پاسخ تند نبی به علیرضا دبیر؛ «تکلیف فوتبال مشخص است» / جدال بر سر مدیریت فوتبال بالا گرفت

جرقه این بحث زمانی زده شد که علیرضا دبیر، رئیس فدراسیون کشتی، در حاشیه نشست مربوط به همکاری با باشگاه تراکتور درباره نتایج اخیر تیم ملی بزرگسالان و تیم امید سؤال شد.

دبیر تأکید کرد که خود را در این موضوع «طرفدار فوتبال» می‌داند، نه تصمیم‌گیر، اما معتقد است مجموعه نهادهای مسئول باید مشخص کنند دقیقاً چه انتظاری از فوتبال دارند. او صحبت خود را فقط به انتخاب مربی یا نتیجه یک مسابقه محدود نکرد و از اساسنامه، ساختار لیگ و چارچوب مدیریتی نیز نام برد. دبیر همچنین بر تناسب اختیار و پاسخگویی تأکید کرد؛ یعنی هر اندازه مسئولیت به یک مجموعه داده می‌شود، باید به همان اندازه درباره عملکردش پاسخگو باشد.بنابراین تعبیر «تکلیف فوتبال مشخص شود» در متن کامل صحبت‌های دبیر گسترده‌تر از درخواست برای تغییر رئیس یا کادر فنی فدراسیون بود.

این نکته اهمیت دارد، زیرا بخش عمده پاسخ فدراسیون روی این محور بنا شده که فوتبال از قبل اساسنامه، مجمع و ساختار مشخص دارد.

نبی به دبیر: قبل از اظهارنظر مطالعه کنید

واکنش مهدی محمدنبی اما صریح بود.

نایب‌رئیس فدراسیون فوتبال معتقد است صحبت‌های دبیر از «عدم مطالعه دقیق» درباره ساختار فوتبال ناشی شده و تأکید کرده فدراسیون فوتبال دارای مجمع عمومی، اساسنامه، ارکان و حوزه اختیارات مشخص است.

نبی حتی از مدیران سایر رشته‌ها خواست در صورت داشتن سؤال، ابتدا مستقیماً با فدراسیون فوتبال گفت‌وگو کنند و سپس موضع‌گیری عمومی داشته باشند.

بخش تندتر صحبت‌های او جایی بود که گفت بهتر است «هرکس سرش در کار خودش باشد» و در پایان نیز از دبیر خواست تمرکز خود را روی کشتی قرار دهد.

در نتیجه، بحثی که با یک انتقاد مدیریتی آغاز شده بود، خیلی زود به یک مناقشه بین دو فدراسیون بزرگ ورزش ایران تبدیل شد.

آیا واقعاً «تکلیف حقوقی فوتبال» مشخص است؟

از منظر ساختار رسمی، بخش مهمی از دفاع نبی پشتوانه حقوقی دارد.

فدراسیون فوتبال ایران سال‌هاست دارای اساسنامه و مجمع عمومی مستقل است و نسخه اصلاحی اساسنامه نیز در سال ۱۳۹۹ پس از فرآیندی طولانی با فیفا هماهنگ شد؛ در آن زمان رئیس کمیته حقوقی فدراسیون از تأیید نهایی اصلاحات از سوی فیفا خبر داده بود. 

در مقررات فیفا نیز اصل مهمی وجود دارد: فدراسیون‌های عضو باید امور خود را مستقل اداره کنند و از نفوذ اشخاص یا نهادهای ثالث در تصمیمات فوتبالی جلوگیری کنند. نقض این اصل حتی می‌تواند برای فدراسیون عضو پیامد انضباطی داشته باشد.

از این منظر، هر نوع پیشنهاد برای «تعیین تکلیف» فوتبال اگر به معنای دخالت مستقیم بیرونی در انتخابات، تصمیمات فنی یا ارکان فدراسیون باشد، با حساسیت مقررات فیفا روبه‌رو خواهد شد.

اما صحبت کامل دبیر الزاماً فقط چنین معنایی ندارد. او از نشست مشترک فدراسیون، هیأت‌رئیسه، وزارت ورزش و دیگر نهادهای تصمیم‌گیر برای تعیین انتظارات و حدود مسئولیت سخن گفته است. 

به همین دلیل دو طرف تا حدی درباره دو مفهوم متفاوت صحبت می‌کنند: نبی از استقلال حقوقی فدراسیون دفاع می‌کند و دبیر بیشتر مسئله سیاست‌گذاری، مسئولیت و پاسخگویی را پیش می‌کشد.

آمار ۳۰۰ هزار یا ۴۰۰ هزار مسابقه؛ کدام درست است؟

یکی از محورهای دفاع نبی، حجم بسیار بالای فعالیت فوتبال کشور است.

در متن اظهارات منتشرشده از او ابتدا صحبت از بیش از ۳۰۰ هزار مسابقه در طول فصل شده و سپس عدد ۴۰۰ هزار مسابقه و همین تعداد کوبل داوری مطرح می‌شود. این دو عدد با یکدیگر تطابق ندارند و بهتر است به‌عنوان یک برآورد کلی دیده شوند، نه آمار دقیق نهایی.

همزمان محمدرحمان سالاری، عضو هیأت‌رئیسه فدراسیون فوتبال، در واکنش جداگانه به دبیر عدد ۳۲۵ هزار مسابقه در سال را اعلام کرده است. او همچنین گفته فوتبال ایران سه رشته فوتبال، فوتسال و فوتبال ساحلی و ۱۸ تیم ملی را مدیریت می‌کند. 

