نفت در دوراهی کمبود سوخت و آزادسازی ذخایر؛ برنت ۱۰۲ دلاری، بارکلیز ۱۱۵ دلار را هدف گرفت

قیمت نفت خام در پایان معاملات جمعه با کاهش همراه شد. نفت برنت دریای شمال تنها ۶ سنت یا ۰.۰۶ درصد افت کرد و در سطح ۱۰۲ دلار و ۲۵ سنت در هر بشکه بسته شد.

نفت وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا اما افت شدیدتری داشت و با کاهش یک دلار و ۷۶ سنتی، معادل ۱.۹ درصد، به ۹۱ دلار و ۱۱ سنت رسید.

عملکرد هفتگی دو شاخص نیز متفاوت بود. برنت در مجموع هفته ۰.۱۱ درصد رشد کرد، در حالی که WTI حدود ۱.۶ درصد کاهش یافت. این اختلاف نشان می‌دهد بازار نفت هنوز مسیر مشخص و یکدستی ندارد و معامله‌گران همزمان سیگنال‌های مثبت و منفی عرضه را قیمت‌گذاری می‌کنند.

اروپا ذخایر گازوئیل را آزاد می‌کند؛ فشار روی قیمت نفت

مهم‌ترین عامل نزولی معاملات جمعه، تصمیم کشورهای اروپایی برای آزادسازی بخشی از ذخایر اضطراری سوخت بود.

رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد کشورهای عضو اتحادیه اروپا با پیشنهاد فرانسه برای آزادسازی ذخایر اضافی گازوئیل موافقت کرده‌اند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد اروپا با آزادسازی حجم زیادی از ذخایر گازوئیل موافقت کرده است. ترامپ پیش از این گفته بود دولت آمریکا احتمال محدود کردن صادرات گازوئیل را بررسی می‌کند.

فشار واشنگتن از آن جهت برای اروپا اهمیت دارد که این منطقه طی سال‌های اخیر وابستگی بیشتری به واردات گازوئیل آمریکا پیدا کرده است. بر اساس داده‌های رویترز، فرانسه و آلمان روی‌هم حدود ۳۵ درصد ذخایر راهبردی گازوئیل اتحادیه اروپا را در اختیار دارند.

بنابراین احتمال محدودیت صادرات آمریکا می‌توانست بازار سوخت اروپا را در شرایط آسیب‌پذیرتری قرار دهد.

پیشنهاد فرانسه؛ ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و گازوئیل وارد بازار می‌شود

طرح فرانسه شامل دو بخش اصلی است. کشورهای اروپایی قرار است در مجموع حدود ۵۰ میلیون بشکه گازوئیل از ذخایر خود آزاد کنند و همزمان اعضای آژانس بین‌المللی انرژی نیز حدود ۵۰ میلیون بشکه نفت خام به بازار عرضه کنند.

طبق اطلاعات رویترز، بخشی از ذخایر گازوئیل اروپا قرار است طی یک دوره حدود ۲۰ روزه روانه بازار شود. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، نیز روز جمعه ریاست ویدئوکنفرانس رهبران گروه هفت درباره شرایط بازار انرژی را بر عهده داشت.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، بعدتر اعلام کرد کشورهای گروه هفت بر آزادسازی مجموع ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های سوختی از ذخایر اضطراری توافق کرده‌اند. او گفت قیمت نفت پس از اعلام این تصمیم شروع به کاهش کرده و آژانس در صورت نیاز ظرفیت آزادسازی ذخایر بیشتر را نیز دارد.

مشکل اصلی دیگر نفت خام نیست؛ گازوئیل به گلوگاه بازار تبدیل شد

نکته مهم در تحولات اخیر این است که مرکز بحران انرژی به تدریج از نفت خام به سمت فرآورده‌های پالایشی حرکت کرده است.

اولِ هانسن، رئیس راهبرد کالاهای اساسی در ساکسو بانک، گفته بهبود جریان نفت از خاورمیانه باعث شده کمبود نفت خام دیگر مهم‌ترین عامل فشار بازار نباشد. در مقابل، کاهش ظرفیت پالایشگاهی و محدود شدن تولید فرآورده‌ها در خاورمیانه و روسیه، بازار گازوئیل و سایر سوخت‌های پالایش‌شده را تحت فشار قرار داده است.

این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش صادرات نفت خام لزوماً به معنی رفع کمبود گازوئیل نیست. اگر ظرفیت پالایشگاهی برای تبدیل نفت به فرآورده محدود باشد، قیمت بنزین، گازوئیل و سوخت جت می‌تواند حتی در شرایط عرضه کافی نفت خام بالا بماند.

گازوئیل نیز تنها سوخت حمل‌ونقل نیست؛ بخش بزرگی از ناوگان باری، کشاورزی و صنایع اروپایی به آن وابسته‌اند و جهش قیمت آن می‌تواند مستقیماً تورم کالاها و هزینه حمل‌ونقل را بالا ببرد.

توقف صادرات سوخت چین بازار را حساس‌تر کرد

فشار بر بازار فرآورده‌های نفتی زمانی بیشتر شد که پالایشگاه‌های چین صادرات محصولات سوختی در ماه اکتبر را متوقف کردند تا ذخایر داخلی خود را تقویت کنند.

همین خبر در معاملات پنج‌شنبه موجب جهش بیش از چهار درصدی قیمت نفت شده بود. در کنار چین، محدودیت صادرات فرآورده‌های روسیه نیز باعث شده بخش پالایش‌شده بازار بسیار فشرده‌تر از نفت خام باشد.

