فراخوان ۱۰۲ هزار نیسان X-Trail به‌دلیل احتمال قطع نیروی محرکه؛ تکلیف خودروهای ایران چیست؟

بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره کمپین R26A5 نیسان و پرونده ثبت‌شده با شماره 16774R در اداره فدرال حمل‌ونقل آلمان، فراخوان به برخی نمونه‌های نسل T33 نیسان X-Trail مربوط می‌شود. دامنه تولید اعلام‌شده از اول دسامبر ۲۰۲۱ تا ۲۱ آوریل ۲۰۲۶ امتداد دارد و تعداد خودروهای مرتبط در سطح جهانی حدود ۱۰۲ هزار و ۴۹۴ دستگاه اعلام شده است.

موضوع اصلی به نرم‌افزار کنترل باتری لیتیوم‌یونی خودرو بازمی‌گردد. بر اساس شرح نقص منتشرشده، کالیبراسیون نامناسب نرم‌افزار می‌تواند در شرایط مشخص موجب فعال‌شدن حالت حفاظتی یا Fail-Safe شود. در چنین وضعیتی ابتدا امکان کاهش قدرت وجود دارد و در شرایط خاص، رله اصلی باتری می‌تواند قطع شود؛ اتفاقی که ممکن است به از دست رفتن نیروی محرکه در زمان رانندگی منجر شود.

اهمیت این مسئله زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم راهکار اصلاحی اعلام‌شده برای خودروهای مشمول، به‌روزرسانی نرم‌افزار کنترلر باتری لیتیوم‌یونی یا LBC است. بنابراین برخلاف نقص‌هایی که مستلزم تعویض یک مجموعه مکانیکی بزرگ هستند، در این پرونده شناسایی VINهای مشمول و دسترسی به نرم‌افزار اصلاح‌شده می‌تواند بخش مهمی از فرآیند رفع مشکل باشد.

چرا این فراخوان برای بازار ایران اهمیت دارد؟

نسل جدید نیسان X-Trail در نسخه e-POWER وارد بازار ایران شده و مدل‌های جدید این خودرو به مشتریان ایرانی عرضه شده‌اند. همین موضوع باعث می‌شود فراخوان خارجی X-Trail برای بازار ایران نیز قابل بررسی باشد؛ اما وجود یک مدل مشابه در کشور به معنی مشمول بودن قطعی خودروهای ایرانی نیست.

این تفکیک اهمیت زیادی دارد. فراخوان‌های خودرویی معمولاً بر اساس شماره شاسی، تاریخ تولید، کارخانه سازنده، بازار مقصد و حتی نسخه قطعه یا نرم‌افزار نصب‌شده تعریف می‌شوند. بنابراین نمی‌توان صرفاً به دلیل یکسان بودن نام X-Trail یا حتی قرار گرفتن خودرو در بازه مدل‌سال، نتیجه گرفت که تمام نمونه‌های موجود در ایران مشمول کمپین R26A5 هستند.

آنچه اکنون می‌توان با اطمینان گفت این است که نقص و فراخوان در خارج از ایران ثبت شده، نسل T33 را در بر می‌گیرد و X-Trail e-POWER نیز در بازار ایران حضور دارد. آنچه هنوز نیازمند پاسخ رسمی است، وضعیت VIN خودروهای واردشده به ایران است.

نقصی که می‌تواند فراتر از یک خطای نرم‌افزاری باشد

عبارت «به‌روزرسانی نرم‌افزار» ممکن است در نگاه نخست اهمیت موضوع را کمتر نشان دهد، اما پیامد احتمالی نقص تعیین‌کننده‌تر از ماهیت راهکار اصلاحی آن است. اگر خطای نرم‌افزاری بتواند سیستم را به وضعیتی ببرد که قدرت خودرو کاهش یابد یا نیروی محرکه در حین حرکت از دست برود، موضوع مستقیماً با ایمنی رانندگی ارتباط پیدا می‌کند.

در یک خودروی e-POWER نیز نقش مجموعه الکتریکی در انتقال نیرو بنیادی است. در این معماری، موتور بنزینی عمدتاً وظیفه تولید برق را برعهده دارد و حرکت خودرو توسط موتور الکتریکی انجام می‌شود. در نتیجه مدیریت باتری و اجزای کنترلی مرتبط با آن بخشی اساسی از زنجیره تولید و انتقال نیروی خودرو محسوب می‌شوند.

تا زمان انتشار این گزارش، نمی‌توان وقوع چنین نقصی در X-Trailهای موجود در ایران را تأیید کرد و گزارشی از سوی واردکننده ایرانی که نشان دهد خودروهای تحویلی کشور مشمول کمپین R26A5 هستند، در اختیار ما نیست. همین مسئله ضرورت شفاف‌سازی را بیشتر می‌کند.

