فولاد ایرانیان
نسخه پزشکیان برای بحران سوخت؛ دورکاری زمستانی، روز بدون خودرو و کمک دانشگاهها / وعده ۲ میلیارد دلاری برای دانشگاهها
نشست مسعود پزشکیان با رؤسای دانشگاههای برتر کشور از یک جلسه درباره غذای دانشجویی و صندوق رفاه فراتر رفت و به نقشهای برای مواجهه با بحران انرژی تبدیل شد. رئیسجمهور از دانشگاهها خواست در کاهش مصرف بنزین و مدیریت ناترازی انرژی به دولت کمک کنند، از اجرای یک روز تردد بدون خودروی شخصی برای کارکنان دولت، کارت حملونقل عمومی دانشجویان، دورکاری برخی دستگاهها در زمستان و حتی تعطیلی ساختمانهای کمضرورت دولتی سخن گفت و در عین حال وعده داد برای تجهیزات و فعالیتهای پژوهشی دانشگاهها یک تا دو میلیارد دلار منابع ارزی تأمین شود. پزشکیان همچنین از تصمیم اخیر دولت برای افزایش نرخ سوم بنزین دفاع کرد؛ نرخی که از ۱۷ شهریور از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان رسید، در حالی که سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی تغییری نکردند.
۱۳:۵۸ - ۲۰ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
یکی از مهمترین بخشهای سخنان رئیسجمهور به تصمیم بحثبرانگیز دولت درباره قیمت بنزین مربوط بود.
پزشکیان گفت دولت پیش از افزایش نرخ آزاد با بخشهای مرتبط، از جمله اتحادیه تاکسیرانان و فعالان تاکسیهای اینترنتی گفتوگو کرده تا هزینه تصمیم جدید مستقیماً به این گروهها منتقل نشود. از نگاه او، اصل مهم این است که پیش از هر تصمیم اقتصادی با کسانی که تحت تأثیر آن قرار میگیرند مذاکره شود.
نرخ سوم بنزین از بامداد ۱۷ شهریور از لیتری ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. با این حال سهمیه ماهانه خودروهای شخصی شامل ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی بدون تغییر باقی مانده است. بنابراین تعبیر دقیقتر این است که نرخ سوم یا بنزین کارت جایگاه دو برابر شده، نه اینکه همه بنزین مصرفی کشور ۱۰ هزار تومان شده باشد.
همین تمایز برای ارزیابی اثر تورمی تصمیم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مصرفکنندگانی که در محدوده ۱۱۰ لیتر سهمیهای باقی بمانند، مستقیماً با نرخ جدید مواجه نمیشوند، اما خودروهای پرمصرف یا کسانی که بیشتر از کارت جایگاه استفاده میکنند هزینه بالاتری خواهند پرداخت.
دولت از افزایش قیمت به سمت کاهش تقاضا میرود؟
بخش قابل توجه اظهارات پزشکیان نشان میدهد دولت میخواهد مسئله بنزین را تنها با ابزار قیمت حل نکند.
در جلسات مدیریت مصرف سوخت طی روزهای گذشته، پیشنهادهایی مانند کاهش سفرهای غیرضروری از طریق دورکاری، تجمیع کارکنان دولت، اصلاح سهمیهها بر مبنای پیمایش واقعی، ساماندهی کارتهای سوخت و گسترش حملونقل عمومی بررسی شده است. خود رئیسجمهور نیز بر ضرورت داشتن «پیوست رسانهای» برای هر سیاست سوختی تأکید کرده است.
پیشتر نیز در نشست تخصصی دولت با استادان دانشگاه، موضوع صدور کارت شهروندی حملونقل عمومی، همپیمایی، نوسازی ناوگان فرسوده و استفاده از داده و فناوری برای کنترل مصرف مطرح شده بود.
این رویکرد از نظر اقتصادی مهم است؛ چون افزایش قیمت تنها زمانی میتواند مصرف را بهطور پایدار کاهش دهد که گزینه جایگزین برای شهروند وجود داشته باشد. اگر مترو، اتوبوس، تاکسی عمومی یا امکان دورکاری کافی نباشد، مصرفکننده حتی با سوخت گرانتر ناچار به استفاده از خودرو خواهد بود.
یک روز بدون خودرو برای کارکنان دولت
پزشکیان در نشست با رؤسای دانشگاهها بار دیگر ایده تردد بدون خودروی شخصی حداقل یک روز در هفته را مطرح کرد.
این پیشنهاد پیش از این نیز در جلسات انرژی دولت مطرح شده بود. رئیسجمهور از شهرداری تهران خواسته زیرساختهای لازم را فراهم کند تا کارکنان بتوانند از حملونقل عمومی و سرویسهای تجمیعی استفاده کنند؛ برنامهای که در صورت اجرای گسترده، هدفش کاهش مصرف بنزین، ترافیک و آلودگی هواست.
