بازگشت محمدرضا ساکت به فدراسیون فوتبال؛ مأموریت حساس پس از استعفای زارعی / پرونده مجوز حرفه‌ای به مدیر سابق سپاهان رسید

مصطفی زارعی که طی سال‌های اخیر مدیریت فرآیند صدور مجوز حرفه‌ای باشگاه‌ها را برعهده داشت، چندی قبل استعفای خود را به مهدی تاج ارائه کرد. گزارش‌های منتشرشده در هفته‌های گذشته نشان می‌داد رئیس فدراسیون ابتدا با این کناره‌گیری مخالفت کرده بود، اما در نهایت استعفای زارعی پذیرفته شد.

پس از بررسی گزینه‌های مختلف، انتخاب فدراسیون به محمدرضا ساکت رسیده است؛ مدیری که برخلاف بسیاری از انتصاب‌های جدید، با ساختار اداری فدراسیون و فضای مدیریت باشگاه‌های لیگ برتری آشنایی طولانی دارد.

ساکت سال‌ها در سپاهان فعالیت کرده، سابقه حضور در فدراسیون فوتبال را دارد و پیش‌تر نیز در بخش تیم‌های ملی و دبیرکلی فدراسیون مسئولیت داشته است.

به همین دلیل انتخاب او را می‌توان بازگشت یک مدیر قدیمی به ساختار اجرایی فدراسیون تحت ریاست مهدی تاج دانست.

کمیته مجوز حرفه‌ای چرا تا این اندازه مهم است؟

عنوان «کمیته مجوز حرفه‌ای» شاید در نگاه اول یک سمت اداری به نظر برسد، اما تصمیمات این بخش می‌تواند مستقیماً تکلیف حضور باشگاه‌های ایرانی در آسیا را مشخص کند.

براساس مقررات جدید کنفدراسیون فوتبال آسیا، باشگاهی که می‌خواهد در رقابت‌های باشگاهی AFC حضور داشته باشد باید مجموعه‌ای از معیارها را رعایت کند. نسخه ۲۰۲۶ مقررات صدور مجوز، الزامات را در هفت حوزه اصلی دسته‌بندی کرده است: معیارهای ورزشی، زیرساخت، نیروی انسانی و اداری، حقوقی، مالی، توسعه و پایداری و همچنین بازاریابی.

AFC همچنین تأکید می‌کند معیارهای درجه A الزامی هستند و اگر یک باشگاه حتی یکی از این موارد اجباری را رعایت نکند، امکان صدور مجوز برای ورود به رقابت مربوطه وجود ندارد.

از همین رو موضوع مجوز حرفه‌ای دیگر صرفاً به داشتن ورزشگاه یا تسویه چند بدهی محدود نیست؛ صورت‌های مالی، بدهی‌های معوق، ساختار حقوقی، آکادمی، پرسنل تخصصی، ورزشگاه، امکانات تمرینی و حتی برخی الزامات توسعه پایدار در این فرآیند بررسی می‌شوند.

فصل پرحاشیه مجوز حرفه‌ای؛ فقط ۶ باشگاه ایران تأیید شدند

ساکت کمیته‌ای را تحویل می‌گیرد که آخرین دوره کاری آن با اتفاقات بحث‌برانگیزی همراه بود.

کنفدراسیون فوتبال آسیا در خرداد ۱۴۰۵ فهرست باشگاه‌های ایرانی دارای مجوز حرفه‌ای را اعلام کرد. طبق فهرست نهایی، استقلال، پرسپولیس، تراکتور، گل‌گهر، چادرملو و آلومینیوم اراک موفق شدند مجوز حرفه‌ای بگیرند.

در مقابل، نام سپاهان و فولاد خوزستان در فهرست باشگاه‌های دارای مجوز حرفه‌ای قرار نگرفت.

موضوع سپاهان به طور ویژه خبرساز شد. گزارش‌ها نشان می‌داد این باشگاه به دلیل تکمیل نشدن فرآیند بارگذاری برخی مدارک و صورت‌های مالی نتوانسته بود مجوز حرفه‌ای بگیرد و تنها مجوز ملی دریافت کرده بود.

