توقف ناگهانی ثبت انتقال خودرو در سامانه میخک؛ متقاضیان واردات خودرو بخوانند

متقاضیان واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور در شرایطی با توقف موقت یکی از مراحل سامانه‌ای روبه‌رو شده‌اند که طی ماه‌های گذشته مقررات این طرح چند بار به‌روزرسانی شده است.

سرکنسولگری ایران در دوبی تأکید کرده سامانه میخک به‌طور کلی از کار نیفتاده و خدمات کنسولی دیگر بدون مشکل در دسترس هستند؛ تنها بخش مرتبط با انتقال خودرو موقتاً غیرفعال شده است. بنابراین ایرانیانی که برای امور دیگری از سامانه میخک استفاده می‌کنند، با محدودیت عمومی در سامانه روبه‌رو نیستند.

سامانه میخک خودرو چرا غیرفعال شد؟

بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی سرکنسولگری ایران در دوبی، علت توقف بخش خودرو به‌روزرسانی سامانه اعلام شده است.

تا زمانی که این فرآیند تکمیل نشود، امکان دریافت کد رهگیری مربوط به انتقال خودرو وجود ندارد. همین کد یکی از مراحل ضروری فرآیند کنسولی واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور محسوب می‌شود.

دستورالعمل منتشرشده از سوی سرکنسولگری ایران در میلان نیز نشان می‌دهد متقاضی باید مدارک خود را در سامانه میخک ثبت کند و پس از ثبت درخواست، کد رهگیری دریافت کند. تأیید اقامت و تطبیق مدارک مالکیت خودرو نیز از طریق نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت انجام می‌شود.

بنابراین غیرفعال شدن این بخش عملاً می‌تواند پرونده‌های تازه را تا زمان بازگشایی در مرحله دریافت کد رهگیری متوقف کند.

آیا واردات خودرو ایرانیان خارج از کشور متوقف شده است؟

نکته‌ای که برای متقاضیان اهمیت زیادی دارد این است که توقف سامانه را نباید با لغو اصل مجوز واردات خودرو اشتباه گرفت.

در اطلاعیه منتشرشده صحبتی از ابطال مصوبه یا توقف دائمی واردات نشده و تنها بر موقتی بودن اختلال بخش خودرو تأکید شده است. سرکنسولگری اعلام کرده پس از پایان به‌روزرسانی و دریافت اطلاعات جدید از وزارت امور خارجه، زمان فعال شدن دوباره این بخش اطلاع‌رسانی خواهد شد.

بنابراین تا این لحظه، اتفاق رخ‌داده یک توقف اجرایی در بخش کنسولی سامانه است، نه تغییر رسمی مقررات واردات.

چه کسانی می‌توانند خودرو وارد کنند؟

طبق دستورالعمل رسمی منتشرشده توسط نمایندگی ایران در میلان، متقاضی باید ایرانی مقیم خارج، حداقل ۱۸ ساله و دارای شرایط اقامتی تعیین‌شده باشد.

در این دستورالعمل آمده اقامت فرد باید تا ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شده و حداقل یک روز از اقامت او در سال ۱۴۰۴ ثبت شده باشد. اقامت نیز باید توسط سفارت یا سرکنسولگری ایران در محل سکونت تأیید شود.

همچنین در مرحله اعلام‌شده، هر فرد واجد شرایط فقط مجاز به واردات یک دستگاه خودرو است.

خودروی وارداتی می‌تواند نو یا کارکرده با حداکثر پنج سال ساخت باشد و در مقررات منتشرشده، واردات خودروهای راست‌فرمان و برندهای آمریکایی ممنوع اعلام شده است.

خودرو با ارز دولتی وارد نمی‌شود

یکی از نکات مهم این طرح، نحوه تأمین ارز است.

بر اساس مقررات منتشرشده برای ایرانیان مقیم خارج، ثبت سفارش خودرو از مسیر بدون انتقال ارز انجام می‌شود؛ یعنی قرار نیست بانک مرکزی مستقیماً ارز ترجیحی یا سهمیه‌ای برای خرید خودرو در اختیار متقاضی قرار دهد.

این مسئله در ماه‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی اختلاف‌نظر میان نهادهای اقتصادی تبدیل شده است.

بانک مرکزی می‌گوید حتی اگر فرد مقیم خارج خودرو را با ارز شخصی خود خریداری کند، فروش خودرو در ایران و سپس تبدیل ریال حاصل به ارز می‌تواند در مرحله بعدی روی بازار ارز داخلی اثر بگذارد.

یک اصلاح مهم؛ نام مقام بانک مرکزی «مهدی دارابی» است

در برخی بازنشرها نام «مهدی ترابی» برای مقام بانک مرکزی ذکر شده، اما منابع معتبر و گفت‌وگوی منتشرشده نشان می‌دهد فردی که درباره این موضوع اظهارنظر کرده مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیس‌کل بانک مرکزی است.