در کنار کارکنان دولت، این بار دانشجویان نیز وارد برنامه شدهاند. پیشنهاد صدور کارت حملونقل عمومی برای دانشجویان میتواند بخشی از همان سیاست تغییر الگوی سفر باشد.
اما موفقیت این طرح به یک شرط واضح وابسته است: ظرفیت حملونقل عمومی باید همزمان افزایش پیدا کند. بدون افزایش ناوگان و کیفیت خدمات، انتقال ناگهانی بخشی از سفرهای خودرویی به مترو و اتوبوس میتواند صرفاً ازدحام بیشتری ایجاد کند.
دورکاری زمستانی؛ دولت برای کمبود گاز آماده میشود
مسئله انرژی دولت فقط بنزین نیست.
پزشکیان از لزوم برنامهریزی برای ذخیره گاز پیش از زمستان و امکان دورکاری برخی ادارات و مجموعههای دولتی در فصل سرد سخن گفته است. او پیشتر نیز در گفتوگویی درباره مدیریت انرژی توضیح داده بود که دولت در حال بررسی کاهش رفتوآمدهای روزانه کارکنان و حتی جابهجایی محل خدمت برای کم کردن سفرهای طولانی شهری است.
در نشست جدید، ایده از حملونقل فراتر رفت و به مصرف گاز ساختمانها رسید.
برنامه اعلامشده شامل ادغام برخی مراکز و زیرمجموعهها، استفاده مشترک از ساختمانها و تعطیل کردن فضاهای دولتیای است که فعالیت آنها در زمستان ضرورت کمتری دارد. پزشکیان از مجموعه سعدآباد نیز بهعنوان نمونهای از ساختمانهایی نام برد که میتوان درباره کاهش فعالیت آنها در فصل سرما تصمیم گرفت.
منطق اقتصادی این سیاست روشن است: هر ساختمان بزرگ اداری که تعطیل یا تجمیع شود، مصرف گرمایش، برق و رفتوآمد کارکنان آن کاهش پیدا میکند. دولت میخواهد صرفهجویی را ابتدا از مجموعه خودش آغاز کند تا در صورت محدودیت انرژی، سوخت بیشتری برای صنعت و تولید باقی بماند.
دانشگاهها به اتاق فکر بحران انرژی تبدیل میشوند
نقش دانشگاه در این برنامه فقط کاهش مصرف خوابگاه یا رفتوآمد دانشجویان نیست.
پزشکیان از رؤسای دانشگاهها خواسته برای مدیریت اقتصادی، کاهش هزینه، حملونقل، فرهنگ مصرف و افزایش تابآوری کشور راهحل اجرایی ارائه کنند.
این درخواست ادامه مسیری است که دولت از اوایل شهریور آغاز کرده است. در نشست تخصصی «ساماندهی تردد و صرفهجویی مصرف سوخت»، استادان دانشگاههای مطرح در حوزه مهندسی ترافیک، دادهکاوی، نوسازی ناوگان و مدیریت تقاضا پیشنهادهایی به دولت ارائه کرده بودند.
اما پزشکیان این بار تأکید دارد دولت صرفاً به دنبال «طرح» نیست؛ مسئله، تبدیل پیشنهاد علمی به تصمیم قابل اجراست.
این نکته شاید یکی از مهمترین آزمونهای رابطه دانشگاه و دولت باشد. تجربه سیاستگذاری ایران نشان داده گزارشهای کارشناسی فراوانی تولید میشود، اما شکاف میان پژوهش و اجرا همچنان بزرگ است.
وعده بزرگ دولت؛ یک تا دو میلیارد دلار برای پژوهش دانشگاهها
در سوی دیگر نشست، خود دانشگاهها نیز مطالباتی داشتند.
رؤسای دانشگاهها درباره هزینه تغذیه دانشجویان، منابع صندوق رفاه، مشکلات بودجهای و تجهیزات علمی صحبت کردند و وزیر علوم نیز از افزایش سقف اعتبار تغذیه دانشجویان تشکر کرد.
پزشکیان در پاسخ اعلام کرد تجهیز دانشگاهها و توسعه فعالیتهای علمی و پژوهشی به یک تا دو میلیارد دلار منابع نیاز دارد و دولت با سازمان برنامه و بودجه به دنبال تأمین آن است.
این رقم در صورت تحقق میتواند برای تجهیزات آزمایشگاهی و زیرساخت تحقیقاتی عدد مهمی باشد؛ اما در حال حاضر باید آن را هدف تأمین مالی دولت دانست، نه بودجهای که بالفعل تخصیص یافته است.