بنابراین آزادسازی ذخایر اروپا را می‌توان بیشتر به‌عنوان تلاشی برای مدیریت بحران گازوئیل دید تا نشانه‌ای از وجود مازاد بزرگ نفت خام.

خاورمیانه دوباره نفت بیشتری به بازار می‌فرستد

در طرف عرضه نفت خام، شرایط نسبت به هفته‌ها و ماه‌های قبل بهتر شده است.

عربستان سعودی توانسته ظرفیت خط لوله شرق به غرب خود را دوباره افزایش دهد و بارگیری نفت از ینبع نیز از سر گرفته شده است. برآورد گلدمن ساکس که رویترز منتشر کرده نشان می‌دهد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس، با احتساب بخشی از محموله‌هایی که با سیستم‌های ردیابی خاموش حرکت می‌کنند، طی هفته اخیر به حدود ۲۳.۳ میلیون بشکه در روز رسیده؛ سطحی نزدیک به متوسط سال ۲۰۲۵.

این افزایش جریان یکی از عواملی است که اجازه نداده قیمت برنت با وجود ریسک‌های ژئوپلیتیکی دوباره جهش بسیار شدیدتری داشته باشد.

حماد حسین، اقتصاددان ارشد کالاها در کپیتال اکونومیکس، نیز معتقد است اگر افزایش جریان نفت خاورمیانه پایدار بماند، آزادسازی دوباره ذخایر استراتژیک می‌تواند بازار جهانی را حتی وارد یک مازاد عرضه جزئی کند.

ریسک ایران و آمریکا همچنان در قیمت نفت باقی مانده است

در مقابل بهبود عرضه، ریسک‌های ژئوپلیتیکی همچنان از قیمت نفت حمایت می‌کنند.

رویترز گزارش داده است که تحولات مرتبط با ایران و آمریکا، افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه و شرایط تنگه هرمز همچنان از متغیرهای تحت نظر معامله‌گران هستند. همچنین در روزهای گذشته توقف صادرات سوخت چین و حملات به زیرساخت‌های نفتی روسیه بر نگرانی‌های عرضه افزوده است.

جان کیل‌داف از مؤسسه Again Capital نیز تنش‌های لفظی میان ایران و آمریکا و فضای سیاسی آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای را از جمله متغیرهایی دانسته که معامله‌گران نفت دنبال می‌کنند. این ارزیابی، تحلیل یک فعال بازار است و نه پیش‌بینی قطعی درباره مسیر سیاسی یا نظامی آینده.

به همین دلیل حتی در شرایطی که نفت بیشتری از خلیج فارس خارج می‌شود، بازار حاضر نیست «حق بیمه ریسک» خاورمیانه را به‌طور کامل از قیمت‌ها حذف کند.

پیش‌بینی بارکلیز؛ نفت برنت ۱۱۵ دلاری در سه‌ماهه پایانی

شاید مهم‌ترین نکته گزارش جمعه مربوط به پیش‌بینی تازه بانک بارکلیز باشد.

این بانک اعلام کرده با وجود افزایش جریان نفت خام از خاورمیانه، وضعیت بازار فیزیکی همچنان قدرتمند است؛ ذخایر جهانی در حال کاهش هستند و محموله‌هایی که تحویل فوری دارند با قیمت بیشتری نسبت به قراردادهای تحویل آینده معامله می‌شوند.

بارکلیز بر همین اساس پیش‌بینی خود برای متوسط قیمت نفت برنت در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ را ۲۰ دلار افزایش داده و به ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسانده است.

این بانک همچنین متوسط پیش‌بینی خود برای کل سال ۲۰۲۶ را به ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش داده است.

البته این ارقام پیش‌بینی تحلیلی بانک هستند و نباید به‌عنوان قیمت قطعی آینده در نظر گرفته شوند.

نفت در هفته جدید به کدام سمت می‌رود؟

بازار در شروع هفته جدید میان دو نیروی تقریباً متضاد قرار دارد.

از یک طرف، آزادسازی تا ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر، بهبود صادرات خاورمیانه و احتمال ایجاد مازاد عرضه جزئی می‌تواند قیمت‌ها را تحت فشار بگذارد.

از طرف دیگر، کاهش ذخایر تجاری، کمبود گازوئیل و سایر فرآورده‌های پالایشی، محدودیت عرضه از چین و روسیه و ریسک‌های ژئوپلیتیکی هنوز اجازه نمی‌دهند معامله‌گران از سناریوی نفت گران صرف‌نظر کنند.

پایان معاملات جمعه نیز همین تعادل شکننده را نشان داد؛ برنت با وجود خبر آزادسازی ذخایر فقط ۶ سنت افت کرد و بالای ۱۰۲ دلار باقی ماند.

بنابراین مهم‌ترین پرسش بازار دیگر صرفاً این نیست که چه مقدار نفت خام تولید می‌شود؛ مسئله این است که چه میزان از این نفت می‌تواند به فرآورده‌های مورد نیاز اقتصاد جهانی تبدیل شود. اگر بحران پالایش و گازوئیل ادامه پیدا کند و همزمان اختلال تازه‌ای در خاورمیانه رخ دهد، سناریوی قیمت‌های بالاتر دوباره تقویت خواهد شد. اما اگر عرضه خاورمیانه پایدار بماند و ذخایر اضطراری با سرعت وارد بازار شوند، فشار نزولی می‌تواند در معاملات هفته آینده بیشتر شود.