فولاد ایرانیان
از وفاق تا ۱۷ میلیارد دلار فشارافزایی؛ روایت رئیس دفتر پزشکیان از نقشه دولت | ارقام چه میگویند؟
محسن حاجیمیرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهور، در گفتوگویی مفصل تصویری از منطق اداره دولت چهاردهم ارائه کرده است؛ تصویری که از «وفاق و استفاده از همه ظرفیتهای سیاسی و اجتماعی» آغاز میشود و به اصلاح ارز چندنرخی، توسعه کریدورهای ریلی، مدرسهسازی، هوشمندسازی آموزش، افزایش ظرفیت برق، توسعه انرژی خورشیدی و مهار گازهای مشعل میرسد. با این حال بررسی تازهترین دادههای منتشرشده نشان میدهد در کنار برخی پیشرفتهای قابل اندازهگیری، شماری از ارقام اعلامی هنوز نیازمند تفکیک میان ظرفیت ایجادشده، ظرفیت متصل به شبکه و اهداف در دست اجرا هستند.
۲۳:۴۳ - ۲۸ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
حاجیمیرزایی در این گفتوگو «وفاق» را نه به معنای یکسان شدن دیدگاهها، بلکه رسیدن به فهم مشترک از مسائل توصیف کرده و گفته است پزشکیان تلاش دارد جریانهای سیاسی مختلف، زنان، اقوام، دانشگاهیان، بخش خصوصی و حتی رقبای انتخاباتی را وارد فرآیند حل مسئله کند. او همچنین بر حفظ تجربه دولتهای قبل و پرهیز از «ریست کردن» ساختار اجرایی تأکید کرده است.
وفاق؛ از شعار سیاسی تا مسئله کارآمدی دولت
آنچه رئیس دفتر رئیسجمهور توضیح میدهد، در عمل دو وجه دارد.
وجه نخست سیاسی است: کاستن از حذف نیروهای مدیریتی صرفاً به دلیل تغییر دولت و تلاش برای گفتوگو با گروههای متنوع. وجه دوم مدیریتی است: حفظ حافظه سازمانی و جلوگیری از شروع دوباره پروژهها با هر تغییر دولت.
این نگاه میتواند از اتلاف تجربه جلوگیری کند، اما نتیجه آن را نمیتوان فقط از تعداد جلسات یا باقی ماندن مدیران سنجید. معیار قابل اندازهگیریتر این است که آیا پروژههای نیمهتمام سریعتر تکمیل میشوند، تصمیمها ثبات بیشتری پیدا میکنند و شاخصهای اقتصادی و زیرساختی بهبود مییابند یا خیر.
حاجیمیرزایی میگوید پزشکیان حتی درباره رقبای انتخاباتی نیز نگاه حذفی ندارد و «مهم نیست کار به نام چه کسی تمام شود». این توصیف، روایت رئیس دفتر رئیسجمهور از سبک مدیریتی دولت است و نه یک شاخص مستقل عملکردی.
ارز چندنرخی؛ دولت از «درمان ریشه» حرف میزند
یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی گفتوگو به ارز چندنرخی مربوط است.
حاجیمیرزایی تفاوت نرخهای ارز و تخصیص ارز یارانهای را یکی از زمینههای ایجاد رانت و «امضاهای طلایی» دانسته و استدلال کرده است که کاهش نقش تخصیص اداری میتواند زمینه برخی رفتارهای فسادزا را محدود کند.
از منظر اقتصادی، کاهش فاصله میان نرخها واقعاً میتواند انگیزه دریافت ارز ارزان و فروش یا استفاده از آن در مسیرهای غیرهدف را کمتر کند؛ اما این فقط یک سوی معادله است.
سوی دیگر، اثر افزایش نرخ ارز مورد استفاده در واردات بر قیمت کالاها و قدرت خرید خانوار است. بنابراین موفقیت چنین اصلاحی فقط با حذف یک نرخ ارزی سنجیده نمیشود؛ نحوه جبران برای خانوارها، رقابت در واردات، کنترل انحصار و ثبات سیاست ارزی نیز تعیینکننده هستند.
