منچسترسیتی تنها نیست؛ از انحلال لیدز تا سقوط یوونتوس و رنجرز / بزرگ‌ترین رسوایی‌های تاریخ فوتبال

متن اولیه این گزارش نیز چهار نمونه تاریخی، یعنی لیدز سیتی، کالچوپولی، بحران رنجرز و پرونده فساد فیفا را به‌عنوان نمونه‌هایی از رسوایی‌هایی معرفی می‌کند که فوتبال را تا مرز فروپاشی نهادی پیش بردند.

حکم سنگین علیه منچسترسیتی؛ چه چیزی ثابت شده است؟

ماجرای منچسترسیتی از فوریه ۲۰۲۳ و ارجاع مجموعه‌ای گسترده از اتهامات مالی لیگ برتر به کمیسیون مستقل وارد مرحله رسمی شد.

پس از سال‌ها رسیدگی، کمیسیون اکنون باشگاه را در تقریباً تمام موارد مطرح‌شده مسئول شناخته است. رویترز گزارش داده بخشی از تخلفات به قراردادهای تجاری مربوط می‌شود که درآمد باشگاه را بیش از واقعیت نشان داده و برخی هزینه‌ها را پنهان کرده‌اند؛ مجموع اثر مالی مورد اشاره در گزارش به بیش از ۹۰۰ میلیون پوند در فاصله فصل‌های ۱۰-۲۰۰۹ تا ۱۸-۲۰۱۷ می‌رسد.

سیتی این نتیجه را قبول ندارد و می‌گوید رأی بر برداشت‌های حقوقی و واقعی نادرست بنا شده است. باشگاه قصد تجدیدنظر دارد و تا پایان فرآیند اعتراض، هنوز جریمه‌ای اجرایی نشده است. مجازات‌های احتمالی می‌توانند از جریمه مالی و کسر امتیاز تا مجازات‌های بسیار سنگین‌تر متفاوت باشند، اما در حال حاضر هیچ‌یک قطعی نیست.

همین نکته اهمیت دارد: محکومیت کمیسیون صادر شده، اما سرنوشت نهایی سیتی و مجازات آن هنوز مشخص نیست.

لیدز سیتی؛ باشگاهی که رسوایی آن را از فوتبال حذف کرد

اگر هواداران تصور کنند بحران سیتی اتفاقی بی‌سابقه در فوتبال انگلیس است، پرونده لیدز سیتی در سال ۱۹۱۹ خلاف آن را نشان می‌دهد.

لیدز سیتی متهم بود در دوران جنگ جهانی اول برخلاف مقررات به بازیکنان پول پرداخت کرده است. بحران زمانی جدی شد که باشگاه حاضر نشد اسناد مالی درخواستی مسئولان فوتبال را تحویل دهد. در نهایت، لیگ فوتبال انگلیس لیدز سیتی را در میانه فصل ۲۰-۱۹۱۹ از مسابقات اخراج کرد.

در منبع ارائه‌شده نیز آمده است که مسئولان لیگ تا ششم اکتبر برای تحویل مدارک مهلت داده بودند و پس از امتناع باشگاه، جایگاه و نتایج آن به برسلم پورت ویل منتقل شد. پنج مدیر باشگاه، از جمله هربرت چپمن، نیز مادام‌العمر محروم شدند.

بازیکنان باشگاه به فروش رفتند و عملاً لیدز سیتی از بین رفت.

اما فوتبال شهر لیدز تمام نشد؛ اندکی بعد لیدز یونایتد شکل گرفت، ایلند رود را در اختیار گرفت و مسیر تازه‌ای آغاز کرد.

هربرت چپمن؛ از محرومیت مادام‌العمر تا تبدیل شدن به اسطوره آرسنال

یکی از عجیب‌ترین بخش‌های ماجرای لیدز، سرنوشت هربرت چپمن است.

