فینال انتقامی ایران و ژاپن؛ یک برد تا المپیک ۲۰۲۸ / نبرد برای بیستمین پیروزی تاریخی
برنامه رسمی Volleyball World تأیید میکند مسابقه فینال ایران و ژاپن یکشنبه ۱۳ سپتامبر، برابر با ۲۲ شهریور، ساعت ۱۹:۳۰ به وقت ژاپن و ۱۴ به وقت تهران آغاز خواهد شد. پیش از آن نیز کرهجنوبی و استرالیا برای مدال برنز به میدان میروند.
اهمیت مسابقه فقط به مدال طلا محدود نمیشود. طبق ساختار جدید انتخابی المپیک، قهرمان آسیا نخستین سهمیه قاره برای مسابقات مردان لسآنجلس ۲۰۲۸ را به دست میآورد. همچنین سه تیم برتر قهرمانی آسیا راهی جام جهانی ۲۰۲۷ میشوند. ایران و ژاپن با صعود به فینال سهمیه جام جهانی را قطعی کردهاند و حالا برنده مسابقه یکشنبه بدون نیاز به ادامه مسیر پیچیده انتخابی، بلیت المپیک را هم میگیرد.
ایران چگونه به فینال رسید؟ پنج برد و فقط سه ست باخته
شاگردان روبرتو پیاتزا تا اینجا یک تورنمنت کمنقص داشتهاند.
ایران در مرحله گروهی ابتدا نیوزیلند را سه بر صفر شکست داد، سپس هند را با همین نتیجه کنار زد و در آخرین مسابقه مرحله مقدماتی چین را سه بر یک مغلوب کرد. در یکچهارم نهایی نیز چینتایپه سه بر یک شکست خورد.
در نیمهنهایی اما استرالیا جدیترین آزمون تیم پیاتزا تا این مرحله بود.
ایران ستهای اول، سوم و چهارم را با نتایج ۲۵ بر ۲۱، ۲۵ بر ۱۷ و ۲۵ بر ۲۲ برد و فقط ست دوم را ۲۵ بر ۱۷ واگذار کرد. پوریا حسینخانزاده و علی حاجیپور هر کدام با ۲۰ امتیاز بهترین امتیازآوران ایران بودند و مرتضی شریفی نیز ۱۳ امتیاز گرفت.
حاصل پنج مسابقه ایران تا فینال، ۱۵ ست برده و فقط سه ست باخته است؛ آماری که نشان میدهد تیم پیاتزا هم در حمله و هم در مدیریت مسابقات طولانیتر، شرایط باثباتی داشته است.
ژاپن ترسناکتر از همیشه؛ ۱۵ ست برده، فقط یک ست باخته
اگر عملکرد ایران قدرتمند بوده، آمار ژاپن حتی چشمگیرتر است.
ساموراییها در مرحله گروهی عمان را سه بر یک، بحرین را سه بر صفر و استرالیا را سه بر صفر شکست دادند. سپس هند در یکچهارم نهایی سه بر صفر مغلوب شد و کرهجنوبی نیز در نیمهنهایی عملاً فرصت مقاومت پیدا نکرد.
ژاپن کره را با نتایج ۲۵-۱۳، ۲۵-۱۱ و ۲۵-۱۴ در هم کوبید. یوکی ایشیکاوا ۱۵ امتیاز گرفت، ران تاکاهاشی ۱۴ امتیاز به دست آورد و یوجی نیشیدا نیز ۱۰ امتیاز ثبت کرد.
بنابراین ژاپن در پنج بازی قهرمانی آسیا ۱۵ ست برده و تنها یک ست باخته است؛ همان ست سومی که در نخستین مسابقه برابر عمان از دست داد.
این آمار توضیح میدهد چرا ایران برای قهرمانی با سختترین آزمون ممکن روبهروست.
۱۲ برد از ۱۲ بازی؛ ژاپن در لیگ ملتها چه کرد؟
قدرت ژاپن فقط مربوط به این تورنمنت نیست.
این تیم دور مقدماتی لیگ ملتهای ۲۰۲۶ را با یک رکورد خارقالعاده به پایان رساند: ۱۲ مسابقه، ۱۲ پیروزی و بدون شکست. ساموراییها ۳۰ امتیاز گرفتند و در صدر جدول مرحله مقدماتی قرار گرفتند. شش مورد از این ۱۲ برد نیز در ست پنجم به دست آمد که نشان میدهد تیم لوران تیلی علاوه بر کیفیت فنی، توان بالایی در مسابقات نزدیک دارد.
ژاپن در مرحله نهایی نیز چین را سه بر یک شکست داد، اما نخستین باخت فصل خود را در نیمهنهایی با نتیجه سه بر دو مقابل آمریکا تجربه کرد و سپس در مسابقه ردهبندی سه بر یک به اسلوونی باخت تا چهارم شود.
پس تعبیر دقیقتر این است که ژاپن مرحله مقدماتی VNL را بدون شکست و ۱۲ از ۱۲ تمام کرد؛ نه اینکه کل لیگ ملتهای ۲۰۲۶ را بدون باخت پشت سر گذاشته باشد.
آخرین بازی ایران و ژاپن؛ شکست تلخ ۳ بر ۲
آخرین تقابل دو تیم فقط چند ماه قبل در لیگ ملتهای ۲۰۲۶ برگزار شد و اتفاقاً یکی از نشانههایی است که به ایران برای فینال امید میدهد.
