سقوط سنگین بورس در ۲۹ شهریور؛ خروج ۷.۲ همت پول حقیقی زنگ خطر را به صدا درآورد

بازار سرمایه امروز از همان دقایق ابتدایی تحت فشار عرضه قرار گرفت و این فشار تا پایان معاملات ادامه پیدا کرد. بر اساس آمار اقتصادآنلاین، شاخص کل با افت ۱۵۷ هزار و ۲۲۸ واحدی از محدوده ۷ میلیون و ۴۴۸ هزار واحد به ۷ میلیون و ۲۹۱ هزار واحد رسید. شاخص کل هم‌وزن نیز بیش از ۴۰ هزار واحد کاهش یافت و در سطح یک میلیون و ۹۴۶ هزار واحد قرار گرفت.

داده‌های نبض بورس نیز تصویر تقریباً مشابهی ارائه می‌دهد و شاخص پایانی را ۷ میلیون و ۲۹۰ هزار و ۹۰۰ واحد با افت حدود ۲.۱۲ درصد ثبت کرده است. شاخص هم‌وزن نیز ۲.۰۴ درصد کاهش داشته است. اختلاف جزئی در تعداد واحدهای افت میان منابع به نحوه و لحظه ثبت داده‌های پایانی مربوط است، اما پیام هر دو آمار یکسان است: فشار فروش هم در بزرگان بازار و هم در نمادهای کوچک و متوسط گسترده بوده است.

این نکته از آن جهت اهمیت دارد که اگر تنها شاخص کل تحت فشار بود، می‌شد ریزش را به چند سهم شاخص‌ساز نسبت داد؛ اما افت تقریباً هم‌زمان شاخص کل و هم‌وزن نشان می‌دهد موج منفی تمام لایه‌های بازار را درگیر کرده است.

دومین روز اصلاح؛ شدت ریزش بیشتر شد

بازار شنبه نیز روز خوبی نداشت. شاخص کل در ۲۸ شهریور حدود ۱۰۸ هزار و ۸۹۰ واحد کاهش یافته و روی ۷ میلیون و ۴۴۸ هزار واحد بسته شده بود. شاخص هم‌وزن نیز بیش از ۲۹ هزار واحد عقب نشست.

بنابراین بورس در دو جلسه متوالی با کاهش سنگین شاخص‌ها روبه‌رو شده و نکته نگران‌کننده این است که شدت افت در روز دوم افزایش یافته است.

شنبه خروج پول حقیقی نیز حدود ۶.۱ همت گزارش شده بود و امروز این عدد به ۷.۲ همت رسیده است. به عبارت دیگر، نه فقط قیمت‌ها پایین‌تر آمده‌اند، بلکه سرعت خروج سرمایه حقیقی نیز افزایش پیدا کرده است.

این رفتار معمولاً نشان می‌دهد بخشی از خریداران کوتاه‌مدت که در موج صعودی قبلی وارد شده بودند، اکنون به جای خرید در منفی‌ها ترجیح می‌دهند نقد شوند و منتظر روشن‌تر شدن مسیر بازار بمانند.

۷۳۲ نماد منفی؛ فشار فروش همه‌جانبه شد

در پایان بازار، ۷۷ درصد نمادها منفی بودند. طبق آمار اقتصادآنلاین، ۷۳۲ نماد در محدوده منفی و تنها ۲۱۴ نماد در محدوده مثبت بسته شدند. تعداد صف‌های فروش نیز ۴۱۰ نماد و تعداد صف‌های خرید ۱۳۱ نماد گزارش شده است.

نبض بورس با اختلافی ناچیز ۷۳۳ نماد منفی، ۲۱۳ نماد مثبت و ۴۰۹ صف فروش ثبت کرده است که در مجموع همان تصویر را تأیید می‌کند.

جالب اینکه تعداد صف‌های فروش نسبت به روز قبل حدود ۱۰۰ نماد کمتر شده است؛ در نگاه نخست این موضوع می‌تواند نشانه‌ای مثبت به نظر برسد، اما سایر داده‌ها چنین برداشتی را تأیید نمی‌کنند.

کاهش تعداد صف فروش لزوماً به معنای پایان فشار فروش نیست. بخشی از نمادها ممکن است از صف خارج شده باشند اما همچنان در محدوده منفی و با عرضه بالا معامله شوند. وقتی همزمان ۷۷ درصد بازار منفی است، خروج پول حقیقی شدت گرفته و سرانه فروش تقریباً دو برابر خرید است، کاهش تعداد صف‌ها را بیشتر باید نشانه افزایش گردش معاملات در قیمت‌های منفی دانست تا تغییر جهت بازار.

