تغییر مهم در پذیرش پزشکی و دندانپزشکی ۱۴۰۵؛ ظرفیت ثابت ماند، شروع تحصیل ۳۰ درصد به مهر ۱۴۰۶ افتاد

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی، ماده واحده «تعیین ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی و دندانپزشکی سال ۱۴۰۵ و سال‌های بعد» را برای اجرا ابلاغ کرده است. این مصوبه در جلسه ۹۲۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۲۳ تیر ۱۴۰۵ و بر اساس مصوبه جلسه ۵۸۸ شورای معین به تصویب رسیده است. مخاطبان اجرای آن نیز وزارت بهداشت، وزارت علوم، دانشگاه آزاد اسلامی، سازمان سنجش و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی هستند.

مهم‌ترین بخش مصوبه برای داوطلبان کنکور این است که ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی در سال ۱۴۰۵ همان ظرفیتی خواهد بود که در دفترچه آزمون سراسری ۱۴۰۴ اعلام شده بود. بنابراین برخلاف چند سال گذشته که افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی به یکی از سیاست‌های اصلی آموزش عالی حوزه سلامت تبدیل شده بود، برای کنکور ۱۴۰۵ رشد تازه‌ای در ظرفیت مصوب در نظر گرفته نشده است.

این تصمیم پس از دوره‌ای اتخاذ شده که بر اساس مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، ظرفیت رشته پزشکی طی چند سال متوالی افزایش پیدا کرد. مصوبات جلسات ۸۵۱ و ۸۵۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی افزایش ظرفیت پزشکی را در فاصله سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ دنبال می‌کرد و مصوبات مربوط به دندانپزشکی نیز در همین مسیر قرار داشتند. در مصوبه سال ۱۴۰۳ نیز تصریح شده بود که پس از تکمیل افزایش ظرفیت در سال ۱۴۰۴، ظرفیت این دو رشته از سال ۱۴۰۵ برای سه سال ثابت بماند.

شوک اصلی برای داوطلبان؛ ۳۰ درصد ورودی‌ها از مهر ۱۴۰۶ دانشجو می‌شوند

اما ثابت ماندن ظرفیت تنها بخش مهم ابلاغیه جدید نیست. طبق متن مصوبه، به دلیل «محدودیت‌های اجرایی»، مشکلات دانشگاه‌های علوم پزشکی در پذیرش دانشجویان جدید و همچنین تأخیر در آغاز سال تحصیلی، ۳۰ درصد پذیرفته‌شدگان ظرفیت تعیین‌شده قرار نیست از سال تحصیلی ۱۴۰۵ وارد دانشگاه شوند؛ این گروه دوره تحصیلی خود را از مهرماه ۱۴۰۶ آغاز خواهند کرد.

این موضوع به معنای حذف ۳۰ درصد ظرفیت نیست. داوطلب می‌تواند در سال ۱۴۰۵ پذیرفته شود اما تاریخ آغاز تحصیل او مهر ۱۴۰۶ باشد. برای شفاف شدن این تفاوت، شورای عالی انقلاب فرهنگی مقرر کرده است رشته‌محل‌های مربوط به شروع تحصیل در سال‌های ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ با دو کد مجزا در دفترچه انتخاب رشته درج شوند تا داوطلبان هنگام انتخاب رشته از زمان آغاز دوره خود اطلاع داشته باشند و بر همان اساس اولویت‌بندی کنند.

به همین دلیل، امسال «زمان شروع تحصیل» می‌تواند در کنار نام دانشگاه، شهر، نوع دوره و شرایط رشته‌محل به یکی از متغیرهای مهم انتخاب رشته داوطلبان پزشکی و دندانپزشکی تبدیل شود. فردی که یک کد مربوط به ورودی مهر ۱۴۰۶ را بالاتر قرار می‌دهد، باید از ابتدا در محاسبات تحصیلی خود یک فاصله زمانی تقریباً یک‌ساله تا شروع دانشگاه را در نظر بگیرد.

دانشگاه آزاد درباره ۳۰ درصد ظرفیت اختیار جداگانه دارد

یک استثنای مهم نیز در مصوبه دیده می‌شود. دانشگاه آزاد اسلامی الزام ندارد دقیقاً همان الگوی ۳۰ درصدی را اجرا کند. طبق تبصره دوم، این دانشگاه می‌تواند متناسب با وضعیت زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های خود درباره نحوه برخورد با این ۳۰ درصد به‌صورت مستقل تصمیم‌گیری کند. بنابراین ممکن است نحوه زمان‌بندی پذیرش و شروع تحصیل در رشته‌محل‌های دانشگاه آزاد با دانشگاه‌های علوم پزشکی دولتی یکسان نباشد.

این تفاوت باعث می‌شود دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اهمیت بیشتری پیدا کند؛ زیرا صرف اطلاع از ظرفیت کلی پزشکی و دندانپزشکی برای انتخاب رشته کافی نیست و داوطلب باید کد رشته، دانشگاه و به‌ویژه سال شروع تحصیل هر انتخاب را بررسی کند.

چرا افزایش ظرفیت پزشکی متوقف شد؟

در متن مصوبه صراحتاً از کمبودهای زیرساختی شامل نیروی انسانی، امکانات فیزیکی و تجهیزات به‌عنوان بخشی از دلایل تصمیم جدید نام برده شده است. این موضوع پیش‌تر نیز بارها از سوی مسئولان حوزه آموزش پزشکی مطرح شده بود.

