدالت با ارزش روز متفاوت است
یکی از دلایل سردرگمی کاربران، عبارتهایی مانند «سهام عدالت ۴۹۰ هزار تومانی» یا «۵۳۲ هزار تومانی» است.
این اعداد ارزش اسمی اولیه سبد هستند و به معنای ارزش فعلی دارایی فرد نیستند.
ارزش بازار سبد از حاصلضرب تعداد سهام هر شرکت در قیمت روز آن سهم به دست میآید. بنابراین با افزایش یا کاهش قیمت نمادهایی مانند فارس، فولاد، فملی، شپنا، شتران، مارون، کچاد و سایر شرکتهای موجود در پرتفوی، ارزش روز سبد نیز تغییر میکند.
برای نمونه دادههای ۱۸ شهریور نشان میدهد نمادهایی مانند فملی، فارس، فولاد و چند سهم بزرگ دیگر از عوامل تأثیرگذار بر شاخص کل بودهاند.
به همین دلیل رشد قدرتمند بورس طی هفتههای اخیر ارزش سهام عدالت را نیز نسبت به ابتدای شهریور بالا برده است.
در دوم شهریور، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی حدود ۱۰ میلیون و ۳۳۰ هزار تومان و سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۱۱ میلیون و ۳۴۹ هزار تومان گزارش شده بود.
مقایسه این ارقام با حدود ۱۲.۳ و ۱۳.۳ میلیون تومان در ۱۸ شهریور نشان میدهد سهام عدالت طی همین مدت واقعاً رشد قابل توجهی داشته است؛ اما نه تا محدوده ۴۸ یا ۵۲ میلیون تومان.
سهام عدالت در شهریور چقدر رشد کرده است؟
اگر رقم دوم شهریور را مبنا قرار دهیم، سبد ۴۹۰ هزار تومانی از حدود ۱۰.۳۳ میلیون تومان به بیش از ۱۲.۲ میلیون تومان رسیده است.
یعنی تنها طی حدود دو هفته، رشد تقریبی آن نزدیک به ۱۸ تا ۲۰ درصد بوده است.
سبد ۵۳۲ هزار تومانی نیز از حدود ۱۱.۳۵ میلیون تومان به محدوده ۱۳.۳ میلیون تومان رسیده که افزایشی در حدود ۱۷ درصد را نشان میدهد.
این رشد با جهش شاخص کل بورس نیز همخوان است. شاخص کل که در ابتدای شهریور حوالی محدوده شش میلیون واحد قرار داشت، در ۱۸ شهریور از ۷.۱ میلیون واحد عبور کرد.
بنابراین اصل افزایش ارزش سهام عدالت طی ماه جاری قابل تأیید است.
اما این موضوع نباید باعث پذیرش بدون بررسی هر عددی با عنوان «ارزش امروز» شود.
آیا سهامدار میتواند کل این ارزش را نقد کند؟
یک نکته دیگر نیز در چنین گزارشهایی معمولاً نادیده گرفته میشود: «ارزش روز پرتفوی» الزاماً برابر با پولی نیست که دارنده سهام عدالت همان لحظه میتواند نقد کند.
نحوه فروش سهام عدالت، محدودیتهای اجرایی، شیوه مدیریت مستقیم یا غیرمستقیم و تصمیمات نهادهای بازار سرمایه بر امکان نقدشوندگی اثر دارند.
به همین دلیل ارزش اعلامشده بیشتر یک ارزش محاسباتی پرتفوی است، نه تضمین پرداخت فوری همان مبلغ به دارنده.
این تمایز برای تیترهای خبری بسیار مهم است؛ زیرا عبارتهایی مانند «سهام عدالت شما ۵۲ میلیون تومان شد» ممکن است این تصور را ایجاد کند که صاحب سبد قادر است بلافاصله همین رقم را برداشت کند.
عدد درست را با تاریخ آخرین معامله بخوانید
در شرایط فعلی، قابل اتکاترین مبنا برای گزارش ارزش سهام عدالت پنجشنبه ۱۹ شهریور، قیمتهای پایانی چهارشنبه ۱۸ شهریور است؛ زیرا امروز بازار سهام جلسه معاملاتی جدیدی نداشته است.
براساس محاسبات منتشرشده از آن روز، سبد ۴۹۰ هزار تومانی حدود ۱۲.۲ تا ۱۲.۴ میلیون تومان و سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۱۳.۲ تا ۱۳.۳ میلیون تومان ارزش داشته است.
بنابراین ارقام ۴۸ میلیون، ۵۲ میلیون و نزدیک به ۹۹ میلیون تومان بدون ارائه فرمول و منبع محاسبه، با دادههای رایج ارزشگذاری روز پرتفوی سهام عدالت سازگار نیستند.
مهمترین نکته برای دارندگان سهام عدالت این است که بازار در شهریور واقعاً رشد قابل توجهی داشته و ارزش سبد آنها نیز بالا رفته است؛ اما پنجشنبه افت تازهای در معاملات سهام اتفاق نیفتاده، چون اساساً معاملهای انجام نشده است.
در نتیجه، پیش از انتشار یا استناد به هر جدول ارزش سهام عدالت، باید سه چیز بررسی شود: تاریخ واقعی آخرین معامله، واحد عدد—ریال یا تومان—و روش محاسبه پرتفوی. در غیر این صورت یک خطای ساده در واحد یا فرمول میتواند ارزش یک دارایی ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومانی را روی کاغذ به چند ده میلیون تومان تبدیل کند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