سپاهان بعدتر موضوع را از AFC پیگیری کرد و کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز اعلام کرد مرجع اصلی صدور مجوز، فدراسیون عضو است.

این اتفاق حالا یک نکته جالب در انتصاب تازه ایجاد کرده است؛ مدیری که سال‌های طولانی در سپاهان حضور داشته، اکنون مسئول بخشی از فدراسیون شده که فصل گذشته پرونده مجوز حرفه‌ای همان باشگاه با حاشیه‌های فراوان همراه بود.

البته ساکت در حال حاضر سمتی در مدیریت سپاهان ندارد و مسئولیت او در فدراسیون باید بر اساس مقررات یکسان برای تمام باشگاه‌ها اجرا شود.

محمدرضا ساکت چه سابقه‌ای در فوتبال ایران دارد؟

ساکت یکی از مدیران باسابقه فوتبال باشگاهی ایران است.

او از اوایل دهه ۱۳۸۰ تا سال ۱۳۹۰ برای دوره‌ای طولانی مدیرعامل سپاهان بود؛ دوره‌ای که باشگاه اصفهانی به یکی از قدرت‌های اصلی فوتبال ایران تبدیل شد. منابع مربوط به تاریخ باشگاه، حضور او در مدیرعاملی سپاهان را از مرداد ۱۳۸۱ تا مرداد ۱۳۹۰ ثبت کرده‌اند.

ساکت سال‌ها بعد دوباره به مدیریت سپاهان بازگشت و بنابراین علاوه بر ساختار فدراسیون، تجربه مستقیم کار با فرآیندهای مدیریتی یک باشگاه حرفه‌ای را نیز در کارنامه دارد.

او در فدراسیون فوتبال هم مسئولیت‌های متعددی داشته است.

در تیر ۱۳۹۶، مهدی تاج او را به عنوان سرپرست دبیرکلی فدراسیون منصوب کرد. ساکت در آن مقطع پیش از دبیرکلی، مدیر تیم‌های ملی بود و در بخش‌های دیگری از فدراسیون نیز فعالیت می‌کرد.

بنابراین مسئولیت جدید برای او ورود به یک مجموعه ناآشنا نیست؛ ساکت ساختار اداری فدراسیون و نحوه ارتباط آن با باشگاه‌ها و نهادهای بین‌المللی را تجربه کرده است.

یک تفاوت مهم؛ AFC مجوز باشگاه‌ها را مستقیماً صادر نمی‌کند

یکی از ابهاماتی که بارها در پرونده‌های مجوز حرفه‌ای باشگاه‌های ایرانی مطرح شده، نقش فدراسیون فوتبال و AFC است.

مقررات رسمی سال ۲۰۲۶ کنفدراسیون آسیا تصریح می‌کند که «Licensor» یا مرجع صدور مجوز، معمولاً همان فدراسیون عضو AFC است. این مرجع مسئول اداره سیستم صدور مجوز، تعیین فرآیندها و تشکیل نهادهای تصمیم‌گیری مربوط به آن است. حتی اگر برخی مسئولیت‌ها به لیگ داخلی واگذار شود، مسئولیت نهایی اجرای صحیح سیستم همچنان با فدراسیون عضو خواهد بود.

بنابراین در ایران، فدراسیون فوتبال و ساختار مجوز حرفه‌ای آن نقش محوری در بررسی پرونده باشگاه‌ها دارند.

AFC مقررات مادر، استانداردها و سامانه مربوط به صدور مجوز را تعیین می‌کند و بر اجرای آن نظارت دارد، اما باشگاه‌ها باید ابتدا فرآیند داخلی را با موفقیت پشت سر بگذارند.

این نکته نشان می‌دهد مسئولیت ساکت فقط دریافت چند فایل و ارسال آنها به آسیا نیست؛ کمیته باید مدارک را بررسی، راستی‌آزمایی و فرآیند تصمیم‌گیری را مطابق مقررات AFC مدیریت کند.

