طلای ۲۴ عیار والیبال ایران در ناگویا؛ انتقام از ژاپن در خانه خودش و چهارمین قهرمانی متوالی

کاروان ایران در ناگویا روزهای طلایی متعددی را تجربه کرد، اما قهرمانی والیبال از جنس دیگری بود. بسیاری از مدال‌های ایران در رشته‌های انفرادی به دست آمدند، در حالی که والیبال توانست تنها طلای رشته‌های توپی و تیمی کشور را ثبت کند و در آخرین روز رقابت‌ها نوزدهمین طلای کاروان ایران را به جدول مدالی اضافه کند. 

اهمیت این طلا البته فقط به جدول مدال‌ها محدود نمی‌شود. ایران برای رسیدن به قهرمانی باید از مسیری عبور می‌کرد که در دو مرحله پایانی، دو آزمون کاملاً متفاوت پیش روی تیم قرار داد؛ نخست مسابقه‌ای که در آن تا آستانه حذف پیش رفت و سپس فینالی که باید مقابل میزبان و در فضای کاملاً طرفدار ژاپن برگزار می‌شد.

همین مسیر باعث شد طلای ناگویا به نمایشی از توان بازگشت تیم پیاتزا تبدیل شود.

یک‌چهارم نهایی؛ جایی که ایران تا مرز حذف رفت

اگر تنها فینال را ببینیم، شاید قهرمانی ایران بسیار مقتدرانه به نظر برسد، اما مسیر رسیدن به مسابقه طلایی تا این اندازه آرام نبود.

ایران پس از عبور از مرحله گروهی و پیروزی برابر قرقیزستان، تایلند و اندونزی، در یک‌چهارم نهایی مقابل کره جنوبی قرار گرفت. مسابقه‌ای که می‌توانست رؤیای چهارمین طلای متوالی ایران را خیلی زود تمام کند.

کره بعد از سه ست، ۲ بر یک جلو افتاده بود. ایران ست نخست را ۲۵ بر ۲۳ برد، اما کره دو ست بعدی را ۲۵ بر ۱۸ و ۲۵ بر ۲۱ گرفت. در آن لحظه مدافع عنوان قهرمانی فقط یک ست با حذف فاصله داشت. تیم پیاتزا اما ست چهارم را ۲۵ بر ۲۰ برد و کار را به ست پنجم کشاند؛ جایی که با برتری ۱۵ بر ۱۲، یک بازگشت بزرگ را کامل کرد. 

ایران سپس در نیمه‌نهایی پاکستان را ۳ بر صفر کنار زد و خود را به مسابقه‌ای رساند که از مدت‌ها قبل اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده بود: فینال دوباره مقابل ژاپن. 

ایران و ژاپن؛ فینالی که سه هفته قبل یک برنده دیگر داشت

برای درک ارزش روانی پیروزی ناگویا باید تنها چند هفته به عقب برگشت.

۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ایران و ژاپن در فینال قهرمانی مردان آسیا در کیتاکیوشو به مصاف هم رفتند. ژاپن در حضور بیش از ۶۵۰۰ تماشاگر، ایران را در سه ست متوالی و با نتایج ۲۵ بر ۲۱، ۲۶ بر ۲۴ و ۲۵ بر ۲۳ شکست داد؛ قهرمان آسیا شد و سهمیه مستقیم المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ را نیز به دست آورد.

آن مسابقه ضربه سنگینی برای ایران بود. تیم پیاتزا تا فینال پیش رفته بود اما نه‌تنها جام، بلکه سهمیه مستقیم المپیک را نیز مقابل ژاپن از دست داد.

فاصله میان دو فینال فقط حدود سه هفته بود و به همین دلیل، رویارویی دوباره دو تیم در ناگویا ناگزیر رنگ و بوی «انتقام ورزشی» گرفت.

البته یک تفاوت مهم را نیز نباید نادیده گرفت؛ ژاپن در بازی‌های آسیایی با همان ترکیب کامل تیم قهرمان آسیا به میدان نیامده بود و طبق گزارش‌های مسابقات، تنها چند بازیکن از ترکیب فینال قهرمانی آسیا در فهرست ناگویا حضور داشتند. بنابراین ارزش قهرمانی ایران پابرجاست، اما از نظر فنی دو مسابقه دقیقاً با ترکیب‌های یکسان برگزار نشدند. 

پنج هزار تماشاگر مقابل ایران؛ فشاری که نتیجه را تغییر نداد

فینال در زمین ژاپن برگزار می‌شد و حدود پنج هزار تماشاگر از میزبان حمایت می‌کردند. ایران اما از همان ست نخست نشان داد که قرار نیست تحت تأثیر جو سالن قرار بگیرد. 

ست اول یکی از تعیین‌کننده‌ترین لحظات مسابقه بود. دو تیم تا امتیازهای پایانی شانه‌به‌شانه حرکت کردند، اما ایران در نهایت ۲۸ بر ۲۶ پیروز شد.

