فولاد ایرانیان
هشدار جدی به خریداران طلای آنلاین؛ چرا بذرافشان میگوید طلای آبشده نخرید؟
همزمان با رکوردشکنی دوباره قیمت طلا و افزایش اقبال مردم به خریدهای خرد اینترنتی، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران بار دیگر درباره ریسک فعالیت برخی پلتفرمهای آنلاین هشدار داده است. نادر بذرافشان میگوید اتحادیه طی حدود دو سال گذشته بارها درباره نحوه فعالیت این سکوها، اختلاف قیمت خرید و فروش، اعتبار بعضی مجوزها و مشکلات تسویه در شرایط بحرانی هشدار داده و از مردم میخواهد در صورت خرید اینترنتی، تا حد امکان طلای فیزیکی خود را تحویل بگیرند. این هشدار در شرایطی مطرح میشود که هر گرم طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۴ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان رسیده و مقررات جدید نیز پلتفرمهای فروش آنلاین طلا را به سمت نظارت سختگیرانهتر و اثبات پشتوانه فیزیکی سوق داده است.
۱۱:۴۵ - ۲۱ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار طلا در ایران طی دو سال اخیر با یک تحول بزرگ روبهرو شده است؛ خرید طلا دیگر الزاماً به حضور در بازار، انتخاب مصنوعات پشت ویترین و دریافت یک فاکتور کاغذی محدود نیست. صدها هزار کاربر میتوانند با تلفن همراه و حتی با مبالغ خرد بخشی از یک گرم طلای آبشده بخرند و موجودی خود را در کیف پول دیجیتال یک پلتفرم مشاهده کنند.
این مدل توانسته دسترسی به سرمایهگذاری طلا را سادهتر کند، اما درست همین ویژگی یک سؤال اساسی را به وجود آورده است: وقتی عددی در حساب کاربر بهعنوان چند گرم طلا نمایش داده میشود، آیا در همان لحظه به همان میزان طلای واقعی و قابل تحویل نیز وجود دارد؟
بخش مهم هشدارهای جدید نادر بذرافشان به همین نقطه بازمیگردد.
هشدار بذرافشان درباره پلتفرمهای آنلاین طلا چیست؟
رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران میگوید طی حدود دو سال گذشته، موضوع فعالیت پلتفرمها در بیش از ۱۶ جلسه با دستگاههای مختلف مطرح شده و اتحادیه نیز ۱۴ نامه برای سازمانهای ذیربط ارسال کرده است.
به گفته او، دادستانی، دستگاه قضایی، پلیس امنیت اقتصادی و بخشهایی از مجلس از جمله نهادهایی بودهاند که موضوع ساماندهی فروش آنلاین طلا با آنها مطرح شده است.
بذرافشان همچنین میگوید در شرایط بحرانی اخیر، برخی سکوها با محدودیتهایی در خرید، فروش یا تسویه کاربران مواجه شدند و در مواردی مشتریان نتوانستند کل ارزش دارایی خود را در زمانی که انتظار داشتند به وجه نقد تبدیل کنند.
این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از مهمترین دلایل خرید طلا برای مردم، نقدشوندگی بالا است. اگر کاربر هنگام بحران نتواند طلای خود را بفروشد یا برداشت ریالی او با سقفهای محدود مواجه شود، بخشی از مزیت اصلی این دارایی از بین میرود.
پیشتر نیز بذرافشان گفته بود صدها شکایت مرتبط با پلتفرمهای آنلاین به اتحادیه طلا ارجاع شده، در حالی که از نگاه او مرجع اصلی رسیدگی به فعالیت این سکوها اتحادیه کسبوکارهای مجازی است. او همچنین مدعی شده بود در بعضی موارد، امکان تبدیل دارایی مشتریان به وجه نقد با محدودیتهایی همراه بوده است.
دولت بالاخره برای طلای آنلاین چه مقرراتی گذاشت؟
نکته مهم این است که بازار آنلاین طلا اکنون در همان وضعیت نظارتی دو سال قبل قرار ندارد.
در خرداد ۱۴۰۵، وزارت اقتصاد از سه تغییر مهم برای ساماندهی این بازار خبر داد: ثبت درخواست مجوز فروش برخط طلا در درگاه ملی مجوزها دوباره فعال شد، سامانه نظارتی معاملات آنلاین طلا با نقش بانک مرکزی راهاندازی شد و مجوز فروش طلای آبشده از مجوز فروش مصنوعات طلا تفکیک شد.
