جام حذفی فوتبال ایران در آستانه لغو؛ فدراسیون فعلاً تصمیم به عدم برگزاری گرفت / تقویم ۱۸ تیمی جا برای جام نگذاشت

جدیدترین اظهارنظر سخنگوی فدراسیون فوتبال عملاً جام حذفی را یک قدم تا حذف از تقویم این فصل برده است.

علوی گفته با توجه به فشردگی موجود، در شرایط فعلی امکان برگزاری مسابقات وجود ندارد و «تصمیم به عدم برگزاری» است. با این حال، جمله بعدی او اهمیت زیادی دارد: حیدر بهاروند هنوز در حال تلاش برای رسیدن به تصمیم نهایی است.

بنابراین از نظر حقوقی و رسمی بهتر است وضعیت فعلی را «عدم برگزاری در برنامه موجود با احتمال بالای لغو» توصیف کرد، نه اینکه جام حذفی را از همین حالا رسماً لغوشده بدانیم.

تفاوت این دو تعبیر مهم است؛ زیرا ممکن است سازمان لیگ در روزهای آینده با تغییر فرمت، کاهش فاصله زمانی مراحل یا ایجاد پنجره‌های فشرده، آخرین تلاش خود را برای نجات مسابقات انجام دهد.

با این حال، فاصله میان موضع امروز و صحبت‌های سه هفته قبل مسئولان نشان می‌دهد احتمال برگزاری به شکل عادی به‌شدت کاهش یافته است.

موضع فدراسیون در سه هفته تغییر کرد

حیدر بهاروند ۱۶ شهریور درباره جام حذفی گفته بود هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده و اگر شرایط مهیا باشد، سازمان لیگ به دنبال برگزاری مسابقات خواهد بود.

او در همان مصاحبه دلیل اصلی مشکل را افزایش تعداد تیم‌های لیگ برتر از ۱۶ به ۱۸ تیم عنوان کرد و گفت این تغییر تقریباً ۶۰ مسابقه به تقویم فوتبال اضافه کرده است.

از نظر محاسباتی نیز مسئله روشن است.

در یک لیگ رفت‌وبرگشت ۱۶ تیمی، مجموعاً ۲۴۰ مسابقه برگزار می‌شود؛ اما لیگ ۱۸ تیمی به ۳۰۶ مسابقه نیاز دارد. یعنی تقویم لیگ برتر در مجموع ۶۶ بازی بیشتر از ساختار قبلی دارد.

این افزایش نه‌فقط برنامه خود لیگ، بلکه زمان‌های خالی برای جام حذفی، اردوهای تیم ملی و استراحت بازیکنان را نیز کاهش داده است.

چرا تقویم فوتبال ایران تا این حد فشرده شده است؟

مشکل فقط ۱۸ تیمی‌شدن لیگ نیست.

مسئول برگزاری مسابقات سازمان لیگ پیش از شروع فصل نیز هشدار داده بود که فوتبال ایران با تقویمی کم‌سابقه روبه‌روست؛ بازی‌های آسیایی ناگویا، پنجره‌های فیفا، جام ملت‌های آسیا و مسابقات باشگاهی قاره‌ای همگی باید در برنامه فصل جا داده شوند.

علاوه بر آن، نمایندگان ایران در لیگ نخبگان آسیا و لیگ قهرمانان آسیا ۲ نیز برنامه مستقل خود را دارند. فصل جدید لیگ نخبگان آسیا از سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده و این رقابت‌ها نیز بخشی از روزهای میانی هفته را اشغال می‌کنند.

به همین دلیل تیم‌های حاضر در رقابت‌های آسیایی در برخی مقاطع باید با فاصله‌های سه تا پنج روزه به میدان بروند.

روزنامه ایران نیز پیش از شروع فصل هشدار داده بود ترکیب لیگ ۱۸ تیمی با بازی‌های ملی و مسابقات آسیایی می‌تواند فشار و فرسودگی زیادی برای بازیکنان ایجاد کند.