ژاپن دو ست اول آن مسابقه را ۲۵ بر ۱۹ برد، اما ایران برگشت و ستهای سوم و چهارم را ۲۵ بر ۲۰ و ۲۵ بر ۲۳ به سود خود تمام کرد. در تایبریک، ژاپن ۱۵ بر ۱۲ برنده شد تا مسابقه را سه بر دو ببرد.
یعنی اگرچه ژاپن در ردهبندی جهانی و نتایج سال ۲۰۲۶ برتری محسوسی دارد، ایران نشان داده توان کشاندن این تیم به آخرین امتیازات ست پنجم را دارد.
فینال یکشنبه اما شرایط متفاوتی دارد؛ این بار میزبان با حمایت تماشاگران ژاپنی بازی میکند و علاوه بر مدال طلا، سهمیه المپیک نیز روی میز است.
سومین فینال متوالی ایران و ژاپن؛ حساب دو تیم یک بر یک است
شاید جذابترین نکته تاریخی مسابقه این باشد که برای سومین دوره متوالی، ایران و ژاپن فینال قهرمانی آسیا را برگزار میکنند.
در سال ۲۰۲۱، ایران در چیبا و مقابل تماشاگران ژاپنی میزبان را سه بر صفر شکست داد و چهارمین قهرمانی آسیایی خود را به دست آورد.
دو سال بعد در ارومیه، ورق برگشت. ژاپن این بار ایران را در خانه خودش با نتیجه سه بر صفر و ستهای ۲۵-۲۰، ۲۵-۱۸ و ۲۵-۱۸ شکست داد و دهمین قهرمانی آسیا را جشن گرفت.
حالا در ۲۰۲۶ دوباره نوبت ژاپن است که میزبان باشد.
به همین دلیل فینال فوکوئوکا عملاً مسابقه تعیینکننده این سهگانه است: ایران ۲۰۲۱ را در ژاپن برد، ژاپن ۲۰۲۳ را در ایران برد و حالا مسابقه سوم دوباره در خاک ژاپن برگزار میشود.
ژاپن ۱۰ قهرمانی، ایران ۴؛ نبرد دو غول قاره
ژاپن با ۱۰ عنوان قهرمانی پرافتخارترین تیم تاریخ مسابقات مردان آسیاست. قهرمانی سال ۲۰۲۳ در ارومیه دهمین طلای ساموراییها بود.
ایران نیز چهار بار در سالهای ۲۰۱۱، ۲۰۱۳، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ قهرمان شده و مجموعاً هشت مدال در تاریخ این رقابتها دارد.
بنابراین پیروزی یکشنبه برای ایران معنای پنجمین قهرمانی قاره را خواهد داشت؛ در حالی که ژاپن به دنبال افزایش رکورد تاریخی خود به ۱۱ قهرمانی است.
تقابل شماره ۴۹؛ ایران دنبال برد بیستم
طبق آمار تاریخی ارائهشده پیش از مسابقه، ایران و ژاپن تاکنون ۴۸ بار مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند.
ژاپن ۲۹ بازی را برده و ایران ۱۹ پیروزی دارد. فینال فوکوئوکا بنابراین چهلونهمین رویارویی دو رقیب قدیمی خواهد بود و تیم پیاتزا در صورت قهرمانی، علاوه بر گرفتن سهمیه المپیک، بیستمین برد تاریخ خود مقابل ژاپن را ثبت میکند.
این رقابت از سال ۱۹۵۸ آغاز شده و در دورههای مختلف بازیهای آسیایی، قهرمانی آسیا، انتخابی المپیک، جام جهانی و لیگ ملتها ادامه داشته است. کمتر حریفی در تاریخ والیبال ملی ایران به اندازه ژاپن تکرار شده است.
ستارههایی که میتوانند فینال را تعیین کنند
در ایران، عملکرد پوریا حسینخانزاده یکی از مهمترین نقاط امید است. او برابر چینتایپه ۲۴ امتیاز گرفت و در نیمهنهایی مقابل استرالیا نیز با ۲۰ امتیاز مشترکاً بهترین بازیکن هجومی ایران بود.
در کنار او، علی حاجیپور، امین اسماعیلنژاد و مرتضی شریفی گزینههای اصلی ایران برای شکستن دفاع ژاپن هستند. عرشیا بهنژاد نیز در پاس میتواند با استفاده بیشتر از محمد ولیزاده، عیسی ناصری و محمدنیما باطنی، بلوک ژاپن را از تمرکز روی کنارهها خارج کند.
در سوی مقابل سهگانه یوکی ایشیکاوا، ران تاکاهاشی و یوجی نیشیدا مهمترین تهدید است. همین سه بازیکن در نیمهنهایی مقابل کرهجنوبی مجموعاً ۳۹ امتیاز تولید کردند.
برای ایران، سرویس هدفمند و جلوگیری از شکلگیری دریافت اول ایدهآل ژاپن احتمالاً مهمترین کلید مسابقه خواهد بود؛ چون اگر پاسور ژاپن توپ مناسب در اختیار داشته باشد، سرعت بازی میزبان کار بلوک ایران را بسیار دشوار میکند.
ایران یک برد تا المپیک؛ فینالی فراتر از جام قهرمانی
فینال ۲۰۲۶ فقط مسابقهای برای انتقام شکست ارومیه یا کسب پنجمین طلای آسیا نیست.
برنده مسابقه مستقیماً راهی المپیک لسآنجلس ۲۰۲۸ خواهد شد.