به همین دلیل ادعای «کاهش فساد» در نهایت باید با دادههایی مانند کاهش رانت تخصیص، کوتاه شدن فرآیند واردات و شفافتر شدن دسترسی فعالان اقتصادی سنجیده شود.
کریدورها؛ رشت–آستارا هنوز به مرحله ساخت کامل نرسیده است
یکی از صریحترین جملات حاجیمیرزایی این است که کریدورها برای دولت «از نان شب واجبتر» هستند.
پروژه رشت–آستارا در این میان جایگاه ویژهای دارد. بررسی تازهترین گزارشها نشان میدهد بخش عمده فرآیند تملک اراضی انجام شده و مذاکرات مالی و اجرایی با روسیه پیشرفت زیادی داشته است، اما قرارداد اجرایی و تأمین مالی در ماههای اخیر هنوز در مرحله نهاییسازی قرار داشت.
طول این مسیر ۱۶۲ کیلومتر است و تکمیل آن حلقه ریلی مفقوده کریدور شمال–جنوب را برطرف میکند.
این یعنی سخن رئیس دفتر رئیسجمهور درباره اولویت کریدور با روند واقعی پروژه همخوانی دارد، اما هنوز فاصله میان «تملک و مذاکره» تا «ساخت و بهرهبرداری» باقی مانده است.
مدرسهسازی؛ رقم ۲۸ همت قابل ردیابی است
در بخش آموزش، حاجیمیرزایی از مشارکت حدود ۲۸ همتی خیرین در مدرسهسازی سخن گفته است.
دادههای تازه این بخش را تا حد زیادی تأیید میکنند. رئیس جامعه خیرین مدرسهساز اخیراً رقم تعهد خیرین در سال گذشته را حدود ۲۸ تا ۲۸.۵ همت اعلام کرده است.
دولت همچنین بر هوشمندسازی مدارس، تقویت پلتفرم شاد و توسعه آموزش دیجیتال تأکید دارد.
اما خود حاجیمیرزایی نیز به نکته مهمی اشاره کرده است: ساخت مدرسه بهتنهایی عدالت آموزشی ایجاد نمیکند.
اگر کیفیت معلم، محتوای آموزشی، دسترسی به اینترنت، تجهیزات و تفاوت مدارس مناطق برخوردار و محروم اصلاح نشود، افزایش تعداد ساختمانهای آموزشی فقط بخشی از مسئله را حل خواهد کرد.
ابهام آماری در افزایش ظرفیت برق
بخش انرژی یکی از مهمترین قسمتهای این مصاحبه است و در عین حال یک تفاوت عددی قابل توجه در آن دیده میشود.
در متن جدید، حاجیمیرزایی از حدود ۱۶ هزار مگاوات برق جدید سخن میگوید که حدود ۱۰ هزار مگاوات آن وارد مدار شده است.
اما تنها چند هفته قبل، خود او رقم افزایش ظرفیت طی دو سال را ۱۸ هزار مگاوات اعلام کرده بود؛ با این توضیح که ۱۰ هزار مگاوات وارد مدار شده و ۸ هزار مگاوات دیگر بهتدریج متصل خواهد شد.
این تفاوت دو هزار مگاواتی میتواند ناشی از تفاوت میان «ظرفیت ایجادشده»، «پروژههای آماده» و «ظرفیت عملیاتی» باشد، اما در گزارشهای عمومی توضیح روشنی برای آن دیده نمیشود.
بنابراین دقیقترین عدد قابل اتکا در حال حاضر همان ۱۰ هزار مگاوات واردشده به مدار است که در هر دو روایت تکرار شده است.
خورشیدی ۷ هزار مگاوات یا ۶ هزار مگاوات؟
درباره انرژی خورشیدی نیز باید میان اظهارات سیاسی و آمار تخصصی تفکیک کرد.
حاجیمیرزایی در گفتوگوی جدید میگوید بیش از هفت هزار مگاوات ظرفیت خورشیدی نصب و فعال شده است.