سیدجلیل حسینی، معاون آموزشی وزارت بهداشت، پیش‌تر اعلام کرده بود که افزایش ظرفیت سال‌های گذشته فشار قابل توجهی بر دانشگاه‌های علوم پزشکی وارد کرده است. طبق ارقام ارائه‌شده از سوی او، برای پاسخ به نیازهای ناشی از افزایش ظرفیت، دانشگاه‌ها با کمبود تخت آموزشی، اعضای هیئت علمی و تجهیزات آموزشی و دندانپزشکی روبه‌رو بوده‌اند. او همچنین رقم مورد نیاز برای جبران کمبودهای زیرساختی و جاری آموزش پزشکی را حدود ۳۶ هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود.

معاون آموزشی وزارت بهداشت در برآوردهای مربوط به پذیرش سال ۱۴۰۴ نیز ظرفیت پزشکی را حدود ۱۶ هزار و ۵۰۰ نفر و ظرفیت دندانپزشکی را در محدوده ۳ هزار و ۳۰۰ تا ۳ هزار و ۴۰۰ نفر اعلام کرده بود. از آنجا که مصوبه جدید ظرفیت ۱۴۰۵ را به ظرفیت مندرج در دفترچه ۱۴۰۴ گره زده است، مقیاس پذیرش امسال نیز در همین سطح کلی باقی می‌ماند؛ هرچند مبنای نهایی برای هر رشته‌محل، اعداد مندرج در دفترچه رسمی سازمان سنجش است.

ظرفیت پزشکی از ۱۴۰۶ به بعد چه می‌شود؟

یکی از نکات قابل توجه مصوبه جدید، تعیین سازوکار تازه‌ای برای بررسی ظرفیت سال‌های آینده است. بر اساس تبصره سوم، کمیته‌ای زیر نظر دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل می‌شود که باید تا پایان شهریور ۱۴۰۵ پیشنهاد خود درباره ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی سال‌های بعد را ارائه کند. معیارهای اعلام‌شده برای این بررسی شامل اسناد بالادستی، اهداف برنامه هفتم پیشرفت، زیرساخت‌های موجود و نیازهای کشور است.

این بند در مقایسه با مصوبه ابلاغ‌شده در سال ۱۴۰۳ اهمیت ویژه‌ای دارد. در مصوبه قبلی پیش‌بینی شده بود که ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی از سال ۱۴۰۵ برای سه سال متوالی ثابت بماند و سپس درباره افزایش یا تثبیت آن تصمیم‌گیری شود. مصوبه تازه در عین تثبیت ظرفیت سال ۱۴۰۵، بررسی ظرفیت «سال‌های بعد» را به کمیته‌ای سپرده که باید تا پایان همین شهریور پیشنهاد خود را ارائه کند. بنابراین مسیر ظرفیت پذیرش سال‌های آینده بار دیگر وارد مرحله بررسی شده و نتیجه نهایی به تصمیم بعدی شورای عالی انقلاب فرهنگی وابسته خواهد بود.

انتخاب رشته پزشکی ۱۴۰۵ پیچیده‌تر شد

برای داوطلبان، نتیجه عملی ابلاغیه را می‌توان در سه محور خلاصه کرد: ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی سال ۱۴۰۵ نسبت به ظرفیت رسمی ۱۴۰۴ افزایش نمی‌یابد؛ ۳۰ درصد پذیرفته‌شدگان مشمول مصوبه، شروع تحصیل در مهر ۱۴۰۶ خواهند داشت؛ و کدهای مربوط به ورودی ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ باید به‌صورت جداگانه در دفترچه انتخاب رشته درج شوند. دانشگاه آزاد نیز در بخش مربوط به این ۳۰ درصد اختیار تصمیم‌گیری مستقل دارد.

در نتیجه، رقابت کنکور پزشکی ۱۴۰۵ دیگر فقط حول تعداد صندلی‌ها نمی‌چرخد. زمان ورود به دانشگاه نیز به بخشی از معادله تبدیل شده است. داوطلبانی که قصد انتخاب پزشکی و دندانپزشکی دارند باید هنگام انتشار دفترچه انتخاب رشته، علاوه بر ظرفیت و محل تحصیل، سال آغاز دوره را با دقت بررسی کنند؛ چرا که انتخاب یک کد ورودی ۱۴۰۶ می‌تواند فاصله قابل توجهی میان قبولی در کنکور و حضور در کلاس‌های دانشگاه ایجاد کند.

مصوبه جدید در مجموع نشان می‌دهد سیاست ظرفیت‌گذاری آموزش پزشکی وارد مرحله متفاوتی شده است؛ مرحله‌ای که در آن به جای ادامه افزایش سالانه ظرفیت، تمرکز بیشتری بر تطبیق تعداد دانشجو با توان آموزشی دانشگاه‌ها، نیروی انسانی، تجهیزات و نیازهای نظام سلامت دیده می‌شود. تعیین نهایی ظرفیت سال‌های بعد نیز به پیشنهاد کمیته جدید و تصمیم بعدی شورای عالی انقلاب فرهنگی وابسته خواهد بود.