فن‌دایک منفجر شد؛ پاسخ تند کاپیتان هلند به منتقدان پس از حذف از جام جهانی

نشست خبری چهارشنبه در زایست قرار بود بیشتر درباره شروع دوران ژاوی هرناندز و نخستین بازی هلند در لیگ ملت‌های اروپا باشد، اما خیلی زود به تسویه‌حساب لفظی فن‌دایک با بخشی از رسانه‌های کشورش تبدیل شد.

پس از حذف هلند مقابل مراکش در مرحله یک‌شانزدهم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶، انتقادات گسترده‌ای متوجه رونالد کومان و برخی بازیکنان باتجربه شد. یکی از مهم‌ترین بحث‌ها نیز تغییر آرایش هلند از ساختار معمول چهار دفاعه به پنج مدافع بود؛ تغییری که در نهایت نتوانست جلوی حذف لاله‌های نارنجی را بگیرد.

فن‌دایک: من تصمیم نگرفتم با پنج مدافع بازی کنیم

بخش اصلی جنجال زمانی شکل گرفت که از فن‌دایک درباره گزارشی سؤال شد که تصمیم استفاده از پنج مدافع را به او نسبت می‌داد.

کاپیتان هلند این ادعا را رد کرد و گفت طراحی برنامه تاکتیکی وظیفه کادر فنی است، نه کاپیتان تیم. او همچنین از این ناراحت بود که در روایت‌های پس از جام جهانی، خودش و کومان طوری معرفی شدند که گویی مسئول مستقیم تمام مشکلات فوتبال هلند بوده‌اند.

فن‌دایک در عین حال اصل ناکامی هلند را انکار نکرد. او پذیرفت که تیم ملی کشورش جام جهانی خوبی نداشته و خیلی زود از مسابقات کنار رفته است؛ اعتراض او بیشتر به این بود که یک تصمیم تاکتیکی پیچیده به خواست شخصی او نسبت داده شود و سپس همان موضوع به توضیح اصلی حذف هلند تبدیل شود.

درگیری مستقیم با خبرنگار تلگراف

فضای نشست وقتی تندتر شد که والنتاین دریسن، روزنامه‌نگار شناخته‌شده «دی تلگراف»، وارد بحث شد.

دریسن از لحن سرد فن‌دایک انتقاد کرد و به او گفت معمولاً برخورد دوستانه‌تری دارد. پاسخ کاپیتان هلند هم سریع بود: او گفت گاهی بعضی حرف‌ها باید گفته شوند و نمی‌توان همیشه در برابر مطالبی که از نگاه او نادرست هستند سکوت کرد.

فن‌دایک سپس خطاب به این خبرنگار تأکید کرد که رسانه‌ها از اتفاقات داخل رختکن اطلاع کاملی ندارند و نمی‌توانند مسئولیت تصمیم پنج‌دفاعه را به او نسبت دهند. مسئول رسانه‌ای تیم ملی در نهایت پس از بالا گرفتن بحث، گفت‌وگوی مستقیم آنها را متوقف کرد.

واقعاً چه کسی تصمیم گرفت هلند پنج‌دفاعه بازی کند؟

این شاید مهم‌ترین سؤال ماجرا باشد.

گزارش‌های همزمان با مسابقه هلند و مراکش نشان می‌دهند رونالد کومان پیش از آغاز بازی شخصاً استفاده از آرایش ۵-۲-۳ را تأیید کرده بود.

کومان در توضیح تصمیمش گفته بود هلند در مرحله گروهی فضای زیادی به حریفان داده و او با اضافه کردن یک مدافع احساس امنیت بیشتری می‌کرد. ناتان آکه به ترکیب اضافه شد و تیجانی ریندرز از ترکیب اصلی بیرون رفت.

حتی در همان شب، کارشناسان تلویزیونی هلند درباره این تصمیم اختلاف نظر داشتند. پیر فن‌هویدونک از تصمیم کومان دفاع کرد و آن را واکنشی منطقی به قدرت هجومی مراکش دانست، در حالی که رافائل فن‌درفارت ترجیح می‌داد هلند با همان ساختار تهاجمی‌تر بازی کند.

بنابراین آنچه به‌صورت عمومی و در زمان مسابقه ثبت شده، این است که کومان مسئولیت تصمیم تاکتیکی را توضیح داده بود. سند علنی و مستقلی که نشان دهد فن‌دایک این سیستم را به سرمربی تحمیل کرده، در منابع قابل اتکای موجود دیده نمی‌شود.

حذف تلخ هلند مقابل مراکش چه اتفاقی افتاد؟

هلند در مرحله یک‌شانزدهم نهایی جام جهانی مقابل مراکش یک بر یک مساوی کرد و سپس در ضربات پنالتی ۳ بر ۲ شکست خورد.

کودی خاکپو در دقیقه ۷۲ هلند را پیش انداخت، اما عیسی دیوپ در وقت‌های تلف‌شده بازی را مساوی کرد. مسابقه بعد از وقت اضافه نیز ۱-۱ باقی ماند و یاسین بونو در ضربات پنالتی نقش کلیدی در صعود مراکش داشت. کریسنسیو سامرویل پنالتی پنجم هلند را از دست داد و اسماعیل صیباری ضربه تعیین‌کننده مراکش را تبدیل به گل کرد.

