دلار ۲۳۵ هزار تومانی دیگر ارزنده نیست؟ | احتمال اصلاح قیمت بالا رفت؛ اما یک خبر از عمان معادلات را تغییر داد

برای فهم اینکه چرا بحث «گران شدن دلار» مطرح شده، کافی است مسیر قیمت در چند هفته اخیر را مرور کنیم.

در نخستین روز شهریور ۱۴۰۵، دلار آزاد حوالی ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان معامله می‌شد و در همان روز وارد کانال ۲۰۰ هزار تومان شد. تنها چند هفته بعد، در ۱۸ شهریور نرخ بازار آزاد از ۲۳۳ هزار تومان عبور کرد و در ۲۱ شهریور نیز قیمت‌هایی حوالی ۲۳۶ هزار و ۹۰ تومان ثبت شد.

یعنی دلار در زمانی کوتاه حدود ۲۰ درصد رشد کرده است.

این سرعت صعود اهمیت زیادی دارد. در بازار ارز، افزایش قیمت ناشی از تورم و متغیرهای بنیادی معمولاً مسیر یکنواختی ندارد؛ بخشی از حرکت تحت تأثیر انتظارات، اخبار امنیتی و ورود تقاضای احتیاطی اتفاق می‌افتد. وقتی چنین بخش هیجانی بزرگی به قیمت اضافه شود، احتمال اصلاح پس از آرام‌شدن فضای خبری بیشتر می‌شود.

همین موضوع مبنای اصلی تحلیل احسان رضاپور است.

رضاپور: دلار ۲۳۵ هزار تومانی برای کوتاه‌مدت گران است

رضاپور معتقد است باید میان چشم‌انداز کوتاه‌مدت و بلندمدت دلار تفاوت گذاشت.

از نگاه او، زمانی که دلار در محدوده ۱۹۰ هزار تومان قرار داشت، نسبت به شرایط تورمی و اقتصادی کشور سطح جذابی داشت؛ اما اکنون که قیمت تا حوالی ۲۳۵ هزار تومان افزایش یافته، بخش مهمی از ظرفیت کوتاه‌مدت خود را مصرف کرده است.

این به معنای پایان دائمی روند صعودی دلار نیست.

استدلال اصلی این است که قیمت می‌تواند در بلندمدت همچنان تحت فشار تورم، رشد نقدینگی، تحریم، محدودیت‌های تجاری و ریسک سیاسی قرار داشته باشد، اما خرید پس از یک جهش سریع لزوماً نسبت ریسک به بازده مناسبی ندارد.

این تمایز برای معامله‌گران مهم است. یک دارایی می‌تواند در افق یک‌ساله صعودی باشد اما در قیمت امروز، برای یک سرمایه‌گذاری یک یا دوماهه گران تلقی شود.

آیا دلار امروز همچنان حوالی ۲۳۵ هزار تومان است؟

بازار پس از ثبت سقف‌های اخیر کمی عقب نشست.

قیمت دلار روز ۲۱ شهریور تا محدوده ۲۳۶ هزار تومان بالا رفت، اما گزارش‌های روز یکشنبه از بازگشت بازار به محدوده تقریبی ۲۲۹ هزار تومان در ساعات عصر حکایت داشت. داده‌های بازار رمزارز در روز دوشنبه نیز با توجه به قیمت ریالی بیت‌کوین و نرخ جهانی آن، نرخی در محدوده ۲۳۲ هزار تومان برای دلار ضمنی بازار نشان می‌دهد.

بنابراین محدوده ۲۳۵ هزار تومان را بهتر است سقف اخیر بازار بدانیم، نه الزاماً قیمت ثابت لحظه‌ای دلار در تمام معاملات دوشنبه.

این عقب‌نشینی اولیه خود می‌تواند نشانه‌ای باشد که در سطوح بالاتر، عرضه ارز و شناسایی سود افزایش یافته است.

رشد ۱۰ تا ۱۵ درصدی فصلی دلار؛ پیش‌بینی یا قانون بازار؟

رضاپور گفته با توجه به تورم و شرایط اقتصادی باید در محاسبات میان‌مدت، رشد حداقل ۱۰ تا ۱۵ درصدی فصلی دلار را در نظر گرفت.

این دیدگاه از فشارهای ساختاری اقتصاد ایران ناشی می‌شود، اما باید یک نکته مهم را اضافه کرد: رشد ۱۰ تا ۱۵ درصد در هر فصل تضمین‌شده نیست.