لیگ برتر ۱۸ تیمی چگونه جام حذفی را قربانی کرد؟

لیگ بیست‌وششم از ۲۳ مرداد با حضور ۱۸ تیم آغاز شد. این اتفاق بعد از نیمه‌تمام ماندن فصل گذشته، شکل تقویم فوتبال ایران را به‌طور اساسی تغییر داد.

هر تیم اکنون به جای ۳۰ مسابقه، باید ۳۴ دیدار در لیگ انجام دهد؛ یعنی چهار مسابقه بیشتر برای هر باشگاه.

چهار بازی اضافه شاید در نگاه اول رقم بزرگی به نظر نرسد، اما وقتی برای ۱۸ تیم و در کنار فیفادی‌ها، جام ملت‌ها و مسابقات آسیایی قرار می‌گیرد، تعداد هفته‌های موردنیاز به شکل محسوسی افزایش پیدا می‌کند.

جام حذفی نیز مسابقاتی است که نمی‌توان همه مراحل آن را در یک یا دو تاریخ برگزار کرد. از مراحل ابتدایی تا فینال، تیم‌های لیگ برتری بسته به مسیر خود ممکن است چند مسابقه اضافی داشته باشند.

در نتیجه اولین رقابتی که در چنین تقویمی تحت فشار قرار می‌گیرد، جام حذفی است.

فصل گذشته جام حذفی هم به پایان نرسید

ماجرا برای فوتبال ایران بی‌سابقه هم نیست.

جام حذفی فصل گذشته نیز به پایان نرسید و بهاروند در شهریور اعلام کرد پرونده آن مسابقات بسته شده است.

این تصمیم حتی بحث‌هایی درباره ازسرگیری همان دوره به وجود آورد. محمدحسین فتاحی، مدیر سازمان فوتبال استقلال، گفته بود پیشنهاد باشگاهش این بوده که با توجه به باقی‌ماندن تنها سه مرحله، مسابقات فصل گذشته تکمیل شود و قهرمان مشخص شود.

او همچنین عنوان کرده بود در فصل گذشته به علت مشخص‌نشدن قهرمان جام حذفی، سهمیه‌ای که معمولاً با نتیجه این جام مرتبط است از مسیر جدول لیگ تعیین شد.

اما سازمان لیگ این پیشنهاد را نپذیرفت و بهاروند صراحتاً گفت جام حذفی فصل قبل «تمام شده» و قرار نیست ادامه پیدا کند.

حالا احتمال دارد برای دومین فصل متوالی نیز فوتبال ایران بدون یک قهرمان جام حذفی به پایان برسد.

لغو جام حذفی چه اثری بر سهمیه آسیایی دارد؟

یکی از مهم‌ترین سؤال‌ها در صورت لغو نهایی، تکلیف مسیر داخلی تعیین تیم‌های آسیایی خواهد بود.

مقررات کنفدراسیون فوتبال آسیا سهمیه کشورها را بر اساس سازوکارهای مصوب مسابقات باشگاهی، مجوز حرفه‌ای و معرفی فدراسیون‌های عضو تعیین می‌کند. AFC در سال ۲۰۲۶ نسخه جدید مقررات ورود باشگاه‌ها و مقررات صدور مجوز را نیز تصویب کرده است.

اما لغو جام حذفی به‌خودی‌خود به این معنا نیست که می‌توان از حالا گفت سهمیه آن دقیقاً به کدام رتبه لیگ خواهد رسید.

برای چنین حالتی، فدراسیون فوتبال باید سازوکار داخلی معرفی تیم‌ها را مطابق سهمیه ایران و مقررات AFC مشخص و اعلام کند.

نمونه فصل گذشته نشان داد که نبود قهرمان جام حذفی می‌تواند نحوه توزیع سهمیه از طریق جدول لیگ را تغییر دهد، اما برای فصل جاری هنوز تصمیم رسمی درباره این موضوع منتشر نشده است.

