فاطمه محیطی‌زاده از مدال تا حذف در دو دقیقه؛ روایت تلخ کفش غیرمجاز و پاداش ۲.۵ میلیاردی

محیطی‌زاده یک روز پس از اتفاق تلخ ناگویا روایت متفاوتی از لحظاتی ارائه کرد که می‌توانست به نخستین مدال او در بازی‌های آسیایی منتهی شود.

او می‌گوید در پنج ماده ابتدایی شرایط بسیار خوبی داشته و با ورزشکاران قدرتمند ژاپنی رقابت می‌کرده است. پس از پایان پرش طول و سپس ادامه رقابت، زمانی از مسئله کفش باخبر شده که در مسیر بازگشت به هتل بوده و عملاً فرصتی برای واکنش فوری نداشته است.

توصیف او از لحظه دریافت خبر، ابعاد انسانی این اتفاق را بهتر نشان می‌دهد؛ محیطی‌زاده گفته در همان لحظات مشغول فکر کردن به مراسم اهدای مدال، نحوه خوشحالی و فردی بوده که می‌خواهد مدالش را به او تقدیم کند، اما ظرف چند دقیقه همه‌چیز تغییر کرده است.

طبق نتایج ثبت‌شده، او بعد از شش ماده ۴۹۲۵ امتیاز داشت و در رده دوم قرار گرفته بود؛ یوری تاناکا از ژاپن با ۵۰۱۴ امتیاز اول بود و ناناکا کاجیکی با ۴۸۵۴ امتیاز در جایگاه سوم قرار داشت. تنها دوی ۸۰۰ متر باقی مانده بود.

محیطی‌زاده در ناگویا چه نتایجی گرفت؟

نماینده ایران مسابقات را بسیار خوب آغاز کرد.

او در ۱۰۰ متر با مانع زمان ۱۳.۶۴ ثانیه ثبت کرد، در پرش ارتفاع از ۱.۷۷ متر عبور کرد، در پرتاب وزنه رکورد ۱۱.۷۲ متر داشت و دوی ۲۰۰ متر را در ۲۵.۱۶ ثانیه به پایان رساند. در روز دوم نیز در پرش طول با ۵.۹۷ متر بهترین نتیجه را میان شرکت‌کنندگان ثبت کرد و در پرتاب نیزه به رکورد ۳۶.۴۱ متر رسید.

مجموع این نتایج او را در موقعیتی قرار داده بود که شانس مدال بسیار جدی باشد.

این نکته البته باید دقیق بیان شود: پیش از برگزاری ۸۰۰ متر، مدال محیطی‌زاده از نظر ریاضی هنوز قطعی نبود؛ اما عملکرد قبلی او نشان می‌دهد احتمال ماندن روی سکو بسیار بالا بود.

آیا واقعاً حتی با یک ۸۰۰ متر متوسط هم مدال می‌گرفت؟

نتایج نهایی مسابقه تصویر جالبی ارائه می‌دهد.

پس از حذف محیطی‌زاده، یوری تاناکا با ۵۹۲۰ امتیاز قهرمان شد، ناناکا کاجیکی با ۵۶۷۳ امتیاز نقره گرفت و آلینا چیستیاکووا با ۵۵۶۸ امتیاز به مدال برنز رسید.

محیطی‌زاده پیش از ۸۰۰ متر ۴۹۲۵ امتیاز داشت؛ بنابراین برای عبور از امتیاز نهایی نفر سوم حدود ۶۴۳ امتیاز در ۸۰۰ متر نیاز داشت که تقریباً معادل زمانی حوالی ۲ دقیقه و ۳۴ ثانیه است.

این در حالی است که او در بازی‌های همبستگی کشورهای اسلامی ۲۰۲۵، ۸۰۰ متر هفتگانه را در ۲ دقیقه و ۲۲.۰۲ ثانیه دویده بود و با مجموع ۵۵۶۲ امتیاز قهرمان شده بود. فهرست رسمی World Athletics نیز همین عملکرد را ثبت کرده است.

بنابراین اگر محیطی‌زاده در ناگویا به سطح معمول عملکرد اخیرش نزدیک می‌شد، احتمال کسب مدال واقعاً بسیار بالا بود.

اظهار خودش مبنی بر اینکه «حتی اگر راه می‌رفتم مدال می‌گرفتم» را باید یک بیان احساسی دانست؛ راه رفتن واقعی در ۸۰۰ متر طبیعتاً امتیاز کافی نمی‌داد، اما داده‌ها نشان می‌دهد حتی یک رکورد بسیار ضعیف‌تر از بهترین عملکرد اخیرش نیز می‌توانست او را در کورس مدال نگه دارد.