بازار ارز ممکن است یک فصل بخش زیادی از افزایش مورد انتظار را زودتر انجام دهد و سپس برای هفته‌ها یا ماه‌ها درجا بزند. حتی ممکن است یک فصل به دلیل گشایش سیاسی یا افزایش عرضه ارز، بازدهی منفی داشته باشد.

به همین دلیل رشد پرشتاب شهریور احتمالاً بخشی از انتظارات آینده را نیز در قیمت فعلی پیش‌خور کرده است.

این همان دلیلی است که باعث می‌شود دلار ۲۳۵ هزار تومانی از نظر کوتاه‌مدت با دلار ۱۹۰ هزار تومانی چند هفته قبل یکسان نباشد.

خبر عمان می‌توانست دلار را پایین بیاورد؛ اما نشست به تعویق افتاد

بخش مهمی از امید بازار به اصلاح دلار به نشست عمان مربوط بود.

قرار بود دوشنبه نشستی میان ایران و تعدادی از کشورهای حوزه خلیج فارس در صلاله برگزار شود و پرونده تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی در مرکز مذاکرات قرار گیرد.

اما بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، یکشنبه اعلام کرد نشست به تعویق افتاده است. رویترز نیز این خبر را تأیید کرده و نوشته هنوز تاریخ جدیدی اعلام نشده است.

این تحول برای بازار ارز دو پیام دارد.

اول اینکه مسیر دیپلماسی بسته نشده است؛ عمان گفته همچنان برای ایجاد اجماع و تقویت گفت‌وگو تلاش می‌کند.

اما دوم اینکه بازار فعلاً نتیجه مشخصی از مذاکرات دریافت نمی‌کند. در نتیجه محرکی که می‌توانست انتظارات سیاسی را به‌سرعت کاهش دهد، دست‌کم برای چند روز به عقب افتاده است.

بنابراین سناریوی ریزش سریع دلار صرفاً بر اساس «توافق دوشنبه عمان» دیگر مبنای قبلی را ندارد.

نفت ۱۰۷ دلاری چرا برای دلار ایران مهم است؟

هم‌زمان با تعویق نشست عمان، فشار ژئوپلیتیکی در منطقه کاهش پیدا نکرده است.

رویترز روز دوشنبه گزارش داد نفت برنت حدود سه درصد افزایش یافته و به حوالی ۱۰۷.۸ دلار در هر بشکه رسیده است. رفت‌وآمد کشتی‌های کالایی از تنگه هرمز نیز همچنان بسیار پایین‌تر از میانگین روزهای اخیر گزارش شده است.

افزایش ریسک منطقه‌ای برای بازار دلار ایران یک شمشیر دو لبه است.

از یک طرف نفت گران‌تر بالقوه درآمد صادراتی کشورهای تولیدکننده را افزایش می‌دهد، اما از سوی دیگر اختلال در تجارت، حمل‌ونقل دریایی، هزینه بیمه و محدودیت صادرات می‌تواند دسترسی عملی به ارز را دشوارتر کند.

بازار آزاد بیشتر از قیمت اسمی نفت به قابلیت انتقال ارز، تجارت و سطح ریسک واکنش نشان می‌دهد.

به همین دلیل ادامه تنش‌های هرمز مانعی جدی برای اصلاح عمیق نرخ ارز محسوب می‌شود.

آیا خبر سیاسی مثبت دلار را زیر ۲۰۰ هزار تومان می‌برد؟

رضاپور چنین سناریویی را بعید می‌داند.

از نگاه او، یک خبر سیاسی مثبت می‌تواند بخشی از حباب هیجانی و تقاضای احتیاطی را تخلیه کند و حتی کاهش کمتر از ۱۰ تا ۱۵ درصدی ایجاد کند، اما تثبیت دلار زیر ۲۰۰ هزار تومان نیازمند متغیرهای بسیار بزرگ‌تری است.

اگر مبنا را سقف ۲۳۵ هزار تومان قرار دهیم، اصلاح ۱۰ درصدی قیمت را به محدوده تقریبی ۲۱۱ تا ۲۱۲ هزار تومان می‌رساند و افت ۱۵ درصدی محدوده‌ای نزدیک ۲۰۰ هزار تومان ایجاد می‌کند.

اما پایدار ماندن در چنین سطحی به عرضه واقعی ارز نیاز دارد.

آزادسازی منابع، افزایش درآمد قابل‌استفاده ارزی، بهبود تجارت خارجی، کاهش محدودیت نقل‌وانتقال پول و مهار تورم عواملی هستند که می‌توانند کاهش سیاسی قیمت را به کاهش اقتصادی و ماندگار تبدیل کنند.