خروج ۷.۲ همت پول حقیقی؛ مهم‌ترین زنگ خطر بازار

شاید مهم‌ترین عدد معاملات امروز نه افت شاخص، بلکه خروج ۷ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار باشد.

این میزان خروج نقدینگی یکی از سنگین‌ترین خروج‌های پول در شهریور محسوب می‌شود. ارزش معاملات خرد نیز حدود ۳۸.۷ همت و حجم معاملات ۷۳.۹ میلیارد سهم ثبت شد.

نسبت خروج پول به ارزش معاملات نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از گردش نقدینگی امروز با انتقال مالکیت از حقیقی‌ها به حقوقی‌ها همراه بوده است.

این اتفاق زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم ارزش معاملات خرد شنبه حدود ۴۶.۶ همت بود؛ بنابراین امروز در کنار افزایش خروج پول، ارزش معاملات نیز کاهش یافته است.

ترکیب «کاهش ارزش معاملات + افزایش خروج پول» معمولاً نشانه‌ای از عقب‌نشینی خریداران بالقوه است. یعنی عرضه‌کننده همچنان فعال است، اما تقاضا برای جذب تمام این عرضه با قدرت گذشته وارد نمی‌شود.

سرانه فروش ۱۳۵ میلیون؛ قدرت فروشندگان تقریباً دو برابر خریداران

سرانه خرید حقیقی امروز حدود ۷۵ میلیون تومان و سرانه فروش حدود ۱۳۵ میلیون تومان بوده است. نسبت قدرت خرید به فروش در نتیجه در حوالی ۰.۶ قرار گرفته است.

نبض بورس نیز سرانه خرید را ۷۴.۶ میلیون و سرانه فروش را ۱۳۴.۴ میلیون تومان گزارش کرده است.

این اختلاف یکی از شفاف‌ترین نشانه‌های وضعیت روانی بازار است. فروشندگان به‌طور متوسط با سفارش‌های سنگین‌تری وارد شده‌اند، در حالی که خریداران هنوز با احتیاط معامله می‌کنند.

برای شکل‌گیری یک برگشت پایدار، معمولاً باید این نسبت به سمت تعادل حرکت کند یا دست‌کم فاصله سرانه خرید و فروش کاهش یابد.

سفارش‌های فروش سه برابر خرید؛ فردا بازار از کجا شروع می‌کند؟

در دقایق پایانی معاملات نیز نشانه قدرتمندی از تغییر فضا دیده نشد. اقتصادآنلاین ارزش سفارش‌های خرید را حدود ۶.۵ همت و سفارش‌های فروش را ۱۶.۵ همت گزارش کرده است.

در آمار نهایی نبض بورس نیز ارزش صف‌های فروش ۱۵.۵ همت و صف‌های خرید ۴.۹ همت بوده است؛ یعنی ارزش فروش‌های در صف بیش از سه برابر خریدها باقی مانده است.

این عدم تعادل می‌تواند معاملات روز بعد را نیز با فشار عرضه آغاز کند، مگر آنکه تا قبل از شروع بازار محرک مثبتی به بازار برسد یا خریداران در قیمت‌های پایین‌تر فعال‌تر شوند.

البته این داده‌ها به تنهایی برای پیش‌بینی قطعی جهت بورس کافی نیستند؛ سفارش‌ها می‌توانند در پیش‌گشایش فردا تغییر کنند. اما وضعیت پایان بازار نشان می‌دهد برتری فعلاً در اختیار فروشندگان است.

فلزات و پتروشیمی‌ها در مرکز خروج پول

گروه‌های شیمیایی، بانکی و فلزات اساسی امروز بیشترین ارزش معاملات را به خود اختصاص دادند. از نظر حجم معاملات نیز بانک‌ها، فلزات اساسی و شیمیایی در صدر قرار گرفتند.

اما جریان نقدینگی تصویر متفاوتی داشت. صنایع فلزات اساسی، صندوق‌های درآمد ثابت و محصولات شیمیایی بیشترین خروج پول حقیقی را تجربه کردند.

در سطح نمادها، فولاد با حدود ۶۷۱ میلیارد تومان خروج پول حقیقی در صدر قرار گرفت؛ پس از آن شپدیس با حدود ۵۴۸ میلیارد و وتجارت با حدود ۴۳۷ میلیارد تومان بیشترین خروج نقدینگی را داشتند.

در مقابل، وپاسار با حدود ۷۴۸ میلیارد تومان و فارس با نزدیک ۵۶۰ میلیارد تومان بیشترین ورود پول حقیقی را ثبت کردند و تاصیکو نیز در رده بعدی قرار گرفت.