او پس از رسوایی مادام‌العمر از فوتبال محروم شد، اما این حکم بعدها لغو شد و چپمن به هادرسفیلد رفت. او آنجا به موفقیت رسید و سپس راهی آرسنال شد؛ جایی که با ایده‌های تاکتیکی و مدیریتی خود به یکی از تأثیرگذارترین مربیان تاریخ فوتبال انگلیس تبدیل شد.

منبع اولیه نیز مسیر بازگشت چپمن و قهرمانی‌هایش با هادرسفیلد و آرسنال را شرح می‌دهد.

این داستان شاید یکی از روشن‌ترین نمونه‌های تاریخی باشد که نشان می‌دهد حتی محرومیتی که «مادام‌العمر» خوانده می‌شود، لزوماً پایان کار یک چهره فوتبالی نیست.

کالچوپولی؛ وقتی یوونتوس از قهرمانی به سری B سقوط کرد

احتمالاً مشهورترین نمونه مدرن یک باشگاه بزرگ که به دلیل تخلف با مجازاتی ورزشی ویرانگر روبه‌رو شد، یوونتوس است.

رسوایی کالچوپولی در سال ۲۰۰۶ با انتشار مکالمات مدیران فوتبال ایتالیا به بحرانی بزرگ تبدیل شد. محور پرونده، تلاش برای اثرگذاری بر انتصاب داوران و ساختار داوری فوتبال ایتالیا بود. تحقیقات، یوونتوس، میلان، لاتزیو و فیورنتینا را درگیر کرد.

رأی اولیه بسیار سنگین بود: یوونتوس به سری B فرستاده و از دو عنوان قهرمانی اخیر خود محروم شد. پس از تجدیدنظر، سقوط یوونتوس پابرجا ماند، در حالی که فیورنتینا و لاتزیو اجازه یافتند در سری A بمانند و با کسر امتیاز فصل را آغاز کنند.

ستارگانی چون فابیو کاناوارو، زلاتان ابراهیموویچ، پاتریک ویرا و امرسون باشگاه را ترک کردند.

اما بوفون، دل‌پیرو و کامورانزی ماندند و یوونتوس تنها یک فصل بعد به سری A برگشت.

یوونتوس چگونه دوباره قدرت اول ایتالیا شد؟

شاید مهم‌ترین بخش داستان کالچوپولی، چیزی باشد که بعد از سقوط اتفاق افتاد.

یوونتوس پس از بازگشت به سطح اول فوتبال ایتالیا چند سال زمان نیاز داشت تا دوباره به قدرت غالب تبدیل شود، اما از فصل ۱۲-۲۰۱۱ روندی تاریخی را آغاز کرد و ۹ قهرمانی پیاپی سری A به دست آورد.

متن اولیه نیز تأکید می‌کند که سقوط به سری B نتوانست جایگاه یوونتوس را برای همیشه از بین ببرد و این باشگاه بار دیگر به قله فوتبال ایتالیا بازگشت.

این همان سابقه‌ای است که هواداران سیتی امروز به آن نگاه می‌کنند: حتی سقوط اجباری نیز الزاماً پایان یک قدرت بزرگ اقتصادی و ورزشی نیست.

رنجرز؛ بحران مالی که باشگاه را به پایین‌ترین سطح فرستاد

داستان گلاسکو رنجرز از جنس دیگری بود.

باشگاه اسکاتلندی طی سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ از سازوکاری موسوم به Employee Benefit Trust یا EBT استفاده کرد. بیش از ۴۷ میلیون پوند از طریق این ساختار به بیش از ۸۰ نفر پرداخت شد. اداره مالیات بریتانیا معتقد بود این مبالغ در واقع درآمد کارکنان بوده و باید مشمول مالیات می‌شده است.

در سال ۲۰۱۲ شرکت اداره‌کننده رنجرز وارد فرآیند ورشکستگی و سپس تصفیه شد. دارایی‌های فوتبال به شرکت دیگری منتقل شد و تیم مجبور شد مسیر خود را از سطوح پایین فوتبال اسکاتلند ادامه دهد. جزئیات بحران مالی و انتقال دارایی‌ها نیز در متن منبع آمده است.