چالش مالی باشگاه‌ها؛ سخت‌ترین پرونده روی میز ساکت

بخش مالی یکی از پیچیده‌ترین قسمت‌های صدور مجوز حرفه‌ای است.

AFC در مقررات جدید صراحتاً بر شفافیت مالی، حفاظت از طلبکاران و پرداخت به‌موقع تعهدات به کارکنان، نهادهای مالیاتی، باشگاه‌های دیگر و مراجع فوتبالی تأکید کرده است.

همین موضوع در سال‌های گذشته بارها برای باشگاه‌های ایرانی مسئله ایجاد کرده است.

باشگاه‌ها باید نه در روزهای پایانی مهلت AFC، بلکه ماه‌ها قبل ساختار مالی، حسابرسی، بدهی‌ها و اسناد خود را آماده کنند. تجربه حذف یا بازماندن بعضی تیم‌ها از مجوز نیز نشان داده است که بعضی مشکلات را نمی‌توان با چند روز مذاکره در پایان مهلت قانونی برطرف کرد.

یکی از معیارهای ارزیابی مدیریت جدید کمیته نیز همین خواهد بود: آیا باشگاه‌ها از ابتدای چرخه اخطار و راهنمایی کافی دریافت می‌کنند یا باز هم پرونده‌های حساس به روزهای پایانی موکول خواهند شد؟

بازگشت ساکت به حلقه مدیریتی مهدی تاج

انتصاب جدید یک معنای مدیریتی دیگر هم دارد؛ همکاری مستقیم دوباره ساکت و مهدی تاج.

ساکت در دوره‌های قبلی ریاست تاج نیز مسئولیت‌های مهمی در فدراسیون داشته است و حتی در سال ۱۳۹۶ با حکم تاج سرپرست دبیرکلی شد.

حالا پس از چند سال، او مسئول بخشی شده است که احتمالاً در ماه‌های آینده یکی از پرخبرترین واحدهای فدراسیون خواهد بود.

هر باشگاهی که سهمیه آسیایی بگیرد اما نتواند مجوز حرفه‌ای دریافت کند، می‌تواند با محرومیت از حضور در رقابت‌های AFC مواجه شود. به همین دلیل عملکرد این کمیته مستقیماً با منافع مالی و ورزشی بزرگ‌ترین باشگاه‌های کشور ارتباط دارد.

اولین آزمون بزرگ محمدرضا ساکت چیست؟

مهم‌ترین مأموریت رئیس جدید، مدیریت چرخه بعدی مجوز حرفه‌ای است.

نسخه جدید مقررات AFC برای سال ۲۰۲۶ معیارهای دقیق‌تری درباره امور مالی، توسعه پایدار، زیرساخت، نیروی انسانی و بازاریابی دارد و فدراسیون‌های عضو ملزم هستند حداقل سیستم مجوز باشگاهی را در بالاترین سطح لیگ داخلی اجرا کنند.

برای فوتبال ایران، هدف فقط افزایش تعداد باشگاه‌هایی نیست که روی کاغذ مجوز دریافت می‌کنند؛ مسئله مهم‌تر این است که باشگاه‌های مدعی سهمیه آسیا پیش از پایان فصل از وضعیت خود اطمینان داشته باشند.

فصل گذشته شش باشگاه ایرانی در فهرست نهایی AFC قرار گرفتند.

حالا محمدرضا ساکت مسئول ساختاری شده که باید هم استقلال تصمیم‌گیری خود را حفظ کند، هم باشگاه‌ها را از ماه‌ها قبل برای رعایت الزامات آماده کند و هم مانع تکرار پرونده‌هایی شود که در روزهای پایانی به اختلاف میان باشگاه‌ها و فدراسیون منجر می‌شوند.

بازگشت ساکت به فدراسیون از همین جهت فراتر از یک انتصاب معمولی است؛ او مسئول کمیته‌ای شده که یک تصمیم آن می‌تواند برای یک باشگاه تفاوت میان حضور در آسیا و تماشای مسابقات آسیایی از خانه باشد.