فوتبال حذف شد، کاراته طلا گرفت؛ چرا در ناگویا باز هم همه‌چیز زیر سایه فوتبال رفت؟

ماجرا فقط مقایسه یک برد و یک باخت نیست.

فوتبال ایران در ناگویا با هدف عبور از مرحله گروهی وارد مسابقات شد. شاگردان حسین عبدی در بازی نخست امارات را ۳ بر یک شکست دادند، برابر چین بدون گل مساوی کردند و با چهار امتیاز به مسابقه آخر مقابل کره‌شمالی رسیدند. ایران حتی در دقیقه ۱۷ با گل امیرحسین حسین‌زاده جلو افتاد، اما در فاصله دقیقه ۴۱ تا ۶۸ چهار بار دروازه‌اش باز شد و همه چیز از دست رفت.

کره‌شمالی ۴ بر یک برنده شد و همراه چین راهی یک‌چهارم نهایی شد؛ AFC نیز صعود این دو تیم و حذف ایران را تأیید کرده است.

ایران یک - کره‌شمالی ۴؛ فروپاشی در ۲۷ دقیقه

شاید تلخ‌ترین بخش شکست تیم امید، نحوه رقم خوردن آن باشد.

ایران تا دقیقه ۴۰ نه‌تنها حذف نشده بود، بلکه یک بر صفر جلو بود. اما چو کوک در دقیقه ۴۱ بازی را مساوی کرد، را میونگ سونگ در دقیقه ۴۴ گل دوم را زد و همین بازیکن تنها شش دقیقه پس از شروع نیمه دوم دوباره گلزنی کرد.

در دقیقه ۶۸ نیز پاک چونگ سونگ گل چهارم را به ثمر رساند. ایران در کمتر از نیم ساعت از موقعیت صعود به شکست ۴ بر یک و حذف رسید.

این نتیجه به اندازه‌ای سنگین بود که حسین عبدی آن را «غیرقابل قبول» خواند و عذرخواهی کرد. مدیر تیم امید نیز گفت چیزی جز عذرخواهی از مردم برای گفتن ندارد. خود فدراسیون فوتبال هم چند ساعت بعد با انتشار بیانیه اعلام کرد نتیجه را «بدون توجیه» می‌پذیرد و وعده بررسی عملکرد تیم را داد.

همان روز، محمود نعمتی روی تاتامی طلا می‌گرفت

در سوی دیگر بازی‌ها، داستان کاملاً متفاوت بود.

محمود نعمتی، نماینده وزن ۸۴+ کیلوگرم کاراته ایران، ابتدا واتتانا زایاسان از لائوس را ۵ بر صفر شکست داد. در نیمه‌نهایی نیز تنزینگ شرپا از نپال را با همین نتیجه کنار زد و راهی مسابقه نهایی شد.

نعمتی در فینال مقابل حسن صوفیانی از عربستان قرار گرفت و با نتیجه ۶ بر ۳ پیروز شد.

یک طلا دیگر برای ایران؛ آن هم درست یک روز بعد از آنکه مرتضی نعمتی، برادر محمود، در وزن منهای ۷۵ کیلوگرم اولین طلای کاروان ایران را کسب کرده بود.

کاراته ایران در نهایت مسابقات ناگویا را با دو طلا و سه نقره به پایان رساند و در جدول مدالی این رشته عملکردی برجسته ثبت کرد.

یک اصلاح مهم؛ این بار محمود نعمتی طلایی شد

شباهت نام دو برادر باعث سردرگمی در برخی روایت‌ها شده است.

طلای روز سوم برای مرتضی نعمتی در وزن ۷۵- کیلوگرم بود و طلایی که همزمان با روز حذف فوتبال به دست آمد به محمود نعمتی در وزن ۸۴+ کیلوگرم تعلق داشت.

این دو برادر در دو روز متوالی برای ایران طلا گرفتند؛ اتفاقی کم‌سابقه که خودش ظرفیت تبدیل شدن به یکی از داستان‌های اصلی بازی‌های آسیایی را داشت.

اما درست همین‌جا بحث «سهم دیده‌شدن» رشته‌ها مطرح می‌شود.

اعتراض به تلویزیون؛ چرا برای قطع فوتبال باید عذرخواهی کرد؟

در یادداشتی که پس از مسابقات منتشر شد، به یک اتفاق در پخش تلویزیونی اشاره شده است: همزمانی بخشی از مسابقه فوتبال ایران و کره‌شمالی با فینال کاراته محمود نعمتی و عذرخواهی گزارشگر کاراته از بینندگانی که پخش فوتبال را دنبال می‌کردند.

این روایت، فارغ از لحن تند یادداشت، یک سؤال رسانه‌ای قابل بحث ایجاد می‌کند.

وقتی یک ورزشکار ایرانی در فینال بازی‌های آسیایی برای مدال طلا رقابت می‌کند، آیا پخش آن مسابقه باید اتفاقی فرعی در کنار یک بازی مرحله گروهی فوتبال تلقی شود؟

فوتبال بدون تردید پرمخاطب‌ترین ورزش ایران است و طبیعی است سهم بیشتری از پوشش رسانه‌ای داشته باشد. اما بازی‌های آسیایی یا المپیک شرایط متفاوتی دارند. در این رویدادها، ده‌ها ورزشکار در بازه‌ای کوتاه برای مهم‌ترین افتخارات دوران حرفه‌ای خود مبارزه می‌کنند و فرصت دیده‌شدن بسیاری از آنها فقط همان چند دقیقه مسابقه است.

