زنگ خطر جدی برای تیم ملی؛ ۲ شکست، ۵ گل خورده و بدون گل زده توسط بازیکنان / ۹۹ روز تا جام ملت‌های آسیا

امیر قلعه‌نویی پیش از مسابقه گفته بود تیم ملی در کازان با «مدل بازی متفاوتی» وارد زمین خواهد شد و همین اتفاق نیز رخ داد. ایران نسبت به شکست مقابل ازبکستان پنج تغییر در ترکیب داشت و با ساختاری متفاوت بازی را آغاز کرد، اما نتیجه مطلوبی نگرفت.

الکساندر گولووین، ستاره موناکو، در دقایق ۲۱ و ۳۶ هر دو گل روسیه را به ثمر رساند تا میزبان پیش از پایان نیمه نخست عملاً تکلیف مسابقه را مشخص کند. AFC نیز در گزارش امروز خود ایران را در شکست ۲ بر صفر مقابل روسیه «تیم دوم میدان» توصیف کرده است.

آمار مسابقه هم برتری روسیه را نشان می‌دهد. روس‌ها ۶۷ درصد مالکیت توپ داشتند و ۱۲ شوت زدند؛ ایران ۳۳ درصد مالکیت و ۸ شوت داشت. پنج شوت روسیه و سه شوت ایران در چارچوب بود. نکته جالب اینکه xG دو تیم فاصله زیادی نداشت؛ روسیه ۰.۴۸ و ایران ۰.۳۸، اما دو ضربه باکیفیت گولووین نتیجه را تعیین کرد.

یک اصلاح مهم؛ ایران در دو بازی ۸ شوت نزد، ۱۶ شوت زد

در برخی گزارش‌ها عنوان شده ایران در مجموع دو مسابقه مقابل ازبکستان و روسیه تنها هشت شوت داشته است، اما آمار موجود این عدد را تأیید نمی‌کند.

ایران برابر ازبکستان ۸ شوت داشت که فقط یک مورد آن در چارچوب بود. مقابل روسیه نیز هشت شوت دیگر ثبت کرد که سه شوت در چارچوب قرار گرفت. بنابراین مجموع عملکرد هجومی ایران در این فیفادی ۱۶ شوت و فقط چهار شوت در چارچوب بوده است.

با این حال بخش نگران‌کننده‌تر، گلزنی است.

تنها گل ایران در دو مسابقه روی گل‌به‌خودی جاخونگیر اوروزوف، بازیکن ازبکستان، به ثمر رسید. به بیان دیگر، هیچ بازیکن تیم ملی در ۱۸۰ دقیقه مقابل ازبکستان و روسیه موفق به باز کردن دروازه حریف نشد.

برای تیمی که سال‌ها خط حمله و حضور مهاجمانی مانند مهدی طارمی و سردار آزمون یکی از نقاط قوت اصلی آن محسوب می‌شد، این آمار در فاصله کمتر از صد روز تا جام ملت‌ها قابل توجه است.

پنج گل خورده؛ مشکل دفاعی فقط به دروازه‌بان مربوط نیست

ایران در این دو بازی مجموعاً پنج گل دریافت کرد؛ سه گل مقابل ازبکستان و دو گل برابر روسیه.

در فرغانه، ازبکستان با وجود تنها ۲۹ درصد مالکیت توپ، ۱۱ بار شوت زد و شش ضربه در چارچوب داشت. ایران ۷۱ درصد توپ را در اختیار داشت، اما این برتری مالکانه به کنترل مسابقه تبدیل نشد.

در بازی روسیه نیز مشکل متفاوت بود. تیم میزبان بخش عمده توپ را در اختیار داشت و در دقایق پایانی می‌توانست گل‌های بیشتری بزند، اما پیام نیازمند با چند واکنش مانع افزایش فاصله شد. در گزارش لحظه‌ای مسابقه نیز دو مهار مهم نیازمند در دقایق ۸۶ و ۸۸ ثبت شده است.

سیدحسین حسینی مسابقه را آغاز کرد و پس از دریافت دو گل در پایان نیمه اول جای خود را به نیازمند داد. علیرضا بیرانوند نیز بعد از نمایش مورد انتقادش برابر ازبکستان این بار روی نیمکت نشست.

البته ارتباط دادن قطعی عملکرد بیرانوند با حواشی مربوط به وضعیت سربازی او قابل اثبات نیست. آنچه می‌توان با اطمینان گفت این است که کادر فنی در بازی دوم تصمیم گرفت دروازه‌بان اصلی خود را تغییر دهد و نیازمند در نیمه دوم چند مهار مؤثر داشت.

جوان‌گرایی تیم ملی؛ فهرست عوض شد اما هسته اصلی همچنان مسن است

یکی از بحث‌های مهم بعد از جام جهانی، تغییر نسل تیم ملی بود.

قلعه‌نویی برای این اردو نسبت به فهرست جام جهانی تغییراتی ایجاد کرد و میانگین سنی کل فهرست به حدود ۲۹.۴ تا ۲۹.۵ سال رسید؛ یعنی فقط حدود نیم‌سال جوان‌تر از تیم جام جهانی.

در مسابقه ازبکستان نیز میانگین سنی ۱۱ بازیکن اصلی ایران حدود ۳۰ سال گزارش شد؛ در حالی که ترکیب اصلی ازبکستان حدود ۲۶ سال میانگین داشت.

در کازان باز هم نام‌هایی مانند شجاع خلیل‌زاده، رامین رضاییان، سعید عزت‌اللهی، مهدی طارمی و سردار آزمون در ترکیب اصلی دیده می‌شدند. در کنار آنها آریا یوسفی و محمدمهدی محبی نیز فرصت بازی گرفتند، اما این ترکیب هنوز بیشتر بر هسته باتجربه متکی بود.