این تفکیک مهم است، زیرا فعالیت یک فروشگاه اینترنتی که انگشتر و زنجیر میفروشد با پلتفرمی که به کاربران «موجودی طلای آبشده» اختصاص میدهد، ماهیت یکسانی ندارد.
در بخش مصنوعات حتی اعلام شده دارندگان این نوع مجوز حق ندارند طلای مشتری را نزد خود نگه دارند و باید محصول خریداریشده را معمولاً ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت تحویل دهند.
بنابراین صرف مشاهده عبارت «مجوز دارد» کافی نیست؛ خریدار باید بداند پلتفرم دقیقاً برای چه نوع فعالیتی مجوز گرفته است.
سامانه جدید بانک مرکزی؛ پایان خالیفروشی طلا؟
مهمترین تحول نظارتی شاید سامانهای باشد که قرار است موجودی واقعی طلا را با تعهد پلتفرم به کاربران تطبیق دهد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، پلتفرمهای فعال تا پایان شهریور ۱۴۰۵ برای اتصال کامل به این سامانه فرصت دارند. هدف این است که اگر یک سکو مثلاً ۵۰۰ کیلوگرم طلا به کاربران فروخته، موجودی فیزیکی قابل اثبات متناسب با آن نیز وجود داشته باشد.
این همان مسئلهای است که در ادبیات بازار با عنوان «خالیفروشی» شناخته میشود؛ یعنی فروش داراییای که پشتوانه فیزیکی کافی برای آن وجود ندارد.
البته درباره ابعاد واقعی خالیفروشی اختلافنظر وجود دارد. حتی پلیس فتا اخیراً برخی برداشتها درباره یک پلتفرم دارای ۲۰۰ هزار کاربر را اصلاح و تأکید کرده بود این تعداد، تعداد کاربران بوده و نه موارد خالیفروشی؛ ضمن اینکه تعهدات مستقیم آن مجموعه به کاربران دارای پشتوانه در بانک کارگشایی بوده است.
پس نباید همه پلتفرمهای آنلاین را بدون سند متهم به فروش بدون پشتوانه کرد.
چرا اختلاف قیمت خرید و فروش مهم است؟
یکی دیگر از شکایتهایی که بذرافشان مطرح کرده، فاصله قابل توجه قیمت خرید و فروش در برخی سکوهاست.
این موضوع در ادبیات مالی «اسپرد» نام دارد.
برای مثال ممکن است یک پلتفرم طلای شما را با نرخ ۲۴ میلیون تومان بخرد، اما همان لحظه همان مقدار را به مشتری دیگری ۲۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بفروشد. کاربر تازهوارد گاهی فقط عبارتهایی مانند «بدون اجرت» یا «کارمزد پایین» را میبیند و به این اختلاف توجه نمیکند.
بررسی یک نمونه فعال بازار نشان میدهد این مجموعه قیمت فروش را نیم درصد بالاتر و قیمت خرید را نیم درصد پایینتر از نرخ پایه قرار میدهد؛ یعنی فردی که بلافاصله پس از خرید اقدام به فروش کند، حدود یک درصد اختلاف قیمت را متحمل میشود.
در بعضی پلتفرمها نیز کارمزد خرید، کارمزد فروش، هزینه برداشت ریالی و هزینه تحویل فیزیکی جداگانه دریافت میشود.
بنابراین خریدار باید قبل از معامله چهار عدد را ببیند: قیمت خرید، قیمت فروش همان لحظه، کارمزد معامله و هزینه دریافت فیزیکی.
چرا بذرافشان با خرید طلای آبشده مخالف است؟
رئیس اتحادیه طلا سالهاست به مردم توصیه میکند برای سرمایهگذاری به سمت مصنوعات استاندارد یا سکه بروند و نسبت به خرید طلای آبشده محتاط باشند.
دلیل اصلی این هشدار، مسئله عیار و اصالت است.
بذرافشان پیشتر مدعی شده بود نمونههایی از طلای عرضهشده توسط برخی پلتفرمها را شخصاً بررسی کرده که مشکل داشتهاند و حتی درباره وجود ناخالصی بیشتر از انتظار در بعضی نمونهها هشدار داده بود. او در عین حال گفته بخش بزرگی از تعهدات برخی سکوها در بانک کارگشایی قرار دارد، اما سؤال اصلی از نگاه اتحادیه نحوه اصالتسنجی و کنترل کیفیت همان طلای سپردهشده است.