دارابی گفته در شرایط محدودیت منابع ارزی، کالاهای ضروری در اولویت بالاتری نسبت به خودرو قرار دارند و بانک مرکزی فعلاً واردات خودرو را در اولویت تخصیص ارز نمی‌داند.

او همچنین به تفاوت دسترسی ایرانیان مقیم خارج و شهروندان داخل کشور به مسیر واردات انتقاد کرده و این امتیاز را از منظر سیاست ارزی قابل بحث دانسته است.

بانک مرکزی چرا به این روش واردات انتقاد دارد؟

منطق مطرح‌شده از سوی دستیار ارزی بانک مرکزی این است که فرد مقیم خارج ممکن است خودرو را با مثلاً ۳۰ هزار دلار سرمایه شخصی خریداری کند، آن را وارد ایران کرده و پس از فروش، ریال دریافت کند.

اگر این فرد بخواهد اصل سرمایه و سود خود را دوباره به ارز تبدیل و از کشور خارج کند، باید برای خرید ارز به بازار مراجعه کند. دارابی معتقد است همین مرحله می‌تواند تقاضا برای ارز را بالا ببرد.

این دیدگاه، موضع اعلام‌شده یک مقام بانک مرکزی درباره پیامدهای احتمالی این سیاست است؛ در مقابل، منطق اولیه مقررات واردات این بوده که خودرو با ارز موجود در خارج و بدون استفاده مستقیم از منابع ارزی بانک مرکزی وارد شود.

در نتیجه، اختلاف موجود بیشتر درباره اثر نهایی این سازوکار بر بازار ارز است، نه اینکه بانک مرکزی مستقیماً هزینه خرید خودروی فرد مقیم خارج را پرداخت کند.

واردات لکسوس و لندکروز هم به این مسیر گره خورده است

دامنه اهمیت طرح زمانی بیشتر شد که مقررات تازه برای برخی خودروهای خاص نیز منتشر شد.

در مردادماه بخشنامه‌ای ابلاغ شد که بر اساس آن، واردات برخی مدل‌های لکسوس و تویوتا لندکروز از مسیر ایرانیان مقیم خارج امکان‌پذیر شده است. بخشنامه مربوطه از سوی وزارت صمت به گمرک ابلاغ شده بود.

همچنین فهرست منتشرشده توسط سرکنسولگری ایران شامل برندهایی مانند تویوتا، لکسوس، BMW، مرسدس‌بنز، آئودی، ولوو، کیا، هیوندای، نیسان، مزدا و چند برند دیگر است.

همین مسئله ارزش اقتصادی امتیاز واردات برای افراد واجد شرایط را افزایش داده و حساسیت بیشتری نسبت به نحوه اجرای طرح ایجاد کرده است.

متقاضیان فعلاً چه کار کنند؟

مهم‌ترین توصیه‌ای که از اطلاعیه سرکنسولگری دوبی برداشت می‌شود، پرهیز از اعتماد به واسطه‌هایی است که ادعا می‌کنند در زمان بسته بودن سامانه می‌توانند کد رهگیری معتبر تهیه کنند.

وقتی بخش رسمی انتقال خودرو در میخک غیرفعال است، طبق اعلام سرکنسولگری امکان دریافت کد رهگیری این خدمت وجود ندارد.

سرکنسولگری نیز از ایرانیان مقیم امارات خواسته اخبار و اطلاعیه‌های مرتبط را فقط از کانال‌های رسمی دنبال کنند.

این هشدار در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که امتیاز واردات خودرو، به‌خصوص برای خودروهای گران‌قیمت، ارزش مالی قابل‌توجهی پیدا کرده و می‌تواند زمینه فعالیت واسطه‌ها و ادعاهای غیررسمی را فراهم کند.

سامانه چه زمانی دوباره باز می‌شود؟

تا زمان انتشار این گزارش، تاریخ مشخصی برای فعال شدن دوباره بخش انتقال خودرو اعلام نشده است.

تنها اطلاعات رسمی موجود این است که بخش مربوطه برای به‌روزرسانی موقتاً از دسترس خارج شده و پس از تکمیل فرآیند و اعلام وزارت امور خارجه، جزئیات جدید منتشر خواهد شد.

بنابراین متقاضیانی که هنوز کد رهگیری دریافت نکرده‌اند، باید منتظر بازگشایی رسمی سامانه بمانند.

نکته کلیدی برای بازار خودرو نیز این است که توقف فعلی الزاماً نشانه عقب‌نشینی دولت از سیاست واردات توسط ایرانیان مقیم خارج نیست. با این حال، همزمانی اختلال سامانه با انتقادهای بانک مرکزی درباره آثار ارزی طرح باعث شده حساسیت درباره آینده این مسیر افزایش یابد.

در شرایط فعلی، مهم‌ترین خبر برای متقاضیان این است: سامانه میخک فعال است، بخش خودرو موقتاً بسته شده، دریافت کد رهگیری فعلاً امکان‌پذیر نیست و هرگونه خبر درباره لغو یا بازگشایی طرح باید از مراجع رسمی وزارت امور خارجه و نمایندگی‌های ایران پیگیری شود.