بنابراین اصل استدلال درباره گستردگی شبکه فوتبال قابل درک است، اما ارقام ۳۰۰، ۳۲۵ و ۴۰۰ هزار که در بازتاب‌های مختلف مطرح شده‌اند، نشان می‌دهد برای استفاده آماری دقیق باید به گزارش رسمی عملکرد فدراسیون رجوع کرد.

رنکینگ ۲۲ ایران درست است

نبی در دفاع از عملکرد فوتبال به جایگاه تیم ملی در رنکینگ جهانی نیز اشاره کرده است.

این بخش از صحبت او با آخرین داده رسمی فیفا همخوانی دارد. ایران در آخرین رده‌بندی رسمی منتشرشده در ۲۰ جولای ۲۰۲۶، در رتبه ۲۲ جهان قرار گرفته است. رده‌بندی رسمی بعدی فیفا نیز قرار است در ۷ اکتبر منتشر شود.

اما وضعیت فوتسال و فوتبال ساحلی نیاز به بیان دقیق‌تری دارد.

تیم ملی فوتسال مردان ایران در تازه‌ترین رنکینگ رسمی فیفا که ۲۵ سپتامبر منتشر شده، پنجم جهان است؛ پس از برزیل، پرتغال، اسپانیا و آرژانتین.

تیم ملی فوتبال ساحلی ایران نیز در آخرین رده‌بندی Beach Soccer Worldwide در جمع تیم‌های برتر جهان و حوالی رتبه ششم قرار دارد. 

بنابراین تعبیر «در بالاترین رنکینگ‌های جهانی» را می‌توان به معنای حضور در جمع قدرت‌های برتر پذیرفت، اما ایران در حال حاضر در هیچ‌یک از این دو رشته رتبه نخست جهان را ندارد.

جام جهانی ۲۰۲۶؛ ایران نباخت اما صعود هم نکرد

بخش دیگری از دفاع نبی به دشواری‌های جام جهانی ۲۰۲۶ و حمایت هواداران از تیم ملی در آمریکا مربوط می‌شود.

ایران در آن مسابقات واقعاً شرایط متفاوتی را پشت سر گذاشت و هر سه مسابقه مرحله گروهی خود را بدون شکست تمام کرد: تساوی ۲ بر ۲ برابر نیوزیلند، صفر بر صفر مقابل بلژیک و یک بر یک برابر مصر.

اما نتیجه نهایی همان چیزی است که منتقدان، از جمله دبیر، روی آن تأکید دارند.

طبق جدول نهایی رسمی فیفا، ایران در جایگاه سی‌وسوم جام جهانی ۲۰۲۶ قرار گرفت و با وجود شکست‌ناپذیری، در میان تیم‌های سوم گروه‌ها نهم شد و فقط یک پله با صعود به مرحله ۳۲ تیمی فاصله داشت. 

پس دو روایت می‌توانند همزمان درست باشند: فدراسیون با مشکلات اجرایی و سفر و حضور هواداران درگیر بوده و تیم نیز شکست نخورد؛ اما از نظر ورزشی، هدف صعود از مرحله گروهی محقق نشد.

دفاع از امکانات، پاسخ به نتیجه نیست

یکی از نکات مهم در این جدال، تفاوت میان «پشتیبانی» و «نتیجه» است.

فدراسیون فوتبال می‌تواند درباره تعداد اردوها، مسابقات، پروازها، شبکه هیأت‌های استانی، تدارکات جام جهانی و سازمان لیگ توضیح دهد. اینها بخشی از عملکرد مدیریتی هستند.

اما نتایجی مانند حذف تیم امید از بازی‌های آسیایی یا صعود نکردن تیم ملی از مرحله گروهی جام جهانی نیز بخشی دیگر از همان ارزیابی است.

دفاع از امکانات لزوماً انتقاد درباره نتایج را منتفی نمی‌کند؛ همان‌طور که یک نتیجه نامطلوب نیز به‌تنهایی ثابت نمی‌کند تمام ساختار اجرایی فدراسیون ناکارآمد بوده است.

اتفاقاً خود مهدی تاج ساعاتی پیش از این جدال پذیرفته بود که فدراسیون باید ضعف‌هایش را بپذیرد و از برنامه برای تقویت کمیته تیم‌های ملی سخن گفته بود.

دعوای فوتبال و کشتی چه چیزی را روشن کرد؟

مناقشه دبیر و نبی بیش از آنکه پاسخ نهایی به مسئله مدیریت فوتبال باشد، یک اختلاف قدیمی در ورزش ایران را دوباره آشکار کرده است: موفقیت یک فدراسیون را با چه معیاری باید سنجید؟

مدال، رنکینگ، تعداد مسابقه، توسعه فوتبال پایه، کیفیت لیگ، عملکرد تیم‌های ملی، درآمدزایی و میزان رضایت افکار عمومی هر کدام بخشی از تصویر هستند.

فدراسیون فوتبال درست می‌گوید که مدیریت شبکه‌ای شامل صدها هزار مسابقه و ده‌ها تیم و رده مختلف با اداره یک رشته کم‌دامنه‌تر قابل مقایسه مستقیم نیست. از طرف دیگر، گستردگی یک ساختار به خودی خود پاسخ همه انتقادها درباره خروجی آن نیست.

اظهارات امروز نبی نشان داد فدراسیون فوتبال انتقاد علیرضا دبیر را صرفاً یک نظر هواداری تلقی نکرده و آن را متوجه ساختار و مشروعیت مدیریتی خود دانسته است.