اتحادیه تهران نیز در اطلاعرسانیهای رسمی خود بارها توصیه کرده مردم از خرید طلای آبشده و طلای دست دوم بدون شناخت تخصصی خودداری کنند.
با این حال، باید یک نکته را روشن کرد: این توصیه به معنی ممنوع بودن تمام معاملات طلای آبشده نیست. طلای آبشده سالهاست بخشی از بازار حرفهای طلاست؛ مسئله اصلی برای مصرفکننده عادی، تشخیص عیار، اعتبار فروشنده و امکان اثبات مالکیت است.
آیا طلای آنلاین را حتماً باید فیزیکی تحویل گرفت؟
بذرافشان توصیه میکند کاربران به ثبت یک عدد در اپلیکیشن بسنده نکنند و در صورت امکان طلای خود را تحویل بگیرند.
اتحادیه تهران نیز پیشتر همین هشدار را منتشر کرده و از مردم خواسته بود در خرید آنلاین، امکان دریافت واقعی طلای خریداریشده را بررسی کنند.
اما تحویل فیزیکی نیز همیشه رایگان و فوری نیست.
برخی سکوها حداقل وزن برای تحویل دارند؛ بعضی فقط شمش یا پلاک مشخص تحویل میدهند و هزینه ضرب، بستهبندی یا ارسال نیز ممکن است جداگانه دریافت شود. بنابراین فردی که مثلاً یک یا دو میلیون تومان طلا خریده، ممکن است هنوز به حداقل وزن لازم برای تحویل نرسیده باشد.
به همین دلیل شرایط تحویل فیزیکی باید قبل از خرید خوانده شود، نه زمانی که کاربر تصمیم به خروج از پلتفرم گرفته است.
قبل از خرید آنلاین طلا این موارد را بررسی کنید
بازار آنلاین طلا را نمیتوان به دو دسته ساده «معتبر» و «نامعتبر» تقسیم کرد. سطح شفافیت و خدمات سکوها متفاوت است و مقررات نیز همچنان در حال تکمیل شدن است.
خریدار بهتر است پیش از واریز پول، فعال بودن مجوز را از مرجع صادرکننده استعلام کند، نه اینکه صرفاً تصویر یک پروانه روی سایت را ببیند؛ نام شرکت و شناسه حقوقی را بررسی کند؛ نرخ خرید و فروش همزمان را مقایسه کند؛ شرایط تسویه ریالی و سقف برداشت را بخواند؛ محل نگهداری پشتوانه طلا و امکان تحویل فیزیکی را مشخص کند و بداند در صورت بروز اختلاف باید به کدام مرجع شکایت کند.
اهمیت این کنترلها امروز بیشتر شده است، زیرا ارزش هر گرم طلای ۱۸ عیار به بیش از ۲۴ میلیون تومان رسیده و حتی اختلاف یک یا دو درصدی در هزینه معامله برای سرمایههای متوسط رقم قابل توجهی میشود.
طلای آنلاین بخریم یا نه؟
پاسخ منطقی این نیست که تمام خریدهای آنلاین طلا خطرناکاند یا تمام پلتفرمها قابل اعتماد هستند.
فروش اینترنتی طلا امکان سرمایهگذاری با مبالغ کوچک، معامله سریع و دسترسی آسان را فراهم کرده و مقررات جدید نیز تلاش میکند مشکلاتی مثل نبود پشتوانه کافی را کاهش دهد.
اما هشدارهای نادر بذرافشان یک نکته مهم را یادآوری میکند: طلا با عدد موجود در یک اپلیکیشن تفاوت دارد.
کاربر باید بداند چه طلایی خریده، کجا نگهداری میشود، چه نهادی وجود آن را کنترل میکند، با چه قیمتی دوباره از او خریداری میشود و اگر فردا درخواست تحویل فیزیکی بدهد دقیقاً چه چیزی دریافت خواهد کرد.
در بازاری که طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۴ میلیون تومان رسیده و سرمایههای خرد بیشتری به سمت این دارایی حرکت کردهاند، شاید مهمترین توصیه نه «بخر» یا «نخر»، بلکه «قبل از خرید، پشتوانه و مسیر خروج را بررسی کن» باشد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