اهمیت تأمین مالی دانشگاه در شرایطی بیشتر شده که گزارش ارزیابی اجرای برنامه هفتم نشان داده برخی تعهدات مربوط به حمایت مالی از دانشجویان و پژوهش به دلیل نبود اعتبار یا پیشبینی نشدن منابع در بودجه به طور کامل اجرا نشدهاند.
پیام پزشکیان به دانشگاهها؛ رشته بدون نیاز کشور هزینه اضافی است
رئیسجمهور همزمان با وعده افزایش منابع، از نحوه مصرف بودجه آموزش عالی نیز انتقاد کرد.
او معتقد است کشور در برخی رشتهها بیش از نیاز واقعی دانشجو تربیت میکند و پذیرش دانشجو باید بر اساس بازار کار، نیازهای توسعهای و ظرفیت مالی دانشگاهها انجام شود.
این بحث جدید نیست. ماده ۹۶ برنامه هفتم نیز بر آمایش آموزش عالی، ارتباط تحصیل و اشتغال و حذف رشتههای غیرضرور تأکید دارد.
پزشکیان درباره دانشگاه پیام نور نیز گفته این دانشگاه باید به مأموریت اصلی خود یعنی آموزش حین خدمت و مهارتافزایی نزدیک شود و برای اصلاح فرآیندها یک سال فرصت دارد.
چالش اصلی چنین سیاستی البته تعریف «رشته غیرضروری» است. اگر معیار فقط اشتغال کوتاهمدت باشد، برخی رشتههای علوم پایه و انسانی ممکن است تحت فشار قرار گیرند؛ در حالی که ارزش علمی آنها الزاماً با تعداد فرصتهای شغلی فوری قابل اندازهگیری نیست.
«دانشجو تهدید نیست»؛ تغییر در شیوه مدیریت دانشگاه
یکی دیگر از محورهای سیاسیتر سخنان پزشکیان، مشارکت دانشجویان در تصمیمگیری بود.
او پیشنهاد کرد دانشگاهها از طریق نظرسنجی و پرسشنامه، دانشجویان را در سیاستهای رفاهی و اجرایی درگیر کنند و نتیجه این مشارکت از همان ماه نخست سال تحصیلی در تصمیمها دیده شود.
رئیسجمهور تأکید کرد دانشجو را باید «فرصت» دانست و حتی مخالفت یا نقد دانشجویان را با گفتوگو پاسخ داد.
از دید دولت، این مشارکت فقط مسئلهای دانشگاهی نیست؛ پزشکیان صراحتاً میخواهد ظرفیت دانشجویان، از جمله نسل Z، وارد فرآیند حل مسائل عمومی کشور شود.
این ایده در عمل زمانی معنا پیدا میکند که دانشگاه نه فقط از دانشجو نظر بخواهد، بلکه نتیجه نظرسنجی واقعاً روی سیاستهایی مانند تغذیه، خوابگاه، حملونقل و خدمات رفاهی اثر بگذارد.
از بنزین تا دانشگاه؛ نقشهای برای اقتصاد کممنبع
خط مشترک بخشهای مختلف سخنان رئیسجمهور یک عبارت است: محدودیت منابع.
دولت همزمان با کمبود سوخت، فشار بودجهای دانشگاهها، هزینه واردات، نیاز صنعت به انرژی و کسری منابع روبهروست. پاسخ پزشکیان به این شرایط ترکیبی از افزایش قیمت، کاهش تقاضا، ادغام ساختارها و استفاده از ظرفیت دانشگاه برای حل مسئله است.
اجرای نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی نخستین تصمیم ملموس این مسیر بوده؛ سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی فعلاً بدون تغییر ماندهاند.
مرحله دشوارتر اما از حالا آغاز میشود: آیا روز بدون خودرو، کارت حملونقل دانشجویان، دورکاری زمستانی، ادغام ساختمانهای دولتی و مشارکت دانشگاهها واقعاً مصرف انرژی را کاهش میدهد یا در حد مجموعهای از پیشنهادها باقی خواهد ماند؟
پزشکیان میگوید موافق ادامه جنگ نیست، اما کشور باید برای شرایط سختتر تابآوری بیشتری پیدا کند. از همین زاویه، نشست رؤسای دانشگاهها دیگر صرفاً درباره بودجه غذای دانشجویی نبود؛ دانشگاه در نگاه دولت قرار است هم مصرفکنندهای باشد که هزینههایش را مدیریت میکند و هم اتاق فکری برای یکی از بزرگترین بحرانهای اقتصادی کشور؛ بحران انرژی.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