فوتبال گران‌قیمت و کره‌شمالی «دوزاری»؟ این بخش آمار نیست

در متن انتقادی منتشرشده، از تیم ایران به عنوان تیم «گران‌قیمت» و از کره‌شمالی با تعبیر «دوزاری» یاد شده و حتی گفته شده ارزش کل تیم حریف در حد یک بازیکن ایران بوده است.

این بخش را نباید به‌عنوان یک مقایسه اقتصادی مستند بازنشر کرد.

ارزش بازار بسیاری از بازیکنان کره‌شمالی در پایگاه‌های عمومی بین‌المللی داده کامل و قابل اتکایی ندارد و رقم رسمی قرارداد اکثر بازیکنان تیم امید ایران نیز عمومی نیست.

اما پشت این اغراق، یک نقد قابل فهم وجود دارد: فوتبال ایران از نظر بودجه، امکانات، میزان پوشش خبری و توجه عمومی با بسیاری از رشته‌های ورزشی قابل مقایسه نیست.

همین تفاوت باعث می‌شود انتظار پاسخگویی از فوتبال هم بیشتر باشد.

تیم امید واقعاً بدون امکانات بود؟

یک نکته دیگر نیز در تحلیل شکست نباید گم شود.

در روزهای قبل از اعزام، تیم امید مشکلاتی داشت. برخی بازیکنان دیر به اردو اضافه شدند و برنامه آماده‌سازی نیز تحت تأثیر مسابقات باشگاهی قرار گرفت. تسنیم در ۱۷ شهریور گزارش داده بود که تیم در مرحله‌ای تنها با ۱۸ بازیکن آماده سفر شده و چند بازیکن استقلال و تراکتور بعداً باید به جمع تیم اضافه می‌شدند.

اما سازمان لیگ برای کمک به تیم امید چند مسابقه لیگ برتر را نیز به تعویق انداخت و پس از حذف، مدیر تیم امید تأکید کرد باشگاه‌ها همکاری کرده‌اند و فدراسیون «بهترین شرایط ممکن» را فراهم کرده است.

فدراسیون فوتبال هم در بیانیه رسمی خود گفت اردوهای داخلی و خارجی متعددی برای این تیم برگزار شده و به همین دلیل عملکرد مقابل کره‌شمالی را قابل توجیه نمی‌داند.

بنابراین نمی‌توان شکست ۴ بر یک را صرفاً به کمبود امکانات نسبت داد.

روزی که فوتبال باخت اما ورزش ایران نباخت

این شاید مهم‌ترین نکته ماجرا باشد.

اول مهر برای فوتبال ایران روز تلخی بود، اما برای کل ورزش ایران الزاماً چنین نبود.

در همان روز محمود نعمتی طلا گرفت، تیم فوتبال الکترونیک ایران قهرمان شد، علی پاکدامن در شمشیربازی مدال برنز گرفت، چهار سانداکار ایران به فینال رسیدند و ورزشکاران رشته‌های دیگر نیز مسیر خود را در مسابقات ادامه دادند. ایران در روز چهارم مجموعاً دو طلا و یک برنز به دست آورد.

بنابراین اگر تنها از پنجره فوتبال به بازی‌های آسیایی نگاه شود، تصویر روز اول مهر «شکست و حذف» است؛ اما اگر قاب کمی بازتر شود، همان روز شامل طلا، مدال، صعود و چند موفقیت مهم دیگر نیز بوده است.

مسئله حذف فوتبال نیست؛ مسئله انحصار توجه است

راه‌حل منطقی این نیست که فوتبال دیده نشود.

میلیون‌ها نفر فوتبال را دوست دارند، باشگاه‌ها هواداران گسترده دارند و مسابقات تیم‌های ملی طبیعتاً اهمیت بالایی دارد.

بحث اصلی این است که محبوبیت فوتبال نباید به نادیده گرفتن لحظه‌های بزرگ سایر ورزش‌ها تبدیل شود.

فینال کاراته بازی‌های آسیایی برای محمود نعمتی شاید یکی از مهم‌ترین چند دقیقه تمام زندگی ورزشی‌اش بوده باشد. طلایی که سال‌ها تمرین برای آن صرف شده، فقط چند دقیقه فرصت پخش زنده دارد؛ در حالی که فوتبال در تمام طول سال ده‌ها مسابقه، برنامه تحلیلی، حاشیه و بازپخش در اختیار مخاطب می‌گذارد.

بازی‌های آسیایی یکی از معدود مقاطعی است که می‌توان این توازن را کمی تغییر داد.

چند روز متفاوت برای ورزش ایران

شکست تیم امید باید نقد شود و فدراسیون هم وعده داده چرایی این ناکامی را بررسی کند. فوتبال ایران نیز پس از شکست ۴ بر یک مقابل کره‌شمالی با پرسش‌های فنی و مدیریتی جدی روبه‌روست.

اما بازی‌های آسیایی فقط فوتبال نیست.

داستان ناگویا در همین روزها با دو برادر طلایی کاراته، دختران کاتای نقره‌ای، شمشیربازان، ووشوکاران، قایقرانان، بسکتبالیست‌ها و ده‌ها ورزشکار دیگری نوشته می‌شود که شاید خارج از این دو هفته کمتر فرصت قرار گرفتن در مرکز توجه را داشته باشند.

فوتبال ایران روز اول مهر شکست خورد و حذف شد؛ اما در همان ساعت، محمود نعمتی پرچم ایران را بالای سکوی کاراته برد. مسئله این نیست که فوتبال را خاموش کنیم؛ مسئله این است که وقتی یک قهرمان ایرانی برای طلا می‌جنگد، مجبور نباشیم برای دیدن او از هواداران فوتبال عذرخواهی کنیم.