کفش فاطمه محیطی‌زاده چرا غیرمجاز بود؟

گزارش‌های فنی منتشرشده، مدل کفش او را Nike Maxfly 2 معرفی کرده‌اند؛ کفشی که اساساً برای دوهای سرعت طراحی شده است.

World Athletics برای کفش‌های مسابقه فقط یک تأیید کلی صادر نمی‌کند؛ هر مدل می‌تواند برای برخی مواد مجاز و برای مواد دیگر غیرمجاز باشد. سامانه رسمی این فدراسیون به ورزشکاران و مسئولان اجازه می‌دهد مدل کفش را بررسی کنند و ببینند در چه رشته‌هایی قابلیت استفاده دارد.

فهرست‌های رسمی کفش‌های تأییدشده نیز درباره خانواده Maxfly نشان می‌دهد این مدل برای مواد مشخصی تأیید دارد اما برای برخی رشته‌های پرشی مجاز نیست.

محیطی‌زاده اکنون می‌گوید حدود پنج ماه بوده که کفش در فهرست مورد استفاده مجاز برای ماده مربوط قرار نداشته و خودش از این تغییر اطلاع نداشته است.

تناقض مهم؛ پرش طول یا پرش ارتفاع؟

هنوز یک ابهام جدی در این پرونده وجود دارد.

اعتراض رسمی فدراسیون دوومیدانی ایران مشخصاً از ابطال نتیجه محیطی‌زاده در پرش طول بر اساس ماده TR 5.2 صحبت می‌کند. در این اعتراض آمده کفش Nike Maxfly 2 با کد FD8395 پیش از آغاز هفتگانه در فرایند بازرسی تجهیزات ارائه و از سوی مسئولان مسابقه تأیید شده بوده است. فدراسیون همچنین مدعی شده ابطال نتیجه بعد از اعتراض یک تیم دیگر انجام شده است.

اما رضا شجیع، رئیس مرکز نظارت بر تیم‌های ملی کمیته ملی المپیک، روز شنبه اعلام کرد بررسی‌ها نشان می‌دهد مسئله استفاده از کفش غیرمجاز به پرش ارتفاع مربوط بوده است.

این دو روایت کاملاً یکسان نیستند و تا انتشار گزارش کامل هیأت داوران یا رأی نهایی استیناف، نمی‌توان درباره دقیق‌ترین مرحله تخلف با قطعیت سخن گفت.

«اگر در کال‌روم می‌گفتند، پای برهنه می‌پریدم»

مهم‌ترین گلایه محیطی‌زاده نه از اصل مقررات، بلکه از زمان اطلاع‌رسانی است.

او می‌گوید اگر در کال‌روم یا قبل از ورود به مسابقه به او گفته می‌شد این کفش مجاز نیست، حاضر بود با یک کفش رانینگ معمولی یا حتی بدون کفش تخصصی مسابقه دهد.

فدراسیون دوومیدانی ایران نیز در اعتراض خود همین مسئله را برجسته کرده و مدعی شده کفش پیش از شروع رقابت کنترل شده بود.

از سوی دیگر، مقررات World Athletics مسئولیت آگاهی از وضعیت کفش را نیز متوجه ورزشکار و تیم همراه او می‌داند. این فدراسیون صراحتاً به ورزشکاران توصیه می‌کند پیش از مسابقه، مدل کفش خود را در فهرست تأییدشده بررسی کنند و امکان کنترل کفش در مسابقات نیز وجود دارد.

در نتیجه حتی اگر ادعای فدراسیون ایران درباره تأیید اولیه مسئولان مسابقه درست باشد، پرسش درباره مسئولیت کادر فنی ایران همچنان پابرجاست.

کمیته ملی المپیک: کادر فنی باید قبل از مسابقه بررسی می‌کرد

پس از ماجرا، مسئولان کمیته ملی المپیک نیز از نحوه کنترل تجهیزات انتقاد کردند.

رضا شجیع گفته تطبیق تجهیزات تخصصی با مقررات بین‌المللی وظیفه‌ای است که باید پیش از رقابت توسط فدراسیون و کادر فنی انجام شود.

محمدشروین اسبقیان، معاون وزیر ورزش، نیز اعلام کرده فدراسیون دوومیدانی و به‌خصوص کادر فنی باید درباره این مسئله پاسخگو باشند.

به این ترتیب، پرونده محیطی‌زاده صرفاً درباره اشتباه یک ورزشکار نیست؛ بلکه نحوه آماده‌سازی تیم ملی، کنترل تجهیزات و اطلاع از آخرین تغییرات مقررات نیز زیر سؤال رفته است.