واردکننده ایرانی باید به چند سؤال پاسخ دهد

در چنین پرونده‌ای مهم‌ترین انتظار از عرضه‌کننده خودرو این نیست که صرفاً اعلام کند نمونه‌های وارداتی ایران با خودروهای بازار اروپا تفاوت دارند؛ بلکه باید مشخص شود آیا شماره شاسی خودروهای واردشده به‌طور رسمی با بانک اطلاعاتی فراخوان نیسان تطبیق داده شده است یا خیر.

اگر هیچ‌یک از VINهای واردشده به ایران مشمول کمپین نباشند، اعلام رسمی همین موضوع می‌تواند نگرانی مالکان را برطرف کند. اما اگر تعدادی از خودروها در دامنه فراخوان قرار داشته باشند، سؤال بعدی این است که آیا نسخه اصلاح‌شده نرم‌افزار LBC در شبکه خدمات پس از فروش ایران در دسترس است و مالکان چگونه برای دریافت آن فراخوان خواهند شد.

مسئله مهم دیگر خودروهایی است که ممکن است از مسیرهای متفاوت وارد کشور شده باشند. در بازار وارداتی ایران یک مدل ممکن است توسط بیش از یک مجموعه یا در قالب‌های مختلف وارد شده باشد. به همین دلیل بررسی فراخوان نباید صرفاً به نام تجاری واردکننده محدود شود و VIN هر خودرو تعیین‌کننده است.

سکوت درباره فراخوان خارجی راه‌حل مناسبی نیست

بازگشت خودروهای وارداتی به بازار ایران، مسئولیت تازه‌ای نیز برای شرکت‌های واردکننده ایجاد کرده است. فروش خودرو پایان رابطه شرکت و مشتری نیست. وقتی سازنده اصلی در یکی از بازارهای جهانی نقصی را برای محصول خود شناسایی می‌کند، انتظار منطقی این است که نماینده یا عرضه‌کننده ایرانی نیز وضعیت خودروهای فروخته‌شده را بررسی کند.

این موضوع به معنی مشمول بودن تمام X-Trailهای ایران نیست و تا پیش از بررسی شماره شاسی نباید چنین ادعایی مطرح شود. با این حال، همین عدم قطعیت می‌تواند با یک اطلاعیه شفاف برطرف شود: تعداد X-Trailهای واردشده، بازه VIN یا تاریخ تولید آنها، نتیجه تطبیق با کمپین R26A5 و در صورت وجود خودروهای مشمول، نحوه دریافت به‌روزرسانی.

هزینه این شفاف‌سازی برای شرکت بسیار کمتر از هزینه شکل‌گیری نگرانی میان مالکان است؛ به‌خصوص درباره نقصی که پیامد احتمالی آن کاهش یا از دست رفتن نیروی محرکه عنوان شده است.

مالکان X-Trail فعلاً چه کاری انجام دهند؟

وجود فراخوان خارجی به‌تنهایی دلیلی برای توقف استفاده از تمام X-Trailهای موجود در ایران نیست. مالک ایرانی پیش از هر چیز به نتیجه بررسی VIN خودرو نیاز دارد. در صورتی که خودرو در بازه تولید اعلام‌شده قرار دارد، منطقی است شماره شاسی از طریق شرکت عرضه‌کننده یا شبکه خدمات پس از فروش برای تطبیق با کمپین R26A5 بررسی شود.

اگر مالک با هشدارهای مرتبط با سیستم هیبریدی یا باتری، کاهش غیرعادی قدرت یا ورود خودرو به حالت حفاظتی مواجه شده باشد، موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و مراجعه به خدمات تخصصی باید در اولویت قرار گیرد. با این حال، مشاهده یک خطا در یک خودرو نیز به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که آن خودرو دچار همان نقص موضوع فراخوان شده است.

پرونده X-Trail بار دیگر یک خلأ مهم در بازار خودروهای وارداتی ایران را برجسته می‌کند: سازوکار شفاف اطلاع‌رسانی فراخوان‌های جهانی برای خودروهایی که در ایران فروخته شده‌اند. مالک نباید برای فهمیدن اینکه خودروی چند میلیارد تومانی او مشمول یک فراخوان ایمنی است یا خیر، ناچار به جست‌وجوی اطلاعیه مراجع خارجی باشد.

اکنون پاسخ روشن از عرضه‌کننده X-Trail می‌تواند تکلیف پرونده را مشخص کند: آیا VIN خودروهای e-POWER تحویلی در ایران با فراخوان R26A5 تطبیق داده شده است؟ اگر پاسخ مثبت است، نتیجه این بررسی چیست؛ و اگر خودروی مشمولی در ایران وجود دارد، چه زمانی و با چه سازوکاری نرم‌افزار اصلاح‌شده برای آن نصب خواهد شد؟