اما آخرین ارقام عمومی منتشرشده از مسئولان ساتبا در میانه شهریور، ظرفیت خورشیدی را حدود ۶ هزار مگاوات اعلام میکرد. پیشتر نیز در سوم شهریور ظرفیت کل تجدیدپذیرها حدود ۵۸۰۰ مگاوات گزارش شده بود.
ممکن است پروژههای جدیدی در فاصله کوتاه بعدی وارد مدار شده باشند، اما تا زمانی که ساتبا آمار جدید رسمی منتشر نکند، رقم هفت هزار مگاوات بهتر است بهعنوان عدد اعلامی رئیس دفتر رئیسجمهور نقل شود، نه آمار نهایی مستقل.
۱۷ میلیارد دلار برای فشارافزایی پارس جنوبی
یکی دیگر از اعداد مهم مصاحبه، قرارداد فشارافزایی پارس جنوبی است.
این رقم مستقل از گفتوگوی جدید نیز قابل تأیید است. قراردادهای مربوط به هفت هاب فشارافزایی پارس جنوبی در اسفند ۱۴۰۳ با ارزشی در حدود ۱۷ میلیارد دلار امضا شد.
اهمیت این پروژه از آنجا ناشی میشود که با افت طبیعی فشار مخزن، حفظ سطح تولید گاز پارس جنوبی در سالهای آینده به تجهیزات فشارافزایی وابسته خواهد شد.
بنابراین اینجا تفاوت میان «قرارداد امضا شده» و «نتیجه عملیاتی» مهم است. اثر واقعی پروژه زمانی قابل سنجش خواهد بود که هابها ساخته و به تولید متصل شوند.
گازهای مشعل؛ عدد ۵۰ میلیون مترمکعب تکرار شده است
حاجیمیرزایی میزان گاز سوزاندهشده در مشعلها را حدود ۵۰ میلیون مترمکعب در روز عنوان کرده و گفته است میزان مهارشده از شش میلیون مترمکعب به حدود ۱۶ میلیون مترمکعب رسیده است.
رقم حدود ۵۰ میلیون مترمکعب پیشتر نیز از سوی مقامهای دولتی مطرح شده است و نشان میدهد فلرینگ همچنان یکی از نقاط اصلی اتلاف انرژی در ایران است.
در این بخش نیز معیار اصلی موفقیت باید کاهش واقعی حجم سوزاندن گاز در سالهای آینده باشد، نه صرفاً ظرفیت پروژههای تعریفشده.
تصویر کلی دولت چهاردهم؛ سیاست «حل مسئله» در آزمون اعداد
گفتوگوی حاجیمیرزایی تصویری منسجم از روایتی ارائه میکند که دولت چهاردهم میخواهد از خود نشان دهد: مشارکت بیشتر، حفظ تجربه مدیریتی، اصلاح ساختارهای رانتی، توسعه زیرساخت و تمرکز همزمان بر تولید و مدیریت مصرف.
اما فاصله میان روایت سیاسی و نتیجه اجرایی را باید با عدد سنجید.
در مدرسهسازی، رقم مشارکت خیرین قابل مشاهده است. در فشارافزایی پارس جنوبی، قرارداد ۱۷ میلیارد دلاری وجود دارد اما بخش عمده نتیجه آن در آینده مشخص میشود. در کریدور رشت–آستارا، پیشرفت حقوقی و تملک زمین رخ داده اما ساخت کامل هنوز پیشروست. در انرژی خورشیدی نیز رشد سریع اتفاق افتاده، ولی میان رقم هفت هزار مگاوات اعلامی و آخرین آمار عمومی ساتبا فاصله وجود دارد.
بنابراین مهمترین پرسش پس از این گفتوگو این نیست که دولت چه برنامههایی تعریف کرده است؛ پرسش اصلی این است که تا پایان دوره، چه میزان از این برنامهها از مرحله قرارداد، هدفگذاری و ظرفیت اسمی عبور کرده و به خروجی قابل اندازهگیری برای اقتصاد و زندگی روزمره مردم تبدیل خواهد شد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