این دومین جام جهانی متوالی بود که هلند در ضربات پنالتی حذف می‌شد و همین موضوع شدت انتقادات بعد از مسابقه را افزایش داد.

رونالد کومان پس از جام جهانی از سمت خود کنار رفت و فدراسیون فوتبال هلند در ۱۲ اوت، ژاوی هرناندز را با قراردادی تا پایان جام جهانی ۲۰۳۰ به‌عنوان جانشین او معرفی کرد.

ژاوی فن‌دایک را کنار نگذاشت؛ بازوبند همچنان برای کاپیتان

با وجود تمام انتقادات، ورود ژاوی به معنای پایان دوران ملی فن‌دایک نشد.

سرمربی اسپانیایی پس از انتصابش با مدافع باتجربه لیورپول گفت‌وگو کرد و تصمیم گرفت او را همچنان به‌عنوان کاپیتان تیم ملی حفظ کند. رویترز گزارش داده ملاقات ژاوی و فن‌دایک در لیورپول مثبت بوده و سرمربی جدید از انگیزه و نقش رهبری او رضایت داشته است.

خود فن‌دایک نیز گفته برای تصمیم درباره ادامه حضور در تیم ملی پس از صحبت با ژاوی به زمان زیادی نیاز نداشته است. با وجود گمانه‌زنی‌ها درباره خداحافظی او پس از جام جهانی، کاپیتان هلند فعلاً قصد ادامه مسیر ملی را دارد.

این تصمیم در نخستین فهرست ژاوی هم دیده شد؛ فن‌دایک دعوت شد، اما ممفیس دپای، گلزن رکورددار تیم ملی، در فهرست اولیه سرمربی جدید جایی نداشت.

ژاوی هم پنج‌دفاعه نمی‌خواهد

جالب اینکه یکی از نخستین تفاوت‌های تاکتیکی ژاوی با دوره پایانی کومان دقیقاً به همین بحث مربوط می‌شود.

ژاوی پیش‌تر گفته استفاده از پنج مدافع ایده اصلی او نیست و ساختارهایی مانند ۴-۳-۳، ۴-۲-۳-۱ یا ۳-۴-۳ را برای مسلط شدن بر مسابقه مناسب‌تر می‌داند.

این موضع با فلسفه‌ای که او در نخستین صحبت‌هایش به‌عنوان سرمربی هلند مطرح کرد همخوانی دارد: فوتبال با مالکیت، شدت بالا و ابتکار عمل.

فدراسیون هلند نیز کادر ژاوی را با حضور سرخیو آلگره، اسکار هرناندز، رود فن‌نیستلروی و عادل رمزی تکمیل کرده است.

شروع دوران جدید هلند با یک بازی بزرگ

تمام این حواشی درست یک روز پیش از آغاز رسمی دوران ژاوی اتفاق افتاده است.

هلند پنج‌شنبه ۲۴ سپتامبر از ساعت ۲۰:۴۵ در ورزشگاه یوهان کرویف آرنا به مصاف آلمان می‌رود؛ مسابقه‌ای که نخستین بازی ژاوی روی نیمکت هلند و همزمان نخستین حضور یورگن کلوپ روی نیمکت تیم ملی آلمان خواهد بود.

لاله‌های نارنجی در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶-۲۷ علاوه بر آلمان، با صربستان و یونان نیز همگروه هستند.

برای فن‌دایک، مسابقه با آلمان فرصتی است تا بحث‌های تابستان را پشت سر بگذارد و پاسخ خود را این بار در زمین ارائه دهد.

فن‌دایک از مسئولیت فرار نکرد؛ اما یک خط قرمز کشید

نکته مهم در صحبت‌های امروز فن‌دایک این بود که او نگفت هلند عملکرد خوبی در جام جهانی داشته است. برعکس، کاپیتان تیم پذیرفت که حذف در یک‌شانزدهم نهایی یک ناکامی بوده است.

اختلاف او با رسانه‌ها بر سر توزیع مسئولیت است.

فن‌دایک نمی‌پذیرد تصمیم تاکتیکی پنج‌دفاعه به نام او نوشته شود و معتقد است برخی رسانه‌های هلندی درباره او با استاندارد متفاوتی نسبت به نگاه بین‌المللی قضاوت می‌کنند.

بررسی وقایع ثبت‌شده قبل از مسابقه مراکش نیز نشان می‌دهد تصمیم استفاده از پنج مدافع دست‌کم به‌صورت علنی از سوی رونالد کومان توضیح داده شده بود. این به معنی بی‌مسئولیت بودن بازیکنان در شکست نیست، اما ادعای اینکه فن‌دایک شخصاً دستور تغییر سیستم داده، تاکنون پشتوانه علنی محکمی پیدا نکرده است.

حالا دوره کومان تمام شده، ژاوی آمده و فن‌دایک همچنان کاپیتان است. اما نشست خبری امروز نشان داد پرونده جام جهانی برای کاپیتان هلند هنوز کاملاً بسته نشده؛ زخمی که شاید فقط نتایج خوب در دوران جدید بتواند آن را از مرکز توجه فوتبال هلند خارج کند.