کدام باشگاه‌ها از لغو جام حذفی بیشتر ضرر می‌کنند؟

جام حذفی همیشه برای تیم‌هایی اهمیت خاصی داشته که مسیر قهرمانی در لیگ برای آنها دشوارتر است.

در لیگ ۳۴ هفته‌ای، یک تیم برای قهرمان‌شدن نیاز به ثبات طولانی‌مدت دارد؛ اما جام حذفی می‌تواند با چند پیروزی متوالی یک باشگاه را به قهرمانی و در بسیاری از فصل‌ها به مسیر کسب سهمیه آسیایی برساند.

به همین دلیل حذف جام حذفی، عملاً یکی از معدود فرصت‌های کسب جام را از تیم‌های میان‌جدولی و باشگاه‌های لیگ‌های پایین‌تر می‌گیرد.

مهدی تارتار نیز پیش‌تر خواستار برگزاری جام حذفی شده بود و بهاروند هنگام پاسخ به همین درخواست گفته بود سازمان لیگ در صورت امکان به دنبال برگزاری رقابت‌ها خواهد بود.

اهمیت جام حذفی فقط به تیم‌های بزرگ محدود نیست؛ جذابیت سنتی این مسابقات نیز دقیقاً از حضور باشگاه‌های کوچک‌تر و امکان خلق شگفتی ناشی می‌شود.

آیا جام حذفی می‌تواند با فرمت دیگری برگزار شود؟

از نظر تئوری چند راه وجود دارد: کاهش فاصله مراحل، برگزاری برخی مسابقات در زمین بی‌طرف، حذف زمان‌های اضافه در مراحل ابتدایی یا حتی تغییر زمان شروع مسابقات.

اما هر کدام از این گزینه‌ها محدودیت‌هایی دارند.

تقویم فعلی به‌قدری متراکم است که حتی پیدا کردن چند پنجره آزاد برای تیم‌های آسیایی دشوار خواهد بود. همچنین جام حذفی باید بین تیم‌هایی از سطوح مختلف برگزار شود و برنامه لیگ‌های دسته اول، دوم و پایین‌تر نیز باید در طراحی تقویم لحاظ شود.

به همین دلیل مشکل فقط پیدا کردن چند تاریخ برای استقلال، پرسپولیس، تراکتور یا سپاهان نیست؛ کل ساختار مسابقات داخلی باید با آن هماهنگ شود.

جام حذفی هنوز رسماً لغو نشده، اما به حذف نزدیک است

جمع‌بندی اظهارات جدید فدراسیون یک پیام روشن دارد: در برنامه فعلی فوتبال ایران جایی برای جام حذفی پیدا نشده است.

سه هفته قبل سازمان لیگ هنوز می‌گفت «تصمیم قطعی نگرفته‌ایم»؛ اکنون سخنگوی فدراسیون می‌گوید تصمیم فعلی بر عدم برگزاری است. این تغییر لحن نشان می‌دهد احتمال حذف کامل مسابقات به‌طور محسوس افزایش یافته است.

با این حال تا زمانی که سازمان لیگ یا هیئت‌رئیسه فدراسیون مصوبه نهایی و رسمی منتشر نکنند، بهتر است از عبارت «لغو قطعی» استفاده نشود.

اگر تصمیم نهایی همان عدم برگزاری باشد، فصل ۱۴۰۵-۱۴۰۶ فوتبال ایران شرایطی کم‌سابقه خواهد داشت: لیگ برتر ۱۸ تیمی و بسیار فشرده ادامه پیدا می‌کند، اما یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین جام‌های فوتبال کشور از تقویم حذف خواهد شد.

حالا همه‌چیز به بررسی نهایی حیدر بهاروند و تصمیم فدراسیون فوتبال بستگی دارد؛ تصمیمی که علاوه بر برنامه باشگاه‌ها، می‌تواند بر مسیر کسب جام و نحوه تعیین سهمیه‌های آسیایی فوتبال ایران نیز اثر مستقیم بگذارد.