پاداش ۲.۵ میلیارد تومانی برای فاطمه محیطی‌زاده

واکنش کمیته ملی المپیک به این اتفاق تنها به بررسی مدیریتی محدود نشد.

محمود خسروی‌وفا، رئیس کمیته ملی المپیک، با حضور در محل اقامت تیم دوومیدانی با محیطی‌زاده دیدار کرد و پس از آن اعلام شد ۲.۵ میلیارد تومان پاداش به این ورزشکار پرداخت خواهد شد.

در اطلاعیه منتشرشده تأکید شده این مبلغ برای تقدیر از عملکرد محیطی‌زاده در شش ماده نخست در نظر گرفته شده و مستقل از بررسی مسئولیت افراد در اتفاق رخ‌داده است. کمیته ملی المپیک همچنین اعلام کرده موضوع قصور احتمالی را بررسی خواهد کرد.

محیطی‌زاده نیز از این تصمیم تشکر کرده و گفته دریافت پاداش و حمایت مردم برای ادامه مسیر به او انگیزه داده است.

فرصت تاریخی دوومیدانی زنان ایران چگونه از دست رفت؟

اهمیت این پرونده زمانی بیشتر می‌شود که جایگاه تاریخی یک مدال احتمالی را در نظر بگیریم.

محیطی‌زاده می‌توانست در صورت قرار گرفتن روی سکو، یکی از مهم‌ترین نتایج تاریخ زنان ایران در ماده هفتگانه بازی‌های آسیایی را ثبت کند.

او نیز در مصاحبه خود به همین موضوع اشاره کرده و گفته هدفش تبدیل شدن به نخستین بانوی ایرانی مدال‌آور این ماده در بازی‌های آسیایی بوده است.

اما اتفاق ناگویا نشان داد در ورزش قهرمانی فقط آمادگی بدنی تعیین‌کننده نیست؛ جزئیاتی مانند مدل کفش، نسخه جدید مقررات و کنترل تجهیزات نیز می‌توانند نتیجه ماه‌ها یا حتی سال‌ها تمرین را تغییر دهند.

محیطی‌زاده: در بازی‌های آسیایی بعدی نشان می‌دهم چه کسی هستم

واکنش این ورزشکار ۲۳ ساله به اتفاق ناگویا شاید امیدوارکننده‌ترین بخش ماجرا باشد.

او گفته سن کمی دارد و در دوره بعدی بازی‌های آسیایی نیز می‌تواند با همین حریفان رقابت کند. محیطی‌زاده وعده داده این اتفاق نه‌تنها انگیزه‌اش را کم نکرده، بلکه او را برای مسابقات آینده مصمم‌تر کرده است.

کارنامه او نیز نشان می‌دهد چنین هدفی دور از دسترس نیست. محیطی‌زاده در بازی‌های همبستگی کشورهای اسلامی ۲۰۲۵ با ۵۵۶۲ امتیاز و ثبت رکورد ملی قهرمان شده بود.

یک مدال از دست رفت؛ اما سؤال اصلی هنوز بی‌پاسخ است

ماجرای فاطمه محیطی‌زاده احتمالاً با پرداخت پاداش یا پایان بازی‌های آسیایی بسته نخواهد شد.

اکنون چند سؤال جدی باقی مانده است: چرا کفشی که طبق گفته ورزشکار ماه‌ها از شرایط مجاز ماده خارج شده بود، پیش از مسابقه شناسایی نشد؟ آیا مسئولان مسابقات واقعاً آن را در کنترل اولیه تأیید کرده بودند؟ تخلف دقیقاً مربوط به پرش طول بوده یا پرش ارتفاع؟ و مسئولیت نهایی این اشتباه برعهده چه کسی است؟

فدراسیون ایران می‌گوید کفش قبل از رقابت تأیید شده بود؛ کمیته ملی المپیک می‌گوید کادر فنی باید قبل از مسابقه وضعیت تجهیزات را کنترل می‌کرد؛ و خود محیطی‌زاده نیز می‌گوید از تغییر مقررات مربوط به کفشش خبر نداشته است.

آنچه قطعی است این است که فاطمه محیطی‌زاده در میدان یکی از جدی‌ترین مدعیان مدال بود و با ۴۹۲۵ امتیاز در رده دوم ایستاده بود، اما پیش از آخرین ماده مسابقه به دلیل مسئله مربوط به کفش از جدول کنار رفت.

حالا او به جای مدال ناگویا، انگیزه یک بازگشت بزرگ‌تر را با خود دارد؛ همان‌طور که خودش گفته، می‌خواهد در بازی‌های آسیایی بعدی نشان دهد «فاطمه محیطی‌زاده چه کسی است.»