مسئله، کنار گذاشتن صرف بازیکنان باتجربه نیست؛ سؤال اصلی این است که آیا تیم ملی می‌تواند در کمتر از صد روز، میان تجربه نسل فعلی و انرژی نسل جدید تعادل ایجاد کند؟

سردار آزمون و مهدی طارمی؛ زوج قدیمی بدون گل

بازگشت سردار آزمون یکی از مهم‌ترین اتفاقات این اردو بود.

مهاجم باتجربه ایران پس از غیبت در جام جهانی در هر دو دیدار فرصت بازی پیدا کرد، اما موفق به گلزنی نشد. او در دیدار روسیه فقط یک نیمه بازی کرد و در آغاز نیمه دوم جای خود را به دنیس اکرت داد.

طارمی نیز در هر دو بازی نتوانست آمار گلزنی خود را افزایش دهد.

این موضوع لزوماً به معنای پایان کار این زوج نیست؛ آزمون پس از دوره‌ای همراه با مصدومیت به تیم ملی برگشته و قلعه‌نویی نیز پیش از دیدار روسیه گفته بود امیدوار است او تا جام ملت‌ها به شرایط بدنی بهتری برسد.

اما زمان چندان زیادی باقی نمانده است. در کنار آزمون و طارمی، شهاب زاهدی و دنیس اکرت نیز در کازان به میدان رفتند و حتی ایران در دقایقی با سه مهاجم بازی کرد، ولی دروازه روسیه باز نشد.

قلعه‌نویی بعد از بازی روسیه: بعضی نفرات دیگر دعوت نمی‌شوند

نتایج این اردو ظاهراً خود کادر فنی را نیز به بازنگری رسانده است.

قلعه‌نویی بعد از بازی روسیه از عملکرد بعضی بازیکنان ابراز نارضایتی کرد و اعلام کرد تعدادی از نفرات حاضر در این اردو دیگر به تیم ملی دعوت نخواهند شد. این موضع نشان می‌دهد فرآیند انتخاب فهرست جام ملت‌ها همچنان باز است.

اما مشکل اینجاست که فرصت آزمایش گسترده نیز محدود شده است.

AFC روز ۲۹ سپتامبر رسماً شمارش معکوس ۱۰۰ روزه جام ملت‌های آسیا را آغاز کرد؛ بنابراین امروز ۳۰ سپتامبر، ۹۹ روز تا شروع مسابقات در ۷ ژانویه ۲۰۲۷ باقی مانده است. رقابت‌ها تا ۵ فوریه ادامه خواهد داشت.

ایران در گروه C با سوریه، قرقیزستان و چین همگروه است.

وضعیت قرارداد قلعه‌نویی؛ فعلاً تا پایان جام ملت‌ها

در فضای انتقادی فعلی، بحث آینده قلعه‌نویی هم دوباره مطرح شده است.

آنچه رسماً تثبیت شده، ادامه قرارداد او تا پایان جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ است. هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال در شهریور با تمدید قرارداد تا پایان این تورنمنت موافقت کرد. بنابراین برخلاف برخی گمانه‌زنی‌ها درباره همکاری بلندمدت‌تر، تعهد فعلی فدراسیون به دوره بعد از جام ملت‌ها تسری پیدا نکرده است.

دو شکست اخیر طبعاً فشار رسانه‌ای و فنی را افزایش داده، اما تا این لحظه خبر رسمی درباره تغییر سرمربی منتشر نشده است.

۹۹ روز تا عربستان؛ مسئله فقط دو باخت نیست

اگر این دو مسابقه فقط دو دیدار تدارکاتی مستقل بودند، نتیجه شاید اهمیت کمتری داشت. قلعه‌نویی نیز پیش از بازی روسیه تأکید کرده بود دنبال نتیجه نیست و هدفش آزمایش برنامه‌های تاکتیکی است.

اما آنچه زنگ هشدار را بلندتر می‌کند، مجموعه داده‌هاست: دو شکست متوالی، پنج گل خورده، صفر گل توسط بازیکنان ایران، تنها چهار شوت در چارچوب طی دو مسابقه و ادامه اتکا به هسته‌ای باتجربه در فاصله ۹۹ روز تا جام ملت‌ها.

در عین حال، نتیجه‌گیری از دو دیدار دوستانه درباره سرنوشت ایران در جام ملت‌ها زودهنگام است. فوتبال در سه ماه می‌تواند تغییر زیادی کند و ایران هنوز چند فرصت برای اصلاح فهرست و ساختار تاکتیکی دارد.

اما یک واقعیت دیگر هم وجود دارد: زمان برای آزمون و خطا محدود شده است.

ایران در جام جهانی با سه تساوی بدون شکست حذف شد، اما در اولین فیفادی بعد از آن هم از نظر نتیجه و هم بخش‌هایی از نمایش تیمی عقبگرد داشت. حالا کادر فنی باید در کمتر از صد روز پاسخی عملی برای سه سؤال پیدا کند: چگونه ساختار دفاعی را ترمیم کند، چه زمانی تغییر نسل را به ترکیب اصلی برساند و چگونه خط حمله‌ای را که در این اردو حتی یک گل نزد دوباره فعال کند.

جام ملت‌های آسیا از ۷ ژانویه آغاز می‌شود و از اینجا به بعد، هر فیفادی برای تیم قلعه‌نویی بخشی از شمارش معکوس واقعی عربستان خواهد بود.