ژاپن پاسخ داد و ست دوم را با برتری ۲۵ بر ۱۹ گرفت؛ اتفاقی که می‌توانست جریان مسابقه را کاملاً عوض کند. این بار اما تیم پیاتزا فرو نریخت. ایران در ست سوم با نتیجه ۲۵ بر ۲۱ دوباره پیش افتاد و در ست چهارم، در یکی دیگر از پایان‌های نفسگیر، ۲۶ بر ۲۴ برنده شد تا جشن قهرمانی را در سالن میزبان برپا کند. 

آمار فینال چه می‌گوید؟ ایران در لحظات مهم بهتر بود

آمار مسابقه نشان می‌دهد فینال به‌مراتب نزدیک‌تر از چیزی بود که نتیجه ۳ بر یک شاید نشان دهد.

ژاپن در حمله حتی ۶۰ امتیاز گرفت، در حالی که ایران ۵۹ امتیاز حمله داشت. دو تیم هر کدام ۱۱ امتیاز از دفاع روی تور کسب کردند و ژاپن در سرویس نیز با پنج امتیاز مستقیم در برابر دو امتیاز ایران برتری داشت.

پس ایران کجا مسابقه را برد؟

بخش مهمی از پاسخ در مدیریت امتیازهای حساس و اشتباهات حریف بود. ایران ۲۶ امتیاز از اشتباهات ژاپن گرفت، در حالی که سهم میزبان از اشتباهات ایران ۲۰ امتیاز بود. شاگردان پیاتزا مجموعاً ۹۸ امتیاز به دست آوردند و ژاپن ۹۶ امتیاز؛ تنها دو امتیاز اختلاف در کل مسابقه، اما همین دو امتیاز به پیروزی سه بر یک تبدیل شد. 

این آمار شاید مهم‌ترین توضیح برای قهرمانی باشد: ایران لزوماً در همه شاخص‌های فنی برتر نبود، اما در نقاطی که نتیجه ست‌ها تعیین می‌شد، عملکرد مؤثرتری داشت.

امین اسماعیل‌نژاد؛ ۲۲ امتیاز در مهم‌ترین بازی ناگویا

امین اسماعیل‌نژاد یکی از چهره‌های اصلی فینال بود. کاپیتان ایران ۲۲ امتیاز به دست آورد و بهترین امتیازآور تیم پیاتزا شد. تاتسونوری اوتسوکا نیز با ۲۴ امتیاز، امتیازآورترین بازیکن کل مسابقه بود.

اما برخلاف فینال قهرمانی آسیا که ژاپن توانسته بود جریان بازی را در سه ست کنترل کند، این بار ایران در نقاط پایانی ست اول و چهارم اعصاب و تمرکز بیشتری نشان داد.

برای تیمی که فقط دو روز قبل برای عبور از کره جنوبی مجبور به یک نبرد پنج‌سته شده بود، این توان ذهنی شاید حتی بیشتر از آمار حمله و دفاع اهمیت داشت.

پوکر طلای والیبال ایران در بازی‌های آسیایی

پیروزی برابر ژاپن یک رکورد مهم تاریخی را نیز تثبیت کرد. والیبال مردان ایران بعد از قهرمانی در اینچئون ۲۰۱۴، جاکارتا ۲۰۱۸ و هانگژو ۲۰۲۲ که در سال ۲۰۲۳ برگزار شد، حالا در ناگویا ۲۰۲۶ نیز طلا گرفت.

یعنی ایران برای چهارمین دوره متوالی قهرمان بازی‌های آسیایی شده است. پیش از ناگویا نیز ایران به‌عنوان قهرمان سه دوره متوالی وارد مسابقات شده بود و اکنون این زنجیره به چهار طلا رسیده است. 

همین استمرار است که طلای ناگویا را از یک موفقیت مقطعی جدا می‌کند.

طلایی با طعم پاسخ به یک شکست تلخ

شاید جذاب‌ترین بخش قهرمانی ایران همین فاصله کوتاه میان شکست و پیروزی باشد.

سه هفته قبل، ژاپن در خانه خودش ایران را ۳ بر صفر شکست داده، قهرمان آسیا شده و سهمیه المپیک را گرفته بود. حالا دوباره در ژاپن، این بار مقابل حدود پنج هزار هوادار میزبان، ایران توانست نتیجه را برگرداند و مهم‌ترین طلای تیمی کاروان خود را بگیرد.

این قهرمانی سهمیه ازدست‌رفته المپیک را برنمی‌گرداند و دو فینال نیز با ترکیب کاملاً مشابه برگزار نشدند؛ اما از نظر روانی می‌تواند برای تیم پیاتزا بسیار مهم باشد. ایران نشان داد بعد از یک شکست سنگین قادر است در فاصله‌ای کوتاه خود را بازسازی کند و در مسابقه‌ای که جام روی میز است، پاسخ متفاوتی بدهد.