این پراکندگی نشان می‌دهد بازار کاملاً بدون خریدار نیست؛ نقدینگی در برخی سهم‌ها همچنان به دنبال فرصت می‌گردد، اما جریان غالب بازار خروج پول است.

پول به سمت صندوق‌های طلا رفت؛ نشانه رفتار تدافعی سرمایه‌گذاران

یکی از نکات مهم معاملات امروز ورود پول حقیقی به صندوق‌های طلا بود. گروه‌های برق، صندوق‌های طلا و لاستیک بیشترین ورود حقیقی را در میان صنایع ثبت کردند.

همزمان نمادهایی مانند «عیار» و «فزر» نیز در میان بیشترین ارزش خرید حقیقی دیده شدند.

این رفتار می‌تواند به‌عنوان یک چرخش تدافعی در سبد سرمایه‌گذاران تعبیر شود؛ بخشی از معامله‌گران که ریسک سهام را در کوتاه‌مدت بالا ارزیابی می‌کنند، بخشی از نقدینگی خود را به ابزارهای مرتبط با طلا منتقل کرده‌اند.

البته ورود پول به صندوق طلا به تنهایی به معنای خروج کامل سرمایه از بازار سرمایه نیست؛ این پول همچنان در ابزارهای بورسی قرار دارد، اما نوع ریسک‌پذیری آن تغییر کرده است.

پیش‌بینی بورس فردا؛ دو سطح مهم برای شاخص کل

شاخص کل اکنون زیر سطح روانی ۷ میلیون و ۳۰۰ هزار واحد قرار گرفته است. این سطح در معاملات فردا اهمیت زیادی خواهد داشت.

اگر فشار عرضه در پیش‌گشایش ادامه پیدا کند و ورود پول تازه شکل نگیرد، بازار ممکن است در ساعات ابتدایی همچنان منفی باشد. خروج ۷.۲ همت پول حقیقی، برتری ارزش سفارش‌های فروش و سرانه فروش بالا همگی این سناریو را تقویت می‌کنند.

اما یک نکته می‌تواند احتمال تعادل را بیشتر کند: پس از دو روز افت سنگین، قیمت بسیاری از نمادها کاهش محسوسی داشته و تعداد صف‌های فروش امروز نسبت به شنبه کمتر شده است. اگر در منفی‌های ابتدایی خریداران قدرتمند وارد شوند و ارزش صف فروش سریع پایین بیاید، بازار می‌تواند از فاز ریزش یک‌طرفه وارد فاز نوسانی و متعادل‌تر شود.

برای تأیید برگشت اما صرف مثبت شدن چند سهم شاخص‌ساز کافی نیست. بازار نیاز دارد خروج پول حقیقی متوقف شود، نسبت سرانه خرید به فروش بهبود یابد و تعداد نمادهای مثبت افزایش پیدا کند.

بورس وارد فاز ترس شد؛ برگشت نیازمند بازگشت اعتماد است

معاملات ۲۹ شهریور یک پیام روشن داشت: اصلاح بورس فعلاً فقط محدود به شاخص‌سازها نیست.

افت حدود دو درصدی همزمان شاخص کل و هم‌وزن، منفی بودن ۷۷ درصد بازار، خروج ۷.۲ همت نقدینگی حقیقی و قرار گرفتن ارزش سفارش‌های فروش در چند برابر سفارش‌های خرید نشان می‌دهد معامله‌گران در پایان روز با احتیاط زیادی به آینده کوتاه‌مدت نگاه می‌کنند.

با این حال، بازار طی هفته‌های گذشته رشد قابل‌توجهی را پشت سر گذاشته و بخشی از فشار فعلی نیز می‌تواند ناشی از ذخیره سود و تعدیل موقعیت‌های کوتاه‌مدت باشد. آنچه تعیین خواهد کرد این اصلاح به یک افت عمیق‌تر تبدیل می‌شود یا نه، رفتار پول حقیقی در روزهای آینده است.

اگر خروج نقدینگی ادامه یابد، حتی حمایت‌های تکنیکی شاخص نیز می‌توانند شکننده باشند. اما اگر صف‌های فروش جمع شوند و پول حقیقی بار دیگر به سهام برگردد، همین افت دو روزه می‌تواند زمینه شکل‌گیری تعادل جدید را فراهم کند.

در نتیجه، برای معاملات بعدی بیش از عدد شاخص باید سه متغیر زیر را زیر نظر گرفت: خالص ورود و خروج پول حقیقی، ارزش صف‌های فروش و نسبت سرانه خرید به فروش. در شرایط فعلی هر سه متغیر هنوز به نفع فروشندگان هستند و تا زمانی که این تصویر تغییر نکند، نمی‌توان از پایان قطعی اصلاح بورس سخن گفت.