خبر مهم دولت درباره کالابرگ و بنزین؛ افزایش اعتبار از نیمه مهر؟ | سهمیه‌های سوخت فعلاً دست نمی‌خورد

نشست امروز سخنگوی دولت را می‌توان یکی از مهم‌ترین نشست‌های اقتصادی ـ اجتماعی هفته‌های اخیر دانست؛ زیرا بخش قابل توجهی از پرسش‌ها نه درباره سیاست خارجی، بلکه درباره دغدغه‌هایی بود که مستقیماً با هزینه روزمره خانوارها ارتباط دارد: بنزین، کالابرگ، گرانی، خودرو، فیلترینگ و بودجه.

مهاجرانی نیز برخلاف برخی مواضع کلی گذشته، این بار صریحاً گفت دولت وجود گرانی را انکار نمی‌کند و تلاش دارد با مجموعه‌ای از یارانه، کالابرگ و حمایت‌های هدفمند بخشی از فشار موجود را جبران کند.

افزایش کالابرگ از نیمه مهر؛ چه کسانی مشمول می‌شوند؟

شاید مهم‌ترین خبر نشست امروز به کالابرگ مربوط باشد.

فاطمه مهاجرانی اعلام کرد دولت امیدوار است از نیمه مهرماه ۱۴۰۵ اعتبار کالابرگ برای گروه‌های آسیب‌پذیر افزایش پیدا کند. او تأکید کرد مسعود پزشکیان وعده داده مبلغ کالابرگ متناسب با رشد تورم اصلاح شود و اصل افزایش آن از نظر دولت قطعی است؛ هرچند عبارت «امیدواریم» نشان می‌دهد زمان اجرا هنوز به شکل نهایی و بدون شرط تثبیت نشده است.

این نکته اهمیت زیادی دارد. در حال حاضر اعتبار مرحله جاری کالابرگ همچنان برای هر نفر یک میلیون تومان است و دولت تاکنون رقم رسمی تازه‌ای برای مهرماه اعلام نکرده است. همچنین مشخص نشده افزایش وعده‌داده‌شده شامل دقیقاً کدام دهک‌ها خواهد شد یا مبلغ جدید چند درصد بیشتر می‌شود.

بنابراین تیترهایی مانند «رقم جدید کالابرگ مشخص شد» فعلاً دقیق نیستند. آنچه رسمی است، اصل تصمیم دولت برای افزایش و هدف‌گذاری نیمه مهر برای اقشار آسیب‌پذیر است، نه مبلغ نهایی.

پول بنزین به کالابرگ می‌رسد؟

دومین پیام مهم دولت به افزایش نرخ سوم بنزین مربوط است.

نرخ سوم بنزین از ۱۷ شهریور از لیتری پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد، در حالی که سهمیه ماهانه ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان بدون تغییر باقی ماند.

مهاجرانی امروز بار دیگر گفت تمام منابع حاصل از اصلاح قیمت نرخ سوم باید صرف معیشت مردم شود و این منابع می‌تواند به اجرای سیاست‌هایی مانند تقویت کالابرگ کمک کند.

اما هنوز یک پرسش مهم بی‌پاسخ است: درآمد دقیق این افزایش چقدر خواهد بود و به چه شیوه‌ای بین خانوارها توزیع می‌شود؟

تا زمانی که میزان منابع، دهک‌های مشمول و سازوکار انتقال پول مشخص نشود، نمی‌توان محاسبه کرد افزایش نرخ سوم چه میزان اعتبار اضافی برای هر خانوار ایجاد خواهد کرد.

سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی کاهش می‌یابد؟

سخنگوی دولت در این بخش تلاش کرد نگرانی ایجادشده درباره کاهش سهمیه‌ها را کنترل کند.

او گفت دولت امیدوار است نیازی به کاهش سهمیه اول و دوم بنزین پیدا نکند و تأکید کرد هر تصمیم تازه‌ای باید پیش از اجرا به اطلاع مردم برسد.