دیوان عالی بریتانیا سرانجام در سال ۲۰۱۷ به سود اداره مالیات رأی داد و تأیید کرد پرداخت‌های EBT باید به‌عنوان درآمد تلقی شوند.

بازگشت رنجرز؛ سقوط پایان کار نبود

رنجرز مسیر طولانی بازگشت را طی کرد و در فصل ۱۷-۲۰۱۶ دوباره در لیگ برتر اسکاتلند حاضر شد.

اوج بازگشت باشگاه نیز فصل ۲۱-۲۰۲۰ بود؛ زمانی که تیم استیون جرارد قهرمان اسکاتلند شد و مانع از ثبت دهمین قهرمانی پیاپی سلتیک شد.

بحث حقوقی و تاریخی درباره استمرار هویت باشگاه قبل و بعد از سال ۲۰۱۲ همچنان میان هواداران و برخی نهادها محل اختلاف است؛ بنابراین بهتر است ماجرای رنجرز را صرفاً به عبارت «انحلال باشگاه» تقلیل نداد. آنچه قطعی است، تصفیه شرکت قبلی و انتقال دارایی‌های فوتبال به ساختار مالکیتی تازه است.

فساد فیفا؛ رسوایی‌ای بزرگ‌تر از یک باشگاه

در سال ۲۰۱۵ بحران از سطح یک باشگاه یا یک لیگ فراتر رفت و مستقیماً به بالاترین نهاد فوتبال جهان رسید.

وزارت دادگستری آمریکا ۹ مقام فوتبالی و پنج مدیر شرکتی را در پرونده‌ای مرتبط با فساد، رشوه و پولشویی متهم کرد. هفت نفر از متهمان همان روز در زوریخ بازداشت شدند. دادستان‌های آمریکایی گفتند مقام‌های فوتبالی طی بیش از دو دهه برای دریافت بیش از ۱۵۰ میلیون دلار رشوه و حق‌العمل غیرقانونی تبانی کرده‌اند.

این پول‌ها عمدتاً به قراردادهای رسانه‌ای و بازاریابی مسابقات مربوط می‌شد.

متن ارائه‌شده نیز به کیفرخواست گسترده، بازداشت مدیران فیفا در سوئیس و تحقیقات جداگانه درباره میزبانی جام‌های جهانی اشاره می‌کند.

منچسترسیتی با چه آینده‌ای روبه‌روست؟

تاریخ نشان می‌دهد دامنه مجازات رسوایی‌های بزرگ فوتبال بسیار متفاوت بوده است؛ از حذف کامل لیدز سیتی و سقوط یوونتوس گرفته تا بحران مالکیتی رنجرز و بازسازی ساختارهای مدیریتی فوتبال جهان پس از پرونده فیفا.

برای منچسترسیتی هنوز نمی‌توان یکی از این سناریوها را قطعی دانست.

کمیسیون مستقل اکنون تخلفات گسترده‌ای را احراز کرده، اما سیتی تجدیدنظر خواهد کرد و طبق آخرین گزارش‌ها، تا پایان این فرآیند مجازات اجرایی اعمال نمی‌شود.

پس سؤال اصلی دیگر این نیست که آیا پرونده منچسترسیتی یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های مالی فوتبال محسوب می‌شود؛ رأی فعلی ابعاد کم‌سابقه آن را نشان داده است.

سؤال بزرگ‌تر این است که لیگ برتر چه مجازاتی تعیین خواهد کرد و آیا تجدیدنظر می‌تواند نتیجه را تغییر دهد؟

اگر تاریخ فوتبال یک درس داشته باشد، این است که حتی سقوط، محرومیت و بحران مالی نیز لزوماً یک قدرت بزرگ را برای همیشه از بین نمی‌برد؛ اما اعتبار از دست‌رفته معمولاً بسیار سخت‌تر از امتیاز و جام بازمی‌گردد.