بدون این عوامل، ریزش ناشی از خبر معمولاً با بازگشت تقاضا روبه‌رو می‌شود.

دلار بخریم یا طلا؟ چرا ابزارهای طلا دوباره جذاب شده‌اند؟

رضاپور در شرایط فعلی ابزارهای مبتنی بر طلا و ارز در بازار سرمایه را نسبت به نگهداری دلار نقدی منطقی‌تر می‌داند.

یکی از دلایل، امنیت نگهداری و امکان معامله رسمی است.

اما از منظر سرمایه‌گذاری یک تفاوت دیگر هم وجود دارد: طلا هم‌زمان از دو متغیر تأثیر می‌گیرد؛ نرخ ارز داخلی و قیمت اونس جهانی. این مزیت البته به معنی سود قطعی نیست، چون کاهش دلار یا افت طلای جهانی می‌تواند قیمت داخلی را تحت فشار قرار دهد.

در بازار فعلی نیز اونس طلا تحت فشار افزایش نرخ‌های بهره آمریکا قرار گرفته و روز دوشنبه حوالی ۴۳۲۹ دلار معامله شده است؛ در مقابل، نفت بالای ۱۰۷ دلار و ریسک ژئوپلیتیکی همچنان بخشی از تقاضای دارایی‌های امن را حفظ کرده است.

بنابراین انتخاب میان دلار و طلا اکنون بسیار پیچیده‌تر از چند هفته قبل است.

پیش‌بینی قیمت دلار؛ سه سناریو برای روزهای آینده

در سناریوی مثبت سیاسی، اگر عمان تاریخ جدید نشست را خیلی زود اعلام کند و نشانه‌هایی از توافق درباره کشتیرانی هرمز دیده شود، تقاضای احتیاطی می‌تواند کاهش پیدا کند. در این حالت برگشت دلار به کانال‌های پایین‌تر محتمل است و حمایت‌های ۲۲۰ و سپس محدوده ۲۱۰ هزار تومان بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

در سناریوی خنثی، مذاکرات ادامه دارد اما توافق مشخصی اعلام نمی‌شود. در چنین فضایی دلار احتمالاً به جای جهش سریع، وارد نوسان فرسایشی در محدوده‌های فعلی می‌شود؛ یعنی بازار برای یافتن محرک بعدی منتظر می‌ماند.

اما سناریوی منفی مربوط به تشدید درگیری، اختلال بیشتر در هرمز یا شکست آشکار مذاکرات است. با توجه به اینکه ترافیک دریایی همچنان پایین است و نفت دوباره بالای ۱۰۷ دلار قرار گرفته، چنین خبری می‌تواند سقف ۲۳۵ تا ۲۳۶ هزار تومان را دوباره فعال کند.

دلار ۲۳۵ هزار تومانی بخریم؟ ریسک تعقیب قیمت بالا رفته است

مجموع داده‌های فعلی یک پیام نسبتاً روشن دارد.

دلار طی کمتر از یک ماه حرکت بزرگی انجام داده و از حوالی ۱۹۷ هزار تومان به سقف ۲۳۶ هزار تومان رسیده است. بنابراین خرید در سقف‌های اخیر نسبت به چند هفته قبل ریسک بیشتری دارد.

اما این موضوع را نباید با پیش‌بینی قطعی سقوط دلار اشتباه گرفت.

فشارهای تورمی و محدودیت‌های اقتصادی همچنان وجود دارند و تنش هرمز نیز فروکش نکرده است. از سوی دیگر تعویق نشست عمان باعث شده محرک فوری برای کاهش ریسک سیاسی ضعیف‌تر شود.

پس شاید مهم‌ترین جمع‌بندی این باشد: دلار ۲۳۵ هزار تومانی برای تعقیب قیمت در کوتاه‌مدت جذابیت چند هفته قبل را ندارد، اما برای شکل‌گیری یک روند نزولی پایدار هم صرفاً چند خبر سیاسی کافی نیست.

بازار اکنون میان دو نیروی متضاد گیر کرده است؛ از یک سو رشد سریع قبلی و احتمال اصلاح، و از سوی دیگر تورم و ریسک سیاسی که همچنان از قیمت‌های بالا حمایت می‌کنند.

برای همین محدوده‌های فعلی بیش از آنکه محل یک تصمیم ساده «خرید یا فروش» باشند، منطقه‌ای هستند که بازار منتظر خبر بعدی از عمان، هرمز و مسیر واقعی دسترسی ایران به منابع ارزی خواهد ماند.