این جمله البته تضمین دائمی تثبیت سهمیه‌ها نیست؛ بلکه موضع فعلی دولت است.

مهاجرانی گفته است تولید داخلی بنزین در محدوده روزانه ۱۱۰ میلیون لیتر قرار دارد، در حالی که مصرف روزانه کشور حدود ۱۴۰ میلیون لیتر است. او همچنین هزینه واردات بنزین را حدود هفت میلیارد دلار عنوان کرد. این ارقام در سخنان رسمی دولت مطرح شده‌اند و باید به عنوان برآورد دولت در شرایط فعلی در نظر گرفته شوند.

بنابراین سیاست اصلی دولت در کوتاه‌مدت ظاهراً بر کنترل مصرف، افزایش استفاده از CNG و LPG و حفظ سهمیه‌های ارزان فعلی متمرکز شده است.

چرا دولت به سراغ CNG و خودروهای کم‌مصرف رفت؟

یکی از نکات متفاوت نشست امروز پذیرش این مسئله از سوی سخنگوی دولت بود که مردم را نمی‌توان به دلیل استفاده گسترده از خودروی شخصی مقصر دانست.

مهاجرانی گفت اگر حمل‌ونقل عمومی به اندازه کافی گسترش پیدا نکرده، مسئولیت آن متوجه شهروندان نیست. او از توسعه جایگاه‌های CNG و LPG، افزایش خودروهای دوگانه‌سوز، نوسازی ناوگان فرسوده و توسعه خودروهای هیبریدی و برقی به عنوان بخشی از برنامه دولت نام برد.

پزشکیان نیز به گفته سخنگوی دولت دستور داده است کیفیت خودروهای داخلی و میزان مصرف سوخت آنها بهبود پیدا کند.

این موضوع از منظر اقتصادی مهم است؛ زیرا صرف افزایش قیمت سوخت بدون ایجاد جایگزین، بخش بزرگی از هزینه را به مصرف‌کننده منتقل می‌کند. توسعه حمل‌ونقل عمومی و خودروهای کم‌مصرف می‌تواند این اثر را کاهش دهد، اما نتیجه آن به سرعت اجرای این برنامه‌ها وابسته خواهد بود.

موضع تازه دولت درباره فیلترینگ؛ «هدف محقق نشد»

بخش دیگری از نشست که می‌تواند بازتاب زیادی داشته باشد به فیلترینگ مربوط بود.

مهاجرانی گفت هدف اولیه از محدودسازی اینترنت و پلتفرم‌ها افزایش امنیت بوده، اما دولت نگران است که این سیاست به نتیجه معکوس منجر شود. او تصریح کرد آنچه تاکنون اجرا شده، «حکمرانی فضای مجازی» را محقق نکرده و دولت به دنبال راهکارهای دیگری است.

همزمان ممنوعیت فعالیت اطلاع‌رسانی دستگاه‌های دولتی در برخی پیام‌رسان‌های خارجی نیز برداشته شده است.

سخنگوی دولت البته تأکید کرد این تصمیم به معنای انتقال مکاتبات اداری و اطلاعات محرمانه به این سکوها نیست؛ هدف، امکان پاسخگویی عمومی و حضور دستگاه‌های رسمی در فضای رسانه‌ای عنوان شده است.

این موضع احتمالاً بار دیگر بحث درباره تناقض میان حضور رسمی دولت در پلتفرم‌های خارجی و محدودیت دسترسی کاربران به آنها را فعال خواهد کرد.

عضویت ایران در بانک بریکس؛ یک اصلاح مهم

در بخش سیاست خارجی نیز مهاجرانی از نتیجه سفر پزشکیان به هند صحبت کرد.

در برخی بازتاب‌های اولیه این سخنان آمده است که «بانک بریکس با عضویت ایران تأسیس می‌شود»؛ اما این عبارت نیاز به اصلاح دارد. بانک توسعه نوین بریکس از سال‌ها قبل تأسیس شده است. آنچه سخنگوی دولت امروز گفت، بر اساس متن ایلنا، این بود که در اجلاس مقرر شده بانک توسعه نوین عضویت ایران را بپذیرد.

این تحول در صورت تکمیل مراحل حقوقی می‌تواند برای دسترسی ایران به سازوکارهای تأمین مالی بریکس اهمیت داشته باشد.

جالب اینکه تنها سه روز قبل، عباس عراقچی گفته بود برخی موانع برای عضویت ایران در بانک توسعه نوین باقی مانده و مذاکرات برای رفع آنها ادامه دارد؛ بنابراین نتیجه اجلاس هند را می‌توان یک تحول تازه در همین روند دانست.

۲۸ هزار فرصت شغلی با ۲۴۴ طرح تعاونی

دولت همچنین از بهره‌برداری ۲۴۴ طرح تعاونی سخن گفت که به گفته مهاجرانی حدود ۲۸ هزار فرصت شغلی ایجاد کرده‌اند.

آمار معاونت تعاون پیش‌تر رقم دقیق‌تر ۲۸ هزار و ۲۴۶ فرصت شغلی و سرمایه‌گذاری حدود ۲۱.۴ همت را برای همین مجموعه طرح‌ها اعلام کرده بود.

در شرایط فعلی اقتصاد، نکته کلیدی فراتر از افتتاح طرح‌ها، پایداری این مشاغل خواهد بود؛ به‌ویژه در اقتصادی که بنگاه‌ها با هزینه انرژی، سرمایه در گردش و نوسانات ارزی روبه‌رو هستند.

۱۲۸۸ مدرسه آسیب‌دیده؛ یک اختلاف آماری کوچک

در بخش مدارس نیز مهاجرانی درباره خسارت‌های جنگ صحبت کرد. برخی گزارش‌ها عدد ۱۲۸۸ مدرسه را ذکر کرده‌اند و سازمان نوسازی مدارس نیز پیش‌تر همین عدد را اعلام کرده بود.

با این حال متن منتشرشده از نشست امروز در ایلنا عدد ۱۲۸۷ مدرسه را ثبت کرده و گفته است ۳۶ مدرسه هنوز باقی مانده‌اند تا پیش از مهر تحویل شوند.

این اختلاف یک‌واحدی احتمالاً ناشی از تفاوت به‌روزرسانی یا ثبت آمار است و برای گزارش دقیق بهتر است عدد حدود ۱۲۸۸ مدرسه ذکر شود.

پیام اصلی نشست دولت؛ فشار اقتصادی پذیرفته شد، اما جزئیات حمایت هنوز باقی است

مهم‌ترین نکته نشست ۲۴ شهریور شاید همین باشد که دولت این بار صریح‌تر از قبل وجود فشار معیشتی را پذیرفت.

افزایش نرخ سوم بنزین انجام شده، قیمت بسیاری از کالاها بالا رفته و دولت اکنون می‌خواهد بخشی از درآمد اصلاح قیمت انرژی را به سیاست‌های حمایتی منتقل کند.

اما برای خانوارها سه عدد هنوز نامشخص است: رقم جدید کالابرگ، دقیقاً کدام دهک‌ها مشمول افزایش می‌شوند و سهم هر خانوار از درآمد جدید بنزین چقدر خواهد بود.

اگر وعده امروز عملی شود، نیمه مهرماه می‌تواند زمان آغاز مرحله تازه سیاست حمایتی دولت باشد. تا آن زمان اما مبلغ یک میلیون تومانی کالابرگ همچنان مبنای فعلی است و هر عدد دیگری که درباره افزایش اعتبار منتشر شود، تا زمان اعلام رسمی دولت یا وزارت تعاون قطعی